{ "title": "Bitigçi Okul Sözlüğü", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "summary": { "entries": 56, "senses": 57, "witnesses": 84, "levels": { "ilkokul": 19, "ortaokul": 19, "lise": 19 } }, "entries": [ { "lemma": "adalet", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Haklar ve birlikte yaşam", "definition": "İnsanların haklarını gözetme, karar verirken taraf tutmama ve herkese hak ettiğini verme ilkesi.", "learning_goal": "Bir olayda yalnız kendi isteğini değil, başkalarının haklarını da düşünerek gerekçe sunmak.", "level_reason": "Hak, tarafsızlık ve gerekçe arasında ilişki kurmayı gerektirir; sınıf içi durumlarla tartışılabilir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3315814, "source_title": "A. M. Celal Şengör - Aptalı Tanımak.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "A. M. Celal Şengör - Aptalı Tanımak.temiz.txt", "raw_text": "Bilim de , adalet de önce gerçeği arar .", "excerpt": "Bilim de , adalet de önce gerçeği arar .", "source_url": "", "matched_form": "adalet", "sense_note": "Adalet ile gerçeği araştırma arasında ilişki kuruluyor.", "text": "Bilim de, adalet de önce gerçeği arar.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "2765fce6b074d538a053ac3cf0776a7c7cb5797dc6657089fa6e8dedd4d7bd2b" } ] } ], "id": "okul-fc66e1a9f59c6038f6bd", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975549, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "ağaç", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Bitkiler", "definition": "Odunsu bir gövdesi ve bu gövdeden çıkan dalları olan, uzun yıllar yaşayabilen büyük bitki.", "learning_goal": "Yakın çevrendeki ağaçları fark etmek; gövde, dal ve yaprağı birbirinden ayırmak.", "level_reason": "Gözle görülebilen, yakın çevreden örneklenebilen bir bitkiyi adlandırır.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3326768, "source_title": "A. S. Byatt - Oyun.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "A. S. Byatt - Oyun.temiz.txt", "raw_text": "İçeriye girmeden önce , babasıyla ilkbahar güneşinde , bir kiraz ağacının altında durmuşlardı .", "excerpt": "İçeriye girmeden önce , babasıyla ilkbahar güneşinde , bir kiraz ağacının altında durmuşlardı .", "source_url": "", "matched_form": "ağacının", "sense_note": "Ağacın altında durulması, burada sözcüğün bir bitkiyi gösterdiğini açıkça ortaya koyar.", "text": "İçeriye girmeden önce, babasıyla ilkbahar güneşinde, bir kiraz ağacının altında durmuşlardı.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "0eea1f66b3dd14c49667ca69e3d354e52716f9ee9782848375f62e11e9718c81" } ] } ], "id": "okul-0fc9cffe4ccfa22694fb", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975539, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "anlatıcı", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "anlatiyi-aktaran-ses", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Anlatı çözümleme", "definition": "Bir öykü, roman ya da başka anlatıdaki olayları okura aktaran ve bilgilerin hangi sırayla, hangi bakış açısından verileceğini belirleyen ses.", "learning_goal": "Bir anlatıda olayları kimin aktardığını belirlemek ve anlatıcının bakış açısının okurun bildiklerini nasıl sınırladığını açıklamak.", "level_reason": "Anlatıcıyı yazar ve roman kişisinden ayırmayı, metindeki bilgi sınırını ve bakış açısını çözümlemeyi gerektirir. Bu kavramsal ayrımlar lise düzeyinde derinleşir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/anlatici-v1.png", "alt": "Açık bir öykü kitabındaki meydan sahnesi, olayları gözleyen bir kişinin bakış çerçevesi üzerinden okura yöneliyor.", "caption": "Anlatıcı, olayları seçtiği bakış açısından okura aktaran sestir; eseri yazan kişiyle aynı olmak zorunda değildir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 358529516, "source_title": "IZMIRBASININDATEFRIKAROMANLAR", "source_author": "Ege", "source_year": "2025", "source_group": "kitap", "source_file": "Ege - IZMIRBASININDATEFRIKAROMANLAR.pdf", "raw_text": "Roman birinci şahıs ağzından anlatılır , anlatıcı kahramanın adı verilmez .", "excerpt": "Roman birinci şahıs ağzından anlatılır , anlatıcı kahramanın adı verilmez .", "source_url": "", "matched_form": "anlatıcı", "sense_note": "Romanın birinci şahıs ağzından anlatılması ve anlatıcının adının verilmemesi, anlatıcının olayları aktaran metin içi ses olduğunu gösterir.", "text": "Roman birinci şahıs ağzından anlatılır, anlatıcı kahramanın adı verilmez.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "1b9fb694534979f41c48e5a2f193367b32bf586d8fc23ac8ea98cde3bc8bb531" }, { "sequence_no": 358523857, "source_title": "IZMIRBASININDATEFRIKAROMANLAR", "source_author": "Ege", "source_year": "2025", "source_group": "kitap", "source_file": "Ege - IZMIRBASININDATEFRIKAROMANLAR.pdf", "raw_text": "okuyucuya yön veren bir anlatıcı tipi benimsenmiştir .", "excerpt": "okuyucuya yön veren bir anlatıcı tipi benimsenmiştir .", "source_url": "", "matched_form": "anlatıcı", "sense_note": "Okuyucuya yön veren bir anlatıcı tipinden söz edilmesi, anlatıcının bilgilerin sunuluşunu ve bakış açısını belirleme işlevini örnekler.", "text": "okuyucuya yön veren bir anlatıcı tipi benimsenmiştir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "4ff527d64447ba513b2248edce09eb3dc280f7d649e9b99c038abc06f63e8483" } ] } ], "id": "okul-4cf5cde6744626980c5f", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045881, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "arkadaş", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Arkadaşlık", "definition": "Birlikte oyun oynadığın, konuştuğun veya zaman geçirdiğin kişi.", "learning_goal": "Birlikte yapılan işleri anlatırken arkadaşlık ilişkisini adlandırmak.", "level_reason": "Çocuğun oyun ve okul deneyiminde karşılaşabileceği somut bir insan ilişkisini anlatır.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151444566, "source_title": "B2 Dinleme Kitapçığı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "B2 Dinleme Kitapçığı.pdf", "raw_text": "Derya O zaman arkadaşlar gelince hep birlikte oynayalım .", "excerpt": "O zaman arkadaşlar gelince hep birlikte oynayalım .", "source_url": "", "matched_form": "arkadaşlar", "sense_note": "Birlikte oyun oynamaya çağrılan kişiler arkadaşlardır.", "text": "O zaman arkadaşlar gelince hep birlikte oynayalım.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "1ea1acf976a76ed29a53001000a11a22b99d5b5c27fe98115079c4dc1491edcd" } ] } ], "id": "okul-ca4f9766b3e8c017f060", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975540, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "bağlam", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Anlam ve yorum", "definition": "Bir sözün veya olayın anlamını belirlemeye yardımcı olan çevresindeki ifadeler, içinde bulunduğu durum ve koşullar bütünü.", "learning_goal": "Bir sözü tek başına değerlendirmek yerine önceki ve sonraki ifadelerle, söyleyen kişiyle ve durumla birlikte yorumlamak.", "level_reason": "Metindeki ipuçlarını durum bilgisiyle birleştirip farklı yorumları karşılaştırmaya yönelik ileri okuma amacıyla düzeylendirilmiştir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151606679, "source_title": "C1 Öğretmen Kitabı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "C1 Öğretmen Kitabı.pdf", "raw_text": "2 . Metinde geçen ve açıklanması istenen kelimelerin anlamını bağlamdan çıkarır .", "excerpt": "Metinde geçen ve açıklanması istenen kelimelerin anlamını bağlamdan çıkarır .", "source_url": "", "matched_form": "bağlamdan", "sense_note": "Bir kelimenin anlamını çevresindeki ifadelerden yararlanarak bulma hedefi belirtiliyor.", "text": "Metinde geçen ve açıklanması istenen kelimelerin anlamını bağlamdan çıkarır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "5476f1aa9ab2ae29f37559000dcbde8331db55b5c239222043cf55d489b48676" } ] } ], "id": "okul-e6071c39d90588c649f6", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975558, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "bahçe", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Yakın çevre", "definition": "Çiçek, ağaç, meyve veya sebze yetiştirilen; gezmek ve dinlenmek için de kullanılan açık alan.", "learning_goal": "Ev, okul ve park çevresindeki yetiştirme alanlarını tanımak.", "level_reason": "Bitki yetiştirme ve açık alanda bulunma deneyimleriyle somutlaştırılabilir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151446337, "source_title": "C1 Dinleme Kitapçığı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "C1 Dinleme Kitapçığı.pdf", "raw_text": "Evlerinin her köşesini minik bir bahçeye çevirirler .", "excerpt": "Evlerinin her köşesini minik bir bahçeye çevirirler .", "source_url": "", "matched_form": "bahçeye", "sense_note": "Evdeki alanların bitkilerle küçük bir bahçe gibi düzenlenmesi anlatılıyor.", "text": "Evlerinin her köşesini minik bir bahçeye çevirirler.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "a609a1db673a8b9787d6ef57f39deb034a28bf6b089b0c8c0f32f5e4baeb2fce" } ] } ], "id": "okul-baba1a29c4a85dfec570", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975541, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "bakış açısı", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "anlati", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Anlatıcı ve anlatım", "definition": "Bir anlatıda olaylara kimin gözünden bakıldığını ve okurun hangi bilgilere ulaşabildiğini belirleyen anlatım düzeni.", "learning_goal": "Aynı olayı iki farklı kişinin gözünden anlatmak; anlatıcının bildikleriyle yazarın ve karakterlerin bildiklerini birbirinden ayırmak.", "level_reason": "Burada gündelik görüş bildirme değil, anlatıda bilgi ve algının düzenlenmesi ele alınır. Anlatıcı, karakter ve yazar ayrımını gerektiren edebî okuma amacıyla lise düzeyine önerilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/bakis-acisi-v1.png", "alt": "Aynı yağmurlu gün iki sahnede gösteriliyor: solda bahçesinin sulanışını izleyen bir bahçıvan, sağda futbol topuyla pencere önünde bekleyen bir genç.", "caption": "Yağmur, bahçıvanın anlatısında bitkiler için beklenen su; dışarıda oynamak isteyen gencin anlatısında oyunu erteleten durum olarak öne çıkabilir. Aynı olay, anlatıda farklı kişilerin deneyimleri üzerinden sunulabilir. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 379466308, "source_title": "RAMAZAN DİKMEN’İN “KIYIYA VURANLAR” ADLI HİKÂYE KİTABINDA AYRILIĞA YAZGILI AŞKLAR", "source_author": "Selami Çakmakcı", "source_year": "2021", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788596099627-1_20260905_111608.txt", "raw_text": "Başkişinin anlatıcı konumunda olduğu hikâyelerinde yazar , bütün sosyal ve siyasi tezlerini onların bakış açısından dile getirir .", "excerpt": "Başkişinin anlatıcı konumunda olduğu hikâyelerinde yazar , bütün sosyal ve siyasi tezlerini onların bakış açısından dile getirir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/hikmet/article/876943", "matched_form": "bakış açısından", "sense_note": "Başkişinin aynı zamanda anlatıcı olması ve düşüncelerin onun bakış açısından verilmesi, anlatımın karakterin konumuyla ilişkisini gösterir.", "text": "Başkişinin anlatıcı konumunda olduğu hikâyelerinde yazar, bütün sosyal ve siyasi tezlerini onların bakış açısından dile getirir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "07cbdb1e6c1f99bd76a37d07e45184fa48875fc1dafa251671c4fc1791cca27c" }, { "sequence_no": 379341605, "source_title": "MASALLARIN PERDE ARKASI: TRANSMEDYA BAĞLAMINDA “THE WOLF AMONG US” İSİMLİ VİDEO OYUNU", "source_author": "İlkyaz Yıldız", "source_year": "2021", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788594043852-1_20260905_104109.txt", "raw_text": "Klasik anlatılardaki tek bir kahramanın ya da anlatıcının bakış açısıyla aktarılan hikâyelerin aksine transmedyal ürünlerde ikincil karakterle de anlatım yapılması tüketicinin hikâye hakkındaki düşüncelerini etkilemektedir .", "excerpt": "Klasik anlatılardaki tek bir kahramanın ya da anlatıcının bakış açısıyla aktarılan hikâyelerin aksine transmedyal ürünlerde ikincil karakterle de anlatım yapılması tüketicinin hikâye hakkındaki düşüncelerini etkilemektedir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/mahder/article/1000731", "matched_form": "bakış açısıyla", "sense_note": "Anlatımın kahramana, anlatıcıya veya ikincil karaktere göre kurulması, hikâyenin okura hangi konumdan sunulduğunu etkiler.", "text": "Klasik anlatılardaki tek bir kahramanın ya da anlatıcının bakış açısıyla aktarılan hikâyelerin aksine transmedyal ürünlerde ikincil karakterle de anlatım yapılması tüketicinin hikâye hakkındaki düşüncelerini etkilemektedir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "4416f0e78c909a247d8c34ed8d9b50cdc24317d514d2bf723872866f0db06328" } ] } ], "id": "okul-1442291e80c76a831585", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469981, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "besin zinciri", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Canlılar arasındaki ilişkiler", "definition": "Canlıların birbirini besin olarak kullanmasıyla oluşan, besinin ve içerdiği enerjinin bir canlıdan diğerine aktarıldığı sıra.", "learning_goal": "Bir canlı topluluğunda kimin neyle beslendiğini ve okların gösterdiği aktarım yönünü açıklamak.", "level_reason": "Tek tek canlıları tanımanın ötesinde canlılar arası beslenme ilişkisini ve enerji aktarımını izlemeyi gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 374094722, "source_title": "Dünyada Kaç Karınca Yaşıyor?", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Karıncalar , diğer rollerin yanı sıra toprağı havalandırır , tohumları dağıtır , organik maddeleri parçalar , diğer hayvanlar için yaşam alanı oluşturur ve besin zincirinin önemli bir parçasını oluşturur .", "excerpt": "Karıncalar , diğer rollerin yanı sıra toprağı havalandırır , tohumları dağıtır , organik maddeleri parçalar , diğer hayvanlar için yaşam alanı oluşturur ve besin zincirinin önemli bir parçasını oluşturur .", "source_url": "https://arkeofili.com/dunyada-kac-karinca-yasiyor/", "matched_form": "besin zincirinin", "sense_note": "Karıncaların diğer canlılarla beslenme ilişkileri içinde yer aldığı belirtiliyor.", "text": "Karıncalar, diğer rollerin yanı sıra toprağı havalandırır, tohumları dağıtır, organik maddeleri parçalar, diğer hayvanlar için yaşam alanı oluşturur ve besin zincirinin önemli bir parçasını oluşturur.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "fcbf8c3b34c7f76b9e4a5a7a1feddeacf0d5bd8bdc16286ae43a05ae7debdc68" } ], "media": [ { "kind": "food-chain" } ] } ], "id": "okul-a23d44f4a3ec3c7d773b", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975550, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "biyoçeşitlilik", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "canli-cesitliligi", "level": "lise", "purpose": "doga-bilim", "field": "Canlı yaşamının çeşitliliği", "definition": "Canlı yaşamındaki çeşitliliğin bütünü; farklı türleri, aynı tür içindeki kalıtsal farklılıkları ve farklı ekosistemleri kapsar.", "learning_goal": "Biyoçeşitliliği yalnızca tür sayısıyla sınırlamadan açıklamak; yaşam alanlarındaki değişimin bu çeşitliliğe etkisini değerlendirmek.", "level_reason": "Bu anlam, tür çeşitliliğiyle birlikte kalıtsal farklılıkları ve ekosistem çeşitliliğini ilişkilendirir. Genetik ve ekoloji bilgilerini birlikte kullanma amacıyla lise düzeyinde işlenir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/biyocesitlilik-v1.png", "alt": "Orman kenarındaki çayırda farklı çiçekler, otlar ve ağaçlar; yaprakta böcek, çiçekte kelebek, dalda kuş, yerde salyangoz ve mantarlar.", "caption": "Farklı canlı türlerinin bir arada gösterilmesi, biyoçeşitliliğin tür çeşitliliği boyutunu örnekler. Tür içindeki kalıtsal farklılıklar bu çizimde gösterilmez. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 377215803, "source_title": "KENTLİ HAKKI KAPSAMINDA KAMUSAL YEŞİL ALANLARIN ERİŞİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ: AMASYA KENTİ ÖRNEKLEMİ", "source_author": "Zeynep Özdemir, Merve Özkaynak Yolcu", "source_year": "2023", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788553784631-1_20260904_233007.txt", "raw_text": "Yeşil alanlar , şehir ekosisteminin dengeye ulaşmasına yardımcı olur , doğal habitatları korur ve biyoçeşitliliği destekler .", "excerpt": "Yeşil alanlar , şehir ekosisteminin dengeye ulaşmasına yardımcı olur , doğal habitatları korur ve biyoçeşitliliği destekler .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/asobid/article/1309175", "matched_form": "biyoçeşitliliği", "sense_note": "Yeşil alanların doğal yaşam alanlarını koruyarak biyoçeşitliliği desteklemesi, kavramın canlı yaşamının çeşitliliğiyle ilişkisini gösterir.", "text": "Yeşil alanlar, şehir ekosisteminin dengeye ulaşmasına yardımcı olur, doğal habitatları korur ve biyoçeşitliliği destekler.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "c1816a8dae72f166da2bf284c5f093980632d444d8d6b395a6e4d21d0a838c91" }, { "sequence_no": 378998321, "source_title": "Akdeniz'in yüzey suyu sıcaklığı daha önce hiç görülmemiş seviyeye ulaştı: 'Deniz yaşamı tehlikede'", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "İstilacı türler , doğal alanları dışındaki bir yere girip , oradaki biyoçeşitliliği olumsuz etkiliyor .", "excerpt": "İstilacı türler , doğal alanları dışındaki bir yere girip , oradaki biyoçeşitliliği olumsuz etkiliyor .", "source_url": "https://artigercek.com/cevre/akdenizin-yuzey-suyu-sicakligi-daha-once-hic-gorulmemis-seviyeye-ulasti-deniz-yasami-tehlikede-260326h", "matched_form": "biyoçeşitliliği", "sense_note": "İstilacı türlerin başka bir yerdeki biyoçeşitliliği etkilemesi, canlı topluluklarındaki çeşitliliğin değişebildiğini örnekler.", "text": "İstilacı türler, doğal alanları dışındaki bir yere girip, oradaki biyoçeşitliliği olumsuz etkiliyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "d6e831bb3f7d6df762e9dd00235f57adc765d82dbaa573362a36c8826a920e8a" } ] } ], "id": "okul-c60ae9c18439339b5a5c", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469979, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "buharlaşma", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "hal-degisimi", "level": "ortaokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Maddenin hâl değişimi", "definition": "Bir sıvının yüzeyinden ayrılan taneciklerin gaz hâlinde çevreye yayılması. Bunun gerçekleşmesi için sıvının kaynaması gerekmez.", "learning_goal": "Açıkta duran suyun zamanla azalmasını hâl değişimiyle açıklamak; buharlaşmayı kaynamadan ayırmak.", "level_reason": "Gözlenen su azalmasını taneciklerin hareketiyle ilişkilendirmek, maddenin hâlleri hakkında ön bilgi gerektirir. Tanım bu nedenle ortaokul düzeyinde süreç açıklaması içerir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/buharlasma-v1.png", "alt": "Güneş alan aynı pencere önündeki aynı bardak iki ayrı zamanda gösteriliyor; sağdaki görünümde su seviyesi daha düşük.", "caption": "İki görünüm, açıkta duran suyun zamanla azalmasını anlatır; belirli bir süreyi veya ölçüm sonucunu göstermez. Su buharı görünmez olduğu için havada duman ya da damlacık çizilmemiştir. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 375156935, "source_title": "Nehirler - Ekonomim", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Hava sıcaklıkları arttıkça suyun buharlaşma hızı artar .", "excerpt": "Hava sıcaklıkları arttıkça suyun buharlaşma hızı artar .", "source_url": "https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/nehirler/670217", "matched_form": "buharlaşma", "sense_note": "Hava sıcaklığı ile suyun buharlaşma hızı arasındaki ilişki, sözcüğün sıvıdan gaza geçiş sürecini adlandırdığını gösterir.", "text": "Hava sıcaklıkları arttıkça suyun buharlaşma hızı artar.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "2f0ba4d6422ff2378967392470df8385ecff62d0e2d57b490d80d6f8bf3eec9e" }, { "sequence_no": 379306521, "source_title": "Şamotlu Kil Kullanarak Kuş Çeşmesi Yapımı Üzerine Bir Uygulama", "source_author": "Mutlu Köpüklü", "source_year": "2025", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788593404443-1_20260905_103029.txt", "raw_text": "Ayrıca su hemen her sıcaklıkta buharlaşma eylemindedir .", "excerpt": "Ayrıca su hemen her sıcaklıkta buharlaşma eylemindedir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/article/1589642", "matched_form": "buharlaşma", "sense_note": "Suyun farklı sıcaklıklarda buharlaşabilmesi, bu sürecin yalnızca kaynama sırasında gerçekleşmediğini örnekler.", "text": "Ayrıca su hemen her sıcaklıkta buharlaşma eylemindedir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "6b0a6b00560e13139c94020db7fd7ff4f5b61ff00fc82be98e619b0774cbed1a" } ] } ], "id": "okul-14ca5259c68030d1c065", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469976, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "bulut", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Gökyüzü", "definition": "Gökyüzünde bir arada duran çok küçük su damlacıklarının veya buz parçacıklarının oluşturduğu görünür topluluk.", "learning_goal": "Gökyüzünü gözleyerek bulutlu ve açık havayı anlatmak.", "level_reason": "Günlük gözlemle tanınabilen bir oluşumdur; tanımda ileri düzey hava olayları bilgisi gerekmez.", "witnesses": [ { "sequence_no": 144144436, "source_title": "D.H. Lawrence-Harman Yerinde Ask", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "D.H. Lawrence-Harman Yerinde Ask.epub", "raw_text": "Karanlık bastırmıştı ; gökyüzü yoğun bulutlarla kaplıydı .", "excerpt": "Karanlık bastırmıştı ; gökyüzü yoğun bulutlarla kaplıydı .", "source_url": "", "matched_form": "bulutlarla", "sense_note": "Gökyüzünü kaplayan bulutlar, sözcüğün hava olayıyla ilgili anlamını gösterir.", "text": "Karanlık bastırmıştı; gökyüzü yoğun bulutlarla kaplıydı.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "ca0171d2e54f21752c5fd08fe1ce388b8cabc5f48f585c58e59e5a0b5c69eef5" } ] } ], "id": "okul-b04cbeae16727f60dbdf", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975542, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "cümle", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "tamamlanmis-soz-dizisi", "level": "ilkokul", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Sözlü ve yazılı anlatım", "definition": "Bir düşünceyi, duyguyu, isteği ya da haberi dil bilgisi bakımından tamamlanmış bir bütün olarak anlatan söz dizisi.", "learning_goal": "Verilen sözcükleri anlamlı bir sıraya koyarak tamamlanmış bir düşünce anlatan cümle kurmak.", "level_reason": "Çocuğun konuşurken ve yazarken kullandığı temel anlatım birimini adlandırır. Sözcüklerin tek tek anlamından, birlikte tamamlanmış bir düşünce bildirmeye geçiş ilkokul düzeyinde somut örneklerle kurulabilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/cumle-v1.png", "alt": "Bir çocuk, kuş, dal ve yuva resimli dört kartı sıraya koymuş; karşıdaki büyük resimde kuşun yuva kurduğu tamamlanmış bir sahne görülüyor.", "caption": "Resimli kartlar anlamlı bir sıraya geldiğinde tek tek varlıklar yerine tamamlanmış bir düşünce anlatır. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 385401724, "source_title": "Recâizade Mahmut Ekrem'in Yazdığı Bir Takrîz Örneği: İdes'e Takrîz", "source_author": "Türkan Gözütok", "source_year": "2019", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788684262948-1_20260906_114500.txt", "raw_text": "Ekrem , olay anlatımında mümkün olduğu kadar kısa cümleler kullanmanın önemini vurgular .", "excerpt": "Ekrem , olay anlatımında mümkün olduğu kadar kısa cümleler kullanmanın önemini vurgular .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/joiss/article/599330", "matched_form": "cümleler", "sense_note": "Olayların kısa cümlelerle anlatılmasından söz edilmesi, cümlenin anlatım kurmaya yarayan bir dil birimi olduğunu gösterir.", "text": "Ekrem, olay anlatımında mümkün olduğu kadar kısa cümleler kullanmanın önemini vurgular.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "ca601edadf7a25cfd492f7e6a78fe8112fccf0433a9f44a279576518514e843f" }, { "sequence_no": 384875694, "source_title": "Okul Öncesi Dönem Özel Yetenek Potansiyeli Olan Çocukların Eğitim Süreçlerinin Değerlendirilmesi", "source_author": "Aybüke Koçbay, Ayperi Dikici Sığırtmaç", "source_year": "2023", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788676969248-1_20260906_094354.txt", "raw_text": "Bir konuda herkes aynı cümleyi kullanırken o aynı anlama gelen ama farklı cümleler kullanarak konuşuyordu .", "excerpt": "Bir konuda herkes aynı cümleyi kullanırken o aynı anlama gelen ama farklı cümleler kullanarak konuşuyordu .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuefd/article/1298748", "matched_form": "cümleler", "sense_note": "Aynı anlamın farklı cümlelerle anlatılabilmesi, cümlenin düşünceyi bir bütün olarak ifade eden söz dizisi olduğunu örnekler.", "text": "Bir konuda herkes aynı cümleyi kullanırken o aynı anlama gelen ama farklı cümleler kullanarak konuşuyordu.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "fa948c29f6d758d0efe429f99e2efd1a91ed26530997d17b2c69493d42e4c776" } ] } ], "id": "okul-b2a2317887cf55796556", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820942, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "çevre", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Yaşadığımız yer", "definition": "İçinde yaşadığımız veya bulunduğumuz yer ve etrafımızdaki canlılarla cansız varlıkların bütünü.", "learning_goal": "Yaşadığın yeri tanımak ve çevreni korumak için yapabileceklerini anlatmak.", "level_reason": "Yakın çevreyi gözleme ve koruma davranışı üzerinden anlaşılabilir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151453862, "source_title": "A2 Dinleme Metinleri", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "A2 Dinleme Metinleri.pdf", "raw_text": "Aslında çevremizi çok basit önlemlerle korumak mümkün .", "excerpt": "Aslında çevremizi çok basit önlemlerle korumak mümkün .", "source_url": "", "matched_form": "çevremizi", "sense_note": "Korunması önerilen çevre, içinde yaşadığımız ortamdır.", "text": "Aslında çevremizi çok basit önlemlerle korumak mümkün.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "aeb4199fa748db449f04cd75a964e0f9b06fee2ebbf1a31b31abb212e0f976b9" } ] } ], "id": "okul-4b21d58be985a440b7d3", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975543, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "çıkarım", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Akıl yürütme", "definition": "Eldeki bilgilerden, gözlemlerden veya kabul edilen önermelerden hareketle ulaşılan sonuç; bu sonuca ulaşma işlemi.", "learning_goal": "Metinde doğrudan söylenenle akıl yürüterek ulaşılan sonucu ayırmak; sonucun dayanaklarını göstermek.", "level_reason": "Öncül, sonuç ve sonucun gücü üzerinde düşünmeye yönelik analitik kullanım seçilmiştir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 352084491, "source_title": "18. YÜZYIL İSTANBUL’UNDA ŞEHİRLİ NAKKÂŞLARIN KULLANDIĞI ELVÂN BOYALAR: YENİ BELGELER VE SORULAR", "source_author": "Sinem Erdoğan İşkorkutan", "source_year": "2022", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1787885664242-1_20260828_055512.txt", "raw_text": "Bu tabloyu incelerken bazı genel çıkarımlar yapmak mümkündür .", "excerpt": "Bu tabloyu incelerken bazı genel çıkarımlar yapmak mümkündür .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/cihannuma/article/1215710", "matched_form": "çıkarımlar", "sense_note": "Bir tablodaki bilgilerden daha genel sonuçlara ulaşılabileceği anlatılıyor.", "text": "Bu tabloyu incelerken bazı genel çıkarımlar yapmak mümkündür.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "2cf2e6f147d3b837947de2789a2c1096575ae92cb79f7ae2c24941ed1f74c3f3" } ] } ], "id": "okul-2c079a753e07c8d8281a", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975559, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "çözümleme", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "İnceleme ve yorum", "definition": "Bir bütünü oluşturan öğeleri ve bu öğelerin birbirleriyle ilişkilerini ayırarak inceleme.", "learning_goal": "Bir metnin veya problemin bölümlerini belirlemek ve bu bölümlerin bütünü nasıl oluşturduğunu açıklamak.", "level_reason": "Parçaları sıralamanın ötesinde aralarındaki ilişkileri ve bütünün yapısını incelemeyi gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 352498460, "source_title": "Hodolojik Mekanlar Üzerine Tipomorfolojik Çözümleme: Poor Things Filmi Örneği", "source_author": "Hasan Hüseyin Toydemir, Mehmet Ali Sevimli, Mustafa Güngör", "source_year": "2025", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1787894427270-1_20260828_082140.txt", "raw_text": "Filmin çözümlemesi üç başlık altında yapılacaktır .", "excerpt": "Filmin çözümlemesi üç başlık altında yapılacaktır .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/kent/article/1515607", "matched_form": "çözümlemesi", "sense_note": "Bir filmin ayrı başlıklar altında incelenmesi, çözümleme işlemini örnekler.", "text": "Filmin çözümlemesi üç başlık altında yapılacaktır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "ea166b982cffa2dd47bf0d27b45c55fc430567d39326a53d669d9ebcbd76e8d4" } ] } ], "id": "okul-9920aab5f0624c294e25", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975567, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "dayanışma", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "ortak-destek", "level": "ortaokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Ortak amaç için birlikte çalışma", "definition": "İnsanların ortak bir ihtiyacı karşılamak, bir güçlüğü aşmak veya bir amacı gerçekleştirmek için birbirine destek olup emek ve imkânlarını bir araya getirmesi.", "learning_goal": "Sınıfın ortak bir ihtiyacına yönelik çalışmada farklı kişilerin nasıl katkı sunabileceğini planlamak.", "level_reason": "Tek bir yardım davranışının ötesinde, insanların ortak amaç çevresinde birbirini desteklemesini kavramayı gerektirir. Grup çalışması ve toplumsal sorumluluk bağlamında ortaokula önerilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/dayanisma-v1.png", "alt": "Dört öğrenci ortak bir okuma köşesi hazırlıyor: biri kitap getiriyor, biri kitap onarıyor, biri ayırıyor, biri rafa yerleştiriyor.", "caption": "Öğrencilerin farklı katkıları, herkesin kullanabileceği bir okuma köşesi hazırlama amacında birleşiyor. Sahne dayanışmayı örneklemek için oluşturuldu. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 379141915, "source_title": "Mahallenin gençleri bitkin düşen leyleği koruyup doğaya saldı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Olay , yerel dayanışmanın ve gençlerin çevreye duyarlılığının somut bir örneği olarak kayda geçti .", "excerpt": "Olay , yerel dayanışmanın ve gençlerin çevreye duyarlılığının somut bir örneği olarak kayda geçti .", "source_url": "https://www.aksiyon.com.tr/mahallenin-gencleri-bitkin-dusen-leylegi-koruyup-dogaya-saldi-348407", "matched_form": "dayanışmanın", "sense_note": "Kaynakta gençlerin bir leyleğin korunmasına katkısı, çevredeki kişilerin aynı amaç için birbirine destek olmasıyla ilişkilendirilir.", "text": "Olay, yerel dayanışmanın ve gençlerin çevreye duyarlılığının somut bir örneği olarak kayda geçti.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "431715a51ef9f477edc4cbc21e7cf9e9ba720994204a423d6c0c38b6ff843e08" }, { "sequence_no": 379491409, "source_title": "YABANCI UYRUKLU ÖĞRENCİLERİN BULUNDUĞU İLKOKULLARDA İSTENMEYEN ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARININ NİTEL AÇIDAN İNCELENMESİ", "source_author": "Adnan Delen, M. Hanifi Ercoşkun", "source_year": "2019", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788596565789-1_20260905_112343.txt", "raw_text": "Sınıfta birliktelik , yardımlaşma ve dayanışma mevcuttu ( f : 4 ) .", "excerpt": "Sınıfta birliktelik , yardımlaşma ve dayanışma mevcuttu", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/article/609228", "matched_form": "dayanışma", "sense_note": "Sınıfta birliktelik ve yardımlaşmayla birlikte anılan dayanışma, grubun üyeleri arasındaki desteği anlatır.", "text": "Sınıfta birliktelik, yardımlaşma ve dayanışma mevcuttu", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "2b58e8664ebe6b742a264e6910e73e0095bc8791c278673c3f2f06647b04bf6d" } ] } ], "id": "okul-f5d646192233f7fe8e1a", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469978, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "değişken", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "farkli-deger-alan-ozellik", "level": "lise", "purpose": "matematik-dil", "field": "Araştırma ve modelleme", "definition": "Bir araştırma, deney veya matematiksel modelde farklı değerler alabilen; değişimi ölçülen, etkisi incelenen ya da sonucu açıklamak için kullanılan özellik veya nicelik.", "learning_goal": "Basit bir araştırma sorusunda değişkenleri belirlemek ve hangisinin değiştirildiğini, ölçüldüğünü ya da sabit tutulduğunu açıklamak.", "level_reason": "Bir özelliği gündelik değişimden ayırıp araştırma düzenindeki görevine göre düşünmeyi gerektirir. Bağımlı ve bağımsız değişken ayrımına temel oluşturduğu için lise düzeyinde ele alınır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/degisken-v1.png", "alt": "Aynı koşullardaki üç fideye farklı miktarda su veriliyor; yanlarında bitki boylarındaki değişimi gösteren yazısız bir nokta grafiği bulunuyor.", "caption": "Deneyde su miktarı değiştirilebilir, bitkinin boyu ölçülebilir; bu özelliklerin her biri araştırmada bir değişken olabilir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 385820631, "source_title": "KAMU HASTANELERİNDE YATAK DOLULUK ORANINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER", "source_author": "Emel Yücel", "source_year": "2019", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788689574322-1_20260906_131357.txt", "raw_text": "Sağlık sektörünün performansını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla oluşturulan araştırma modelinde , yatak doluluk oranı ( YDO ) bağımlı değişken olarak belirlenmiştir .", "excerpt": "Sağlık sektörünün performansını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla oluşturulan araştırma modelinde , yatak doluluk oranı ( YDO ) bağımlı değişken olarak belirlenmiştir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaysad/article/559169", "matched_form": "bağımlı değişken", "sense_note": "Bir araştırma modelinde yatak doluluk oranının bağımlı değişken olarak belirlenmesi, ölçülen sonucun değişken adıyla kullanıldığını gösterir.", "text": "Sağlık sektörünün performansını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla oluşturulan araştırma modelinde, yatak doluluk oranı (YDO) bağımlı değişken olarak belirlenmiştir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "633df4af934521a86e92f0b33946dbb389f3369fc436c86776a1a0d911192d50" }, { "sequence_no": 364305581, "source_title": "Cevresel Problemlerin Cozumunde Yenilikci Yaklasimlar Ii", "source_author": "Sinan KUL, İbrahim Hakkı KARAKAŞ", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Sinan KUL, İbrahim Hakkı KARAKAŞ - Cevresel Problemlerin Cozumunde Yenilikci Yaklasimlar Ii.pdf", "raw_text": "Tahmin edilen değişken bağımlı değişken olarak isimlendirilir .", "excerpt": "Tahmin edilen değişken bağımlı değişken olarak isimlendirilir .", "source_url": "", "matched_form": "değişken", "sense_note": "Tahmin edilen özelliğin bağımlı değişken diye adlandırılması, değişkenin model içindeki ölçülen sonuç rolünü örnekler.", "text": "Tahmin edilen değişken bağımlı değişken olarak isimlendirilir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "178689d6f8817fea39ea082f9614d8b07354166499f9c2b416e866b3a768d5fb" } ] } ], "id": "okul-657801d65d57cac77661", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045879, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "deney", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Bilimsel araştırma", "definition": "Bir soruya yanıt aramak veya bir düşünceyi sınamak için koşulları belirlenerek yapılan ve sonuçları gözlenen uygulama.", "learning_goal": "Bir araştırmada neyin değiştirildiğini, neyin gözlendiğini ve sonucun nasıl kaydedildiğini ayırt etmek.", "level_reason": "Gündelik denemeden planlı sınamaya geçişi ve koşul-sonuç ilişkisini anlamayı gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151447682, "source_title": "C2 Dinleme Metinleri", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "C2 Dinleme Metinleri.pdf", "raw_text": "O basit deneyler benim merakımı daha da artırıyordu .", "excerpt": "O basit deneyler benim merakımı daha da artırıyordu .", "source_url": "", "matched_form": "deneyler", "sense_note": "Yapılan deneylerin araştırma merakını artırdığı anlatılıyor.", "text": "O basit deneyler benim merakımı daha da artırıyordu.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "9378c87a1153d2fbb3cb08bcede8ff9d2513062966dcf870c31ae8be9bce1b42" } ] } ], "id": "okul-1fedc00dc1bfd6ee7652", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975551, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "döngü", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "asamalar-dizisi", "level": "ortaokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Süreçler ve yaşam", "definition": "Bir varlığın ya da sürecin birbirini izleyen aşamalardan geçerek ilerlemesi ve tamamlanması; bazı döngüler son aşamadan sonra yeniden başlar.", "learning_goal": "Su veya bir canlının yaşam döngüsündeki aşamaları doğru sıraya koymak ve aşamalar arasındaki geçişleri açıklamak.", "level_reason": "Tek bir nesneyi değil, zaman içinde birbirine bağlanan aşamaların bütününü kavramayı gerektirir. Yeniden başlayan doğal süreçlerle başlangıçtan sona izlenen yaşam döngüsü kullanımlarını birlikte anlamaya hazırlar.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/dongu-v1.png", "alt": "Gölden yükselen suyun buluta dönüşmesi, yağmur olarak dağlara düşmesi ve akarsuyla yeniden göle ulaşması oklarla gösteriliyor.", "caption": "Su döngüsünde buharlaşma, bulut oluşumu, yağış ve yüzey akışı birbirini izler. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 383405699, "source_title": "Bir sensörle lastiğin üretimden hurdaya tüm döngüsünü izliyorlar", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Lastik içine uygulanan bir sensör sayesinde lastiğin üretimden hurdaya kadar tüm yaşam döngüsünü izleyebiliyorlar .", "excerpt": "Lastik içine uygulanan bir sensör sayesinde lastiğin üretimden hurdaya kadar tüm yaşam döngüsünü izleyebiliyorlar .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/surdurulebilir-yasam/bir-sensorle-lastigin-uretimden-hurdaya-tum-dongusunu-izliyorlar-195363", "matched_form": "döngüsünü", "sense_note": "Lastiğin üretimden hurdaya kadar izlenen aşamalarının yaşam döngüsü olarak adlandırılması, sürecin baştan sona aşamalar bütünü anlamını gösterir.", "text": "Lastik içine uygulanan bir sensör sayesinde lastiğin üretimden hurdaya kadar tüm yaşam döngüsünü izleyebiliyorlar.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "4676f43b7911485e1fb71c993a3eac5b5172993e1f02c537db40810f65f58e6d" }, { "sequence_no": 383561160, "source_title": "Strigolaktonlar; Bitkisel Hormonlar Sınıfının Yeni Üyesi", "source_author": "Semra Arıkan, Şengül Karaman", "source_year": "2021", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788659743189-1_20260906_045702.txt", "raw_text": "Yaşam döngüsündeki ilk önemli adım , tohum çimlenmesidir .", "excerpt": "Yaşam döngüsündeki ilk önemli adım , tohum çimlenmesidir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/ejosat/article/947571", "matched_form": "döngüsündeki", "sense_note": "Tohum çimlenmesinin yaşam döngüsündeki ilk adım sayılması, döngünün birbirini izleyen aşamalardan oluştuğunu örnekler.", "text": "Yaşam döngüsündeki ilk önemli adım, tohum çimlenmesidir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "f0d202e43019462c03dd177d9341dcda52784d9ceb41bb7c2ad6547a1eeee8a2" } ] } ], "id": "okul-19ff0f7f50a413a2a45c", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045876, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "ekosistem", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Canlılar ve yaşam ortamı", "definition": "Bir alandaki canlılarla su, hava, toprak gibi cansız çevre öğelerinin birbirini etkileyerek oluşturduğu sistem.", "learning_goal": "Bir göl veya ormandaki canlı ve cansız öğelerin ilişkilerini birlikte düşünmek.", "level_reason": "Canlıları tek tek adlandırmanın ötesinde karşılıklı ilişkileri bir bütün olarak ele almayı gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 376291077, "source_title": "ÇEVRE POLİTİKALARININ UYGULANMASINDA YEREL YÖNETİMLERİN ROLÜ", "source_author": "Esra Çiğdem", "source_year": "2020", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788529995394-1_20260904_165351.txt", "raw_text": "Doğada ekosistemlerin sınırı net olarak belli değildir .", "excerpt": "Doğada ekosistemlerin sınırı net olarak belli değildir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/enderun/article/807750", "matched_form": "ekosistemlerin", "sense_note": "Ekosistemlerin doğada kesin çizgilerle birbirinden ayrılmadığına dikkat çekiliyor.", "text": "Doğada ekosistemlerin sınırı net olarak belli değildir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "6f40cef839a0696c9da73b49a3578c02895ebfcdbf95862336afc39df8c968b2" } ], "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/ekosistem-v1.png", "alt": "Gölet kıyısında bitkiler, kayanın üzerinde bir kurbağa ve havada yusufçuk; suyun altında balıklar, su bitkileri, taşlar ve dip toprağı birlikte gösteriliyor.", "caption": "Göletin canlıları su, hava, toprak ve ışıkla birlikte bir ekosistem oluşturur. Çizimdeki canlı ve cansız öğeleri bulup aralarındaki ilişkileri düşün. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ] } ], "id": "okul-f2b1fee313215c3a5bef", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788595795764050321, "updated_at": "2026-09-05T11:09:55+03:00", "batch_id": "okul-20260905-ozgun-gorseller-v1" }, { "lemma": "eleştiri", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Değerlendirme ve yazı", "definition": "Bir eseri, düşünceyi veya uygulamayı belirli ölçütlere göre inceleyip güçlü ve zayıf yanlarını gerekçelerle ortaya koyma; bu amaçla yazılan metin.", "learning_goal": "Bir metni yalnız beğenip beğenmediğini söylemekle kalmayıp örnekler ve ölçütlerle değerlendirmek.", "level_reason": "Ölçüt belirlemeyi, kanıt göstermeyi ve değerlendirme yazısı oluşturmayı gerektiren kullanımı esas alınmıştır.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3332888, "source_title": "A. S. Byatt - Oyun.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "A. S. Byatt - Oyun.temiz.txt", "raw_text": "Eleştiri yazıları hem saygılı hem de coşkuluydu .", "excerpt": "Eleştiri yazıları hem saygılı hem de coşkuluydu .", "source_url": "", "matched_form": "Eleştiri", "sense_note": "Eleştiri yazılarının saygılı ve coşkulu olabilmesi, eleştirinin yalnız kusur bulmak anlamına gelmediğini gösterir.", "text": "Eleştiri yazıları hem saygılı hem de coşkuluydu.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "420c715bd89ace0c677e9e28cbc3025f39dcfaf3a1e1d9ec0b5623df951c4d38" } ] } ], "id": "okul-94ce6110f18dd1380610", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975560, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "emek", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Çalışma ve üretme", "definition": "Bir işi yapmak için harcanan zaman, güç ve çaba.", "learning_goal": "Kendi çalışmanı ve başkalarının bir işe kattığı çabayı fark etmek.", "level_reason": "Ödev yapma, bir eşya hazırlama veya ortak işe katılma gibi tanıdık deneyimlerle açıklanabilir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3423797, "source_title": "Ahmet Şerif İzgören - Süpermen Türk Olsaydı Pelerinini Annesi Bağlardı.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Ahmet Şerif İzgören - Süpermen Türk Olsaydı Pelerinini Annesi Bağlardı.temiz.txt", "raw_text": "Ne varsa önceden hazırlamışsın , hiçbirinde benim emeğim yok .", "excerpt": "Ne varsa önceden hazırlamışsın , hiçbirinde benim emeğim yok .", "source_url": "", "matched_form": "emeğim", "sense_note": "Konuşan kişi, hazırlanmış şeylerde kendi çalışmasının payı olmadığını söylüyor.", "text": "Ne varsa önceden hazırlamışsın, hiçbirinde benim emeğim yok.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "cf41f99a3cd0ee7145aac68d6828c73564a067e5a0f1c533085b6e179ceb78ca" } ] } ], "id": "okul-a7f8dcbbf92209bfefb4", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975544, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "erozyon", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "toprak", "level": "ortaokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Toprağın korunması", "definition": "Toprağın parçalarının su veya rüzgârın etkisiyle bulunduğu yerden ayrılıp başka yerlere taşınması.", "learning_goal": "Su ve rüzgârın toprağı nasıl taşıdığını açıklamak; bitki örtüsünün toprağın korunmasındaki rolünü tartışmak.", "level_reason": "Gözle görülen toprak kaybını yağış, rüzgâr ve bitki örtüsüyle ilişkilendirmeyi gerektirir. Büyük bir toprak kütlesinin kayması olan heyelanla karıştırılmadan işlenir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/erozyon-v1.png", "alt": "Yağmur altında çıplak bir yamaçtaki küçük su yolları toprağı aşağıdaki dereye taşıyor; yan taraftaki otların kökleri toprağı tutuyor.", "caption": "Çizimde yağmur suyunun toprağı taşıması görülüyor. Erozyona rüzgâr da yol açabilir; bitki örtüsü toprağın taşınmasını azaltmaya yardımcı olur. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 375932804, "source_title": "İklim Krizi ve Tarım: Küreselleşmenin Panzehiri Yerelleşmek", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Ayrıca yağmurların yoğunlaşmasıyla toprak erozyona uğrar , ot ve dolayısıyla yem azalır .", "excerpt": "Ayrıca yağmurların yoğunlaşmasıyla toprak erozyona uğrar , ot ve dolayısıyla yem azalır .", "source_url": "https://bianet.org/yazi/iklim-krizi-ve-tarim-kuresellesmenin-panzehiri-yerellesmek-216001", "matched_form": "erozyona", "sense_note": "Yağmurların yoğunlaşmasıyla toprağın erozyona uğraması, suyun etkisiyle oluşan toprak kaybını örnekler.", "text": "Ayrıca yağmurların yoğunlaşmasıyla toprak erozyona uğrar, ot ve dolayısıyla yem azalır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "d863095258098d9c183111b8c5ed7c46d190af7b7810a1a344e3460ecbb45a84" }, { "sequence_no": 377093627, "source_title": "KONYA-KARAPINAR KARA KUMULU AĞAÇLANDIRMALARINDA KULLANILAN ALTI AĞAÇ TÜRÜNÜN BOZKIR YETİŞME ORTAMINA UYUMU KONUSUNDA BİR DEĞERLENDİRME", "source_author": "M. Doğan Kantarcı, Halil Barış Özel, Murat Ertekin, Erol Kırdar", "source_year": "2011", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788550740679-1_20260904_223912.txt", "raw_text": "Karapınar ve çevresinde rüzgâr erozyonunun etkilediği alan ile kumullaşma alanı geniştir .", "excerpt": "Karapınar ve çevresinde rüzgâr erozyonunun etkilediği alan ile kumullaşma alanı geniştir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/barofd/article/46772", "matched_form": "erozyonunun", "sense_note": "Rüzgâr erozyonu ifadesi, toprağın su dışında rüzgârın etkisiyle de taşınabildiğini gösterir.", "text": "Karapınar ve çevresinde rüzgâr erozyonunun etkilediği alan ile kumullaşma alanı geniştir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "edf2f82f8bc933bd9c35713b52219819b3973a912956bb269eca745127e01862" } ] } ], "id": "okul-746aa246221d170d46a0", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469977, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "gerekçe", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "aciklayici-dayanak", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Savunma ve akıl yürütme", "definition": "Bir görüşün, kararın veya davranışın neden doğru, uygun ya da gerekli sayıldığını açıklayan dayanak.", "learning_goal": "Bir iddia veya öneri için ilgili kanıtlara dayanan gerekçe kurmak; gerekçenin iddiayı gerçekten destekleyip desteklemediğini değerlendirmek.", "level_reason": "Neden bildiren her sözü kabul etmek yerine, sunulan dayanağın iddia ve kanıtla ilişkisini sınamayı gerektirir. Bu değerlendirme lise düzeyindeki tartışma ve akademik yazma becerilerine uygundur.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/gerekce-v1.png", "alt": "Bir öğrenci bitkinin sınıfta güneş alan yere konması önerisini pencere ışığı gözlemi ve büyüme kaydı resimleriyle bağlıyor.", "caption": "Önerinin neden uygun olduğunu açıklayan gözlem ve kayıtlar, öneriye gerekçe sağlar. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 385621515, "source_title": "Kurumsal Yönetim Anlayışı Kapsamında Türkiye Denetim Standartlarının İncelenmesi", "source_author": "Yusuf Sürmen, Hasan Abdioğlu", "source_year": "2020", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788687300004-1_20260906_123546.txt", "raw_text": "( 1 ) İzin vermeme kararıyla ilgili olarak yönetimin gerekçelerine ilişkin sorgulama yapar ve bu gerekçelerin geçerliliği ve uygunluğu konusunda denetim kanıtı elde etmeye çalışır .", "excerpt": "( 1 ) İzin vermeme kararıyla ilgili olarak yönetimin gerekçelerine ilişkin sorgulama yapar ve bu gerekçelerin geçerliliği ve uygunluğu konusunda denetim kanıtı elde etmeye çalışır .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/muftad/article/670895", "matched_form": "gerekçelerine", "sense_note": "Bir kararın gerekçelerinin geçerliliğinin kanıtla sorgulanması, gerekçenin kararı destekleyen ve değerlendirilebilen dayanak olduğunu gösterir.", "text": "(1) İzin vermeme kararıyla ilgili olarak yönetimin gerekçelerine ilişkin sorgulama yapar ve bu gerekçelerin geçerliliği ve uygunluğu konusunda denetim kanıtı elde etmeye çalışır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "f2a242f124b3e6b037065a18f4c55b2b4b53534cfdfd86007b5cb37e6ef96ba9" }, { "sequence_no": 386291242, "source_title": "DOKUZ EYLÜL ÜNVERSTESİ TIP FAKÜLTESİNDE TOPLUMSAL TANI ÇALIŞMASI: ÖĞRENCİ GERİ BİLDİRİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ", "source_author": "Bülent Kılıç, Canan Kaynak, Pembe Keskinoğlu, Nuriye Ergül Karakuş, Hatice Giray, Serap K. Konakçı, Yonca Sönmez, Reci Meseri, Guljan Dönmez, Aysen Yanık, Dilek Dalkıran Binbay, Leyla S. Arslan, Erol Gürpınar, Türkan Günay, Reyhan Uçku", "source_year": "2006", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788697291223-1_20260906_152215.txt", "raw_text": "Gerekçelerini açıklayarak değişim önerisi bildiren 137 öğrenciden 174 değişik görüş alınmıştır .", "excerpt": "Gerekçelerini açıklayarak değişim önerisi bildiren 137 öğrenciden 174 değişik görüş alınmıştır .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/ted/article/228635", "matched_form": "Gerekçelerini", "sense_note": "Öğrencilerin değişim önerilerini gerekçeleriyle açıklaması, gerekçenin bir önerinin nedenini ve dayanağını ortaya koyduğunu örnekler.", "text": "Gerekçelerini açıklayarak değişim önerisi bildiren 137 öğrenciden 174 değişik görüş alınmıştır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "00a14a62becfee6b707286ecc32d19023c5165d1cdc63e897a981baf720fefef" } ] } ], "id": "okul-834283018224f33f9a73", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820950, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "gölge", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "isigin-ulasamadigi-alan", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Işık ve çevre", "definition": "Güneşten ya da başka bir kaynaktan gelen ışığın, önüne çıkan bir varlık yüzünden ulaşamadığı yerde oluşan karanlık alan.", "learning_goal": "Bir nesnenin gölgesini gözlemleyip ışığın yönü değiştiğinde gölgenin nasıl değiştiğini anlatmak.", "level_reason": "Günlük yaşamda doğrudan görülebilen somut bir oluşumu adlandırır. Işık kaynağı, nesne ve karanlık alan arasındaki temel ilişki ayrıntılı fizik bilgisi gerektirmeden kurulabilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/golge-v1.png", "alt": "Güneşli bir kırda büyük bir ağacın yanında yürüyen çocuk; ağacın ve çocuğun yere düşen koyu gölgeleri açıkça görülüyor.", "caption": "Işığın önüne ağaç ya da insan gibi bir varlık çıktığında, ışığın ulaşamadığı yerde gölge oluşur. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 383403740, "source_title": "Güneş ışığının faydası zararından fazla mı?", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Bu nedenle son on yıllarda halk sağlığı uzmanları gölgede durma , vücudun belli bölgelerini kapatma ve güneş kremi kullanımı gibi önlemlerle güneşten kaçınmayı öneriyor .", "excerpt": "Bu nedenle son on yıllarda halk sağlığı uzmanları gölgede durma , vücudun belli bölgelerini kapatma ve güneş kremi kullanımı gibi önlemlerle güneşten kaçınmayı öneriyor .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/saglik/gunes-isiginin-faydasi-zararindan-fazla-mi-252448", "matched_form": "gölgede", "sense_note": "Güneşten korunmak için gölgede durmanın önerilmesi, sözcüğün ışığın doğrudan ulaşmadığı alan anlamını gösterir.", "text": "Bu nedenle son on yıllarda halk sağlığı uzmanları gölgede durma, vücudun belli bölgelerini kapatma ve güneş kremi kullanımı gibi önlemlerle güneşten kaçınmayı öneriyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "cc446396f658ad9cdc3d400e20e684098ff2d724c71df893d147172e497233d1" }, { "sequence_no": 382528464, "source_title": "“Biz elemanız abla... Patrona sıcak deyince darılıyor!”", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Gölgede 40 dereceye varan sıcakta terden sırılsıklam çalışıyorlar .", "excerpt": "Gölgede 40 dereceye varan sıcakta terden sırılsıklam çalışıyorlar .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/yazarlar/mine-senocakli/biz-elemaniz-abla-patrona-sicak-deyince-dariliyor-184102", "matched_form": "Gölgede", "sense_note": "Sıcaklığın gölgede ölçülmesi, sözcüğün güneş ışığının doğrudan gelmediği yer anlamındaki kullanımını örnekler.", "text": "Gölgede 40 dereceye varan sıcakta terden sırılsıklam çalışıyorlar.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "a6ef885341a404a0339a2fef01dbb8a74ca885ee73c7a63060ff14dbeaa8355f" } ] } ], "id": "okul-a98ce33b1e3b76861687", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045873, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "gözlem", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Bilgi toplama", "definition": "Bir varlığı, olayı veya değişimi bilgi edinmek amacıyla duyularla ya da araçlarla dikkatle izleme.", "learning_goal": "Gördüğünü ve ölçtüğünü kaydetmek; gözlem ile tahmini birbirinden ayırmak.", "level_reason": "Dikkatli izlemeyi amaçlı bilgi toplama ve kayıt tutma alışkanlığına dönüştürür.", "witnesses": [ { "sequence_no": 374273631, "source_title": "FEN KONULARINDAKİ KAVRAM YANILGILARININ BELİRLENMESİ: TGA YÖNTEMİ VE ÖRNEK ETKİNLİKLER", "source_author": "Sacit Köse, Arş. Gör Bayram Coştu, Arş. Gör Ömer Faruk Keser", "source_year": "2003", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788491977521-1_20260904_062121.txt", "raw_text": "Yaptığınız tahminler gözlemlerinizle uyum gösterdi mi ?", "excerpt": "Yaptığınız tahminler gözlemlerinizle uyum gösterdi mi ?", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/pauefd/article/133113", "matched_form": "gözlemlerinizle", "sense_note": "Önceden yapılan tahminlerin gözlenen sonuçlarla karşılaştırılması isteniyor.", "text": "Yaptığınız tahminler gözlemlerinizle uyum gösterdi mi?", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "d1a1e61c099e76f0dc64496804ccebb678fd732a4024354655f2e9236c448c00" } ] } ], "id": "okul-1c07a27a8864ced9f066", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975553, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "hipotez", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Bilimsel sınama", "definition": "Bir olayı veya değişkenler arasındaki ilişkiyi açıklamak için öne sürülen, gözlem ya da deneyle sınanabilir önerme.", "learning_goal": "Bir araştırma sorusuna sınanabilir bir açıklama önermek ve hangi bulguların onu destekleyeceğini veya zayıflatacağını belirtmek.", "level_reason": "Sınanabilirlik, değişken ve kanıt ilişkisini açıkça kurmayı gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3820868, "source_title": "Avcı_Üretken_Yapay_Zeka_ve_Prompt_Mühendisliği.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Avcı_Üretken_Yapay_Zeka_ve_Prompt_Mühendisliği.temiz.txt", "raw_text": "Bu hipotezi test etmek için hangi yöntemi kullanacağım ?", "excerpt": "Bu hipotezi test etmek için hangi yöntemi kullanacağım ?", "source_url": "", "matched_form": "hipotezi", "sense_note": "Hipotezi sınamak için yöntem seçme sorusu, bilimsel sınama anlamını gösterir.", "text": "Bu hipotezi test etmek için hangi yöntemi kullanacağım?", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "a8b9dec86f9cb7d849c7344e2f12c6529b7aee1ef72740acf00b36cd15a309ac" } ] } ], "id": "okul-848dae56dfc5f0163dbb", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975561, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "ışık", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Görme ve aydınlanma", "definition": "Güneş, lamba gibi kaynaklardan yayılan ve çevremizdeki şeyleri görmemizi sağlayan enerji.", "learning_goal": "Aydınlık ve karanlık ortamlardaki görme deneyimini anlatmak.", "level_reason": "Görme ve aydınlanma deneyimine dayanır; dalga ve parçacık açıklamaları bu anlamın öğrenilmesi için gerekli değildir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3325242, "source_title": "A. S. Byatt - Oyun.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "A. S. Byatt - Oyun.temiz.txt", "raw_text": "Kısa sarı saçları ışıkta büsbütün açık bir renge bürünmüştü .", "excerpt": "Kısa sarı saçları ışıkta büsbütün açık bir renge bürünmüştü .", "source_url": "", "matched_form": "ışıkta", "sense_note": "Işığın saç renginin görünüşünü değiştirmesi, görme ve aydınlanma anlamını örnekler.", "text": "Kısa sarı saçları ışıkta büsbütün açık bir renge bürünmüştü.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "7c7c66eacf82e8c0ada93eb3ce5217633328287c4ddc598e2f28435d3d3b7f1f" } ] } ], "id": "okul-d8cdbc413413f2c439c1", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975545, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "ironi", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "sozlu", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Dolaylı anlatım", "definition": "Söylenen sözün görünürdeki anlamıyla asıl anlatılmak istenen arasında karşıtlık kurarak ince bir alay veya eleştiri oluşturma yolu.", "learning_goal": "Bir metinde sözün görünen anlamıyla sezdirilen anlamını karşılaştırmak; söyleyiş ve durum ipuçlarını kullanmak.", "level_reason": "Örtük anlamı ve konuşanın tutumunu yorumlamayı gerektiren sözlü ironi anlamı seçilmiştir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 356504069, "source_title": "Edebi Cozumlemeler", "source_author": "Adnan OKTAY, Sait YILTER", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Adnan OKTAY, Sait YILTER - Edebi Cozumlemeler.pdf", "raw_text": "Ancak zaman zaman mizah ve ironiyi de araç olarak kullanır .", "excerpt": "Ancak zaman zaman mizah ve ironiyi de araç olarak kullanır .", "source_url": "", "matched_form": "ironiyi", "sense_note": "İroni, mizahla birlikte anlatımda kullanılan bir araç olarak gösteriliyor.", "text": "Ancak zaman zaman mizah ve ironiyi de araç olarak kullanır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "1c4f5703ea1d72e18c469e5b901493509d206ee684c68fe3317210624b260652" } ] } ], "id": "okul-f742120873b8187c9429", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975562, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "iş birliği", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "ortak-amacla-calisma", "level": "ilkokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Birlikte çalışma", "definition": "İnsanların ortak bir amacı gerçekleştirmek için görevleri, düşünceleri veya araçları paylaşarak birlikte çalışması.", "learning_goal": "Ortak bir sınıf görevini küçük işlere ayırmak ve bu işleri arkadaşlarıyla paylaşarak tamamlamak.", "level_reason": "Oyun, sınıf görevi ve grup çalışması gibi yakın deneyimlerle somutlaştırılabilir. Yardımlaşmadan farklı olarak, baştan belirlenmiş ortak amaç ve birlikte yürütülen çalışma vurgulanır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/is-birligi-v1.png", "alt": "Üç çocuk ahşap bloklarla aynı köprüyü birlikte kuruyor; her biri yapının farklı bir parçasına katkıda bulunuyor.", "caption": "Ortak bir köprüyü görevleri paylaşarak kurmak iş birliğine örnektir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 386181851, "source_title": "Siyaset Bilimi’nde Sivil Toplum Okuryazarlığının Önemi: Kavramsal ve Teorik Bir Yaklaşım", "source_author": "Hasan Akay", "source_year": "2025", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788696065331-1_20260906_150151.txt", "raw_text": "Sosyal okuryazarlık , sosyal dinamikleri anlama ve yönlendirme , ilişkiler kurma ve ortak hedeflere ulaşmak için başkalarıyla iş birliği yapma becerisini teoriden pratiğe aktaran bir yetenektir .", "excerpt": "Sosyal okuryazarlık , sosyal dinamikleri anlama ve yönlendirme , ilişkiler kurma ve ortak hedeflere ulaşmak için başkalarıyla iş birliği yapma becerisini teoriden pratiğe aktaran bir yetenektir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/alinterisosbil/article/1694894", "matched_form": "iş birliği", "sense_note": "Ortak hedeflere ulaşmak için başkalarıyla iş birliği yapmaktan söz edilmesi, anlamın ortak amaç ve birlikte çalışma bileşenlerini doğrudan gösterir.", "text": "Sosyal okuryazarlık, sosyal dinamikleri anlama ve yönlendirme, ilişkiler kurma ve ortak hedeflere ulaşmak için başkalarıyla iş birliği yapma becerisini teoriden pratiğe aktaran bir yetenektir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "f69b9ed4c90293450349375d42957c8e6fdd86bb81c44045ba56e5fa8e6be6aa" }, { "sequence_no": 386102639, "source_title": "Üç sene sonra fuar şehre geri dönüyor", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Yayıncılık profesyonellerinin bir araya geleceği , olası iş birliği projelerini tartışacakları , telif alışverişi yapacakları bir zirve olacak fuarımız .", "excerpt": "Yayıncılık profesyonellerinin bir araya geleceği , olası iş birliği projelerini tartışacakları , telif alışverişi yapacakları bir zirve olacak fuarımız .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/yazarlar/nazli-berivan-ak/uc-sene-sonra-fuar-sehre-geri-donuyor-165922", "matched_form": "iş birliği", "sense_note": "Bir araya gelen kişilerin olası ortak projeleri tartışması, iş birliğinin ortak iş üretmeye dönük kullanımını örnekler.", "text": "Yayıncılık profesyonellerinin bir araya geleceği, olası iş birliği projelerini tartışacakları, telif alışverişi yapacakları bir zirve olacak fuarımız.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "75386fa63388887b0d06108b000563c489f1fec5639d2d9b2c638f4e27492a47" } ] } ], "id": "okul-d4434e34096b3ccf4e0b", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045875, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "kanıt", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Gerekçe ve doğrulama", "definition": "Bir iddianın doğru olup olmadığını değerlendirmeye yarayan bilgi, bulgu veya belge.", "learning_goal": "Bir görüşü desteklerken onu gösteren bilgiye başvurmak; varsayımı kanıtla karıştırmamak.", "level_reason": "İddia ile onu destekleyen dayanağı ayırt etmeyi gerektirir; metin ve araştırma etkinliklerinde kullanılabilir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 3462062, "source_title": "Ahmet Ümit - İstanbul Hatırası.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Ahmet Ümit - İstanbul Hatırası.temiz.txt", "raw_text": "\" En önemsizmiş gibi görünen bir kanıt bile varsayımlarımızdan daha değerlidir Zeynep . \"", "excerpt": "En önemsizmiş gibi görünen bir kanıt bile varsayımlarımızdan daha değerlidir Zeynep .", "source_url": "", "matched_form": "kanıt", "sense_note": "Kanıtın varsayımdan daha güçlü bir dayanak olduğu vurgulanıyor.", "text": "En önemsizmiş gibi görünen bir kanıt bile varsayımlarımızdan daha değerlidir Zeynep.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "8c843c5a4a635c7e35d35407dc6efc9bca62c9af329c40a9583af3cc79a83c26" } ] } ], "id": "okul-0e264c607b9194e8571a", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975554, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "karşılaştırmak", "part_of_speech": "fiil", "senses": [ { "id": "benzerlik-farklilik-inceleme", "level": "ortaokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Bilgiyi çözümleme", "definition": "İki ya da daha çok şeyin benzer ve farklı yönlerini aynı ölçütlere göre birlikte incelemek.", "learning_goal": "İki metni, nesneyi veya veriyi önceden belirlediği ölçütlere göre karşılaştırıp bulgularını düzenlemek.", "level_reason": "Yalnız yan yana koymayı değil, ortak ölçüt seçmeyi ve benzerliklerle farklılıkları kanıta dayalı biçimde belirlemeyi gerektirir. Bu işlem ortaokulda metin ve veri çözümlemelerinde sıklaşır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/karsilastirmak-v1.png", "alt": "Bir öğrenci masadaki iki farklı yaprağı büyüteçle inceliyor; biçim, kenar ve damar özelliklerini yazısız bir çizelgede yan yana gösteriyor.", "caption": "İki yaprağı aynı özelliklere bakarak incelemek, benzer ve farklı yönlerini karşılaştırmayı sağlar. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 381333117, "source_title": "Türkiye’yi eğitimde Lüksemburg sırtladı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Bilgilerin benzer ve zıt yönlerini karşılaştırıp bu bilgileri bir araya getirebiliyor .", "excerpt": "Bilgilerin benzer ve zıt yönlerini karşılaştırıp bu bilgileri bir araya getirebiliyor .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/egitim/turkiyeyi-egitimde-luksemburg-sirtladi-196619", "matched_form": "karşılaştırıp", "sense_note": "Bilgilerin benzer ve zıt yönlerinin birlikte incelenmesi, karşılaştırmanın temel düşünme işlemini doğrudan örnekler.", "text": "Bilgilerin benzer ve zıt yönlerini karşılaştırıp bu bilgileri bir araya getirebiliyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "e2d5f8fd06f1213e1398a00435ebb46075386842bcb86441eee591a23f5f5302" }, { "sequence_no": 381348697, "source_title": "Model-Tabanlı Öğrenme Ortamının Kimya Öğretmen Adaylarının Maddenin Tanecikli Yapısı Kavramını ve Bilimsel Modellerin Doğasını Anlamaları Üzerine Etkisinin İncelenmesi", "source_author": "Emine Adadan", "source_year": "2015", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788630058712-1_20260905_204119.txt", "raw_text": "Daha sonra izlemiş oldukları animasyon gösterimleri ile kendi çizimlerini karşılaştırıp benzerlik ve farklılıkları tespit ederek , gerektiğinde çizimlerinde değişiklikler yapmaları istenmiştir ( Tasker ve Dalton , 2006 ) .", "excerpt": "Daha sonra izlemiş oldukları animasyon gösterimleri ile kendi çizimlerini karşılaştırıp benzerlik ve farklılıkları tespit ederek , gerektiğinde çizimlerinde değişiklikler yapmaları istenmiştir ( Tasker ve Dalton , 2006 ) .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/omuefd/article/214931", "matched_form": "karşılaştırıp", "sense_note": "Öğrencilerin kendi çizimleriyle animasyonları karşılaştırıp benzerlik ve farklılıkları belirlemesi, ortak ölçütlerle inceleme anlamını gösterir.", "text": "Daha sonra izlemiş oldukları animasyon gösterimleri ile kendi çizimlerini karşılaştırıp benzerlik ve farklılıkları tespit ederek, gerektiğinde çizimlerinde değişiklikler yapmaları istenmiştir (Tasker ve Dalton, 2006).", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "198beb60294d4b0c205d76361fc03a70410363ed21eb20a2bce52c4a4908857f" } ] } ], "id": "okul-50074b234c24e0c7032b", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045877, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "kök", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "bitki", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Bitkiler", "definition": "Bitkinin genellikle toprağın içinde bulunan, onu bulunduğu yere tutunduran ve suyla mineralleri almasını sağlayan bölümü.", "learning_goal": "Bir bitkinin kökünü, gövdesini ve yaprağını ayırt etmek.", "level_reason": "Bitkinin temel bölümlerinden birini adlandırır; görsel ve gözlemle desteklenebilir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151605613, "source_title": "C1 Öğretmen Kitabı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "C1 Öğretmen Kitabı.pdf", "raw_text": "Gelişmiş bitkilerde kök , gövde ve yaprak bulunur .", "excerpt": "Gelişmiş bitkilerde kök , gövde ve yaprak bulunur .", "source_url": "", "matched_form": "kök", "sense_note": "Kök, gövde ve yaprakla birlikte bitkinin bir bölümü olarak sayılıyor.", "text": "Gelişmiş bitkilerde kök, gövde ve yaprak bulunur.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "3e733299d74ae5e30838a7f77e7d56cb2db215ba97086bce229854865c05a20b" } ], "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/kok-v1.png", "alt": "Bir bitkinin yaprakları ve gövdesi toprağın üstünde, ana kökü ve ince yan kökleri toprağın içini gösteren kesitte görülüyor.", "caption": "Toprağın içini gösteren bu kesitte kökün nasıl dallandığını görebilirsin. Kök bitkiyi tutundurur; su ve mineralleri almasını sağlar. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ] }, { "id": "sozcuk", "level": "ortaokul", "purpose": "matematik-dil", "field": "Sözcük yapısı", "definition": "Bir sözcüğün, o sözcükle anlam ilişkisini koruyan ve daha küçük anlamlı parçalara ayrılamayan temel bölümü.", "learning_goal": "Bir sözcükte kökü ve ekleri ayırmak; benzer görünen her harf dizisini kök saymamak.", "level_reason": "Sözcüğün yapısı ile anlamı arasında ilişki kurmayı gerektirir; bitki kökünden farklı bir kavramsal kullanımdır.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151466056, "source_title": "B1 DERS KİTABI", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "B1 DERS KİTABI.pdf", "raw_text": "Bu ekler bütün fiil kök ve gövdelerine gelebilir .", "excerpt": "Bu ekler bütün fiil kök ve gövdelerine gelebilir .", "source_url": "", "matched_form": "kök", "sense_note": "Kök, eklerin gelebildiği temel sözcük bölümü olarak kullanılıyor.", "text": "Bu ekler bütün fiil kök ve gövdelerine gelebilir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "8c6bc23d932898f2737e7ddc465a14eb5be69e4c6c8dd20486df4c5b95c86f00" } ] } ], "id": "okul-77e760757bf2aa5df875", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788595795764050322, "updated_at": "2026-09-05T11:09:55+03:00", "batch_id": "okul-20260905-ozgun-gorseller-v1" }, { "lemma": "kuram", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Bilimsel açıklama", "definition": "Bir alandaki olayları ve aralarındaki ilişkileri tutarlı kavramlar ve ilkelerle açıklayan, araştırmalarla değerlendirilen düşünce sistemi.", "learning_goal": "Tek bir sınama önerisiyle çok sayıda olguyu ilişkilendiren açıklama sistemini birbirinden ayırmak.", "level_reason": "Birden çok bulgu ve açıklamanın nasıl bir araya geldiğini düşünmeyi gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 144250183, "source_title": "Psikolojiye Giriş", "source_author": "Clifford T. Morgan", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Clifford T. Morgan - Psikolojiye Giriş.epub", "raw_text": "İlişkili türler arasındaki biyokimyasal benzerlikler de evrim kuramını desteklemektedir .", "excerpt": "İlişkili türler arasındaki biyokimyasal benzerlikler de evrim kuramını desteklemektedir .", "source_url": "", "matched_form": "kuramını", "sense_note": "Türler arasındaki biyokimyasal benzerliklerin bir kurama destek oluşturduğu belirtiliyor.", "text": "İlişkili türler arasındaki biyokimyasal benzerlikler de evrim kuramını desteklemektedir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "58c003721bbdb8658f9886e662665fa385820e1e095be0fde713c2b8a2268e1a" } ] } ], "id": "okul-36f967c38f9be54c026e", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975563, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "kültür", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Toplum ve yaşam", "definition": "Bir topluluğun zaman içinde oluşturduğu ve kuşaktan kuşağa aktardığı dil, bilgi, sanat, inanç, gelenek ve yaşama biçimlerinin bütünü.", "learning_goal": "Farklı toplulukların yaşam biçimlerini karşılaştırırken benzerlikleri ve çeşitliliği fark etmek.", "level_reason": "Birçok yaşam alanını tek kavram altında birleştiren toplumsal bir bütünü anlamayı gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151444167, "source_title": "B1 Dinleme Metinleri", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "B1 Dinleme Metinleri.pdf", "raw_text": "Milletlerin yaşayışları , gelenekleri ve kültürleri birbirinden farklıdır .", "excerpt": "Milletlerin yaşayışları , gelenekleri ve kültürleri birbirinden farklıdır .", "source_url": "", "matched_form": "kültürleri", "sense_note": "Farklı toplulukların kültürlerinin birbirinden ayrılabildiği anlatılıyor.", "text": "Milletlerin yaşayışları, gelenekleri ve kültürleri birbirinden farklıdır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "11cfa185dabc98b49d302ab28fe3143069cc35e8f8b02f5b2c26833f10e3e927" } ] } ], "id": "okul-c7b6ae12d3257ae7f3c2", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975555, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "merak", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "ogrenme-istegi", "level": "ilkokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Öğrenme isteği", "definition": "Bir şeyi öğrenme, anlama veya keşfetme isteği; insanı soru sormaya, dikkatle bakmaya ve araştırmaya yönelten duygu.", "learning_goal": "Merak ettiği bir konu hakkında soru oluşturmak ve cevabı bulmak için izleyebileceği bir yolu söylemek.", "level_reason": "Çocuğun soru sorma ve çevresini keşfetme deneyimleriyle ilişkilendirilebilir. Tanım, gelip geçici şaşkınlıktan ayrı olarak öğrenmeye yönelten isteği öne çıkarır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/merak-v1.png", "alt": "Bahçede bir salyangozu büyüteçle dikkatle inceleyen çocuk; yanında açık bir doğa gözlem defteri bulunuyor.", "caption": "Bir canlıyı dikkatle incelemek ve onunla ilgili sorular sormak merakın öğrenmeye dönüşmesine örnektir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 384804443, "source_title": "Artık iyi eğitim yetmiyor sürdürülebilirlik okuryazarlığı da şart", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Çocuğun merakla yaklaştığı her konu onun çok derinlemesine öğrenebileceği bir bilgiye dönüşebilir .", "excerpt": "Çocuğun merakla yaklaştığı her konu onun çok derinlemesine öğrenebileceği bir bilgiye dönüşebilir .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/egitim/artik-iyi-egitim-yetmiyor-surdurulebilirlik-okuryazarligi-da-sart-163530", "matched_form": "merakla", "sense_note": "Çocuğun merak duyduğu konuyu derinlemesine öğrenebilmesi, merakın öğrenmeye yönelten istek anlamını açıkça destekler.", "text": "Çocuğun merakla yaklaştığı her konu onun çok derinlemesine öğrenebileceği bir bilgiye dönüşebilir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "8476a484c49d7add95511302a10ff3f65b3528ea8339327ed5dff2e4d977f993" }, { "sequence_no": 384847580, "source_title": "Bilim Merkezi her yaştan ziyaretçiyi ağırlıyor", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "İlçelerden gelen öğrencilere bilimi sevdirmeyi amaçlayan bu ziyaretlerde , çocukların merak duygusunu geliştiren deneyler , atölye çalışmaları ve eğitici sunumlar gerçekleştiriliyor .", "excerpt": "İlçelerden gelen öğrencilere bilimi sevdirmeyi amaçlayan bu ziyaretlerde , çocukların merak duygusunu geliştiren deneyler , atölye çalışmaları ve eğitici sunumlar gerçekleştiriliyor .", "source_url": "https://www.yenigungazetesi.com.tr/egitim/bilim-merkezi-her-yastan-ziyaretciyi-agirliyor-173319h", "matched_form": "merak", "sense_note": "Deneylerin çocuklarda merak duygusunu geliştirmesi, sözcüğün keşfetme ve öğrenme isteğini anlattığını gösterir.", "text": "İlçelerden gelen öğrencilere bilimi sevdirmeyi amaçlayan bu ziyaretlerde, çocukların merak duygusunu geliştiren deneyler, atölye çalışmaları ve eğitici sunumlar gerçekleştiriliyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "0f11444f65f78d1e6a91a0747e8ada31756d01b0a6163062d8c1b7cdd0763bb1" } ] } ], "id": "okul-10f1a5f53fecd0a7f960", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045874, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "metafor", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Anlam aktarımı", "definition": "Bir şeyi, başka bir şeyin adı veya özellikleri üzerinden düşünerek anlatma yolu; eğretileme.", "learning_goal": "Bir benzetmede hangi özelliklerin bir kavramdan diğerine aktarıldığını açıklamak.", "level_reason": "Sözcüklerin doğrudan anlamı ile kavramlar arası aktarımı ayırt etmeyi ve yorumlamayı gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 359541530, "source_title": "Iletisim Calismalari Ve Yeni Medya 2", "source_author": "Hasan ÇİFTÇİ, Cemile ÇETİN", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Hasan ÇİFTÇİ, Cemile ÇETİN - Iletisim Calismalari Ve Yeni Medya 2.pdf", "raw_text": "Reklamlarda metafor , dolaylı bir anlatım sunmaktadır .", "excerpt": "Reklamlarda metafor , dolaylı bir anlatım sunmaktadır .", "source_url": "", "matched_form": "metafor", "sense_note": "Metaforun doğrudan söylemeden anlam kurma işlevi belirtiliyor.", "text": "Reklamlarda metafor, dolaylı bir anlatım sunmaktadır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "7b3ff3717917cea8a4ad38b8d73228283fc489e83db8a5934e35ed382c028d15" } ], "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/metafor-v1.png", "alt": "Açık bir kitabın ortasından yükselen yapraklı ağaç, bilgiyi büyüme ve dallanma yoluyla anlatan düşsel bir görüntü oluşturuyor.", "caption": "Bu görsel metaforda bilgi, büyüyüp dallanan bir ağaç olarak düşünülüyor. Ağacın gelişme özelliği bilgiye aktarılıyor. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ] } ], "id": "okul-6f3f646027989ac03768", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788595795764050323, "updated_at": "2026-09-05T11:09:55+03:00", "batch_id": "okul-20260905-ozgun-gorseller-v1" }, { "lemma": "olasılık", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "gerceklesebilme-derecesi", "level": "lise", "purpose": "matematik-dil", "field": "Olasılık ve belirsizlik", "definition": "Bir olayın belirli koşullarda gerçekleşebilme derecesi; olanaksızlık ile kesinlik arasında bulunur ve sayı ile gösterilebilir.", "learning_goal": "Basit bir rastlantısal deneyin olası sonuçlarını belirlemek, sonuçların eş olasılıklı olup olmadığını incelemek ve olasılığı gerekçesiyle karşılaştırmak.", "level_reason": "Olası sonuçları sistemli biçimde saymayı, koşulları sabit tutmayı ve belirsizliği nicel olarak ifade etmeyi gerektirir. Bu soyutlama lise matematiğine temel oluşturur.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/olasilik-v1.png", "alt": "Saydam bir torbada çok sayıda mavi ve tek bir kırmızı pul var; öğrenci olası mavi ve kırmızı çekiliş sonuçlarını düşünüyor.", "caption": "Torbada mavi pul çok olduğu için mavi çekme olasılığı kırmızı çekme olasılığından yüksektir; yine de iki sonuç da mümkündür. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 382951875, "source_title": "Çok Yıllık Sıcaklık Verilerinin Zamansal Dağılımının Modellenmesi ve Geleceğe Yönelik Sıcaklık Olasılıklarının Belirlenmesi", "source_author": "Murat Kılıç, Mustafa Özgürel", "source_year": "2004", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788651383008-1_20260906_023639.txt", "raw_text": "Görüldüğü gibi , 2002 yılının hem Ocak hem de Şubat ayında beklenen sıcaklık değerleri eşit gerçekleşme olasılığına ( % 50 ) sahip bulunmuştur .", "excerpt": "Görüldüğü gibi , 2002 yılının hem Ocak hem de Şubat ayında beklenen sıcaklık değerleri eşit gerçekleşme olasılığına ( % 50 ) sahip bulunmuştur .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/zfdergi/article/69356", "matched_form": "gerçekleşme olasılığına", "sense_note": "İki sıcaklık değerinin yüzde elli gerçekleşme olasılığına sahip olduğunun belirtilmesi, gerçekleşebilme derecesinin sayı ile ifade edildiğini gösterir.", "text": "Görüldüğü gibi, 2002 yılının hem Ocak hem de Şubat ayında beklenen sıcaklık değerleri eşit gerçekleşme olasılığına (% 50) sahip bulunmuştur.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "6fd0d26bf1cc1fdc17857a22ec289ee56be079e0fa7989c5698f752dea90b5f4" }, { "sequence_no": 383790181, "source_title": "Kara deliğin insan üzerindeki gerçek etkisi deşifre edildi", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Bilimsel analizler , teorik olarak mümkün olsa da , böyle bir olayın gerçekleşme olasılığının son derece düşük olduğunu gösterdi .", "excerpt": "Bilimsel analizler , teorik olarak mümkün olsa da , böyle bir olayın gerçekleşme olasılığının son derece düşük olduğunu gösterdi .", "source_url": "https://www.yenicaggazetesi.com/kara-deligin-insan-uzerindeki-gercek-etkisi-desifre-edildi-983199h.htm", "matched_form": "gerçekleşme olasılığının", "sense_note": "Bir olayın teorik olarak mümkün olduğu hâlde gerçekleşme olasılığının çok düşük sayılması, mümkünlük ile gerçekleşme derecesi arasındaki ayrımı örnekler.", "text": "Bilimsel analizler, teorik olarak mümkün olsa da, böyle bir olayın gerçekleşme olasılığının son derece düşük olduğunu gösterdi.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "ddd5d6cc54b87a90f50057674482358ab53bce947f78a7df598d694c08611838" } ] } ], "id": "okul-98c24a9b9d47647e1d99", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820949, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "ölçüt", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "degerlendirme-temeli", "level": "ortaokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Değerlendirme ve seçim", "definition": "Bir şeyi değerlendirmek, karşılaştırmak veya seçmek için temel alınan özellik ya da koşul.", "learning_goal": "Birden çok seçeneği değerlendirmeden önce uygun ölçütler belirlemek ve her seçeneği aynı ölçütlere göre karşılaştırmak.", "level_reason": "Beğeni bildirmekten farklı olarak, kararın hangi özelliklere dayandığını açıkça belirlemeyi gerektirir. Ortak ölçüt kullanma, araştırma ve karşılaştırma becerilerini geliştirir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/olcut-v1.png", "alt": "Üç kâğıt köprü aynı cetvel, aynı ağırlık blokları ve aynı düz zemin kullanılarak yan yana deneniyor.", "caption": "Köprüleri aynı uzunluk, taşıma ve denge koşullarına göre değerlendirmek, ortak ölçüt kullanmaya örnektir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 383386009, "source_title": "Demiryolu Ulaşım Emniyet Önlemlerinin Resim Bulanık SWARA Yöntemiyle Değerlendirilmesi", "source_author": "Gözde Bakioğlu", "source_year": "2024", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788657717049-1_20260906_042311.txt", "raw_text": "ÇKKV yöntemlerinin amacı , belirli ölçütlere dayanarak objektif bir şekilde en uygun veya en tercih edilen seçeneği tanımlamak ve seçmektir .", "excerpt": "ÇKKV yöntemlerinin amacı , belirli ölçütlere dayanarak objektif bir şekilde en uygun veya en tercih edilen seçeneği tanımlamak ve seçmektir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/demiryolu/article/1465431", "matched_form": "ölçütlere", "sense_note": "En uygun seçeneğin belirli ölçütlere dayanarak seçilmesi, ölçütün değerlendirme ve seçimde temel alınan özellik olduğunu gösterir.", "text": "ÇKKV yöntemlerinin amacı, belirli ölçütlere dayanarak objektif bir şekilde en uygun veya en tercih edilen seçeneği tanımlamak ve seçmektir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "3079ba92d7eba64eb93d405a0fc8429342f3d5ed783aafbe40b1b4b783d4115d" }, { "sequence_no": 383361548, "source_title": "Osmanlı Hukukunda Bina veya Yapı Eseri Malikinin Sorumluluğu", "source_author": "Mehmet Aykanat, Melikşah Aydın", "source_year": "2020", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788656999273-1_20260906_041046.txt", "raw_text": "Bu ölçütler tasarruf ile elde edilecek yarar ile başkalarına verilecek zarar arasında bir karşılaştırma yapılması veya başkalarının uğrayacağı zararın boyutu şeklinde olabilir .", "excerpt": "Bu ölçütler tasarruf ile elde edilecek yarar ile başkalarına verilecek zarar arasında bir karşılaştırma yapılması veya başkalarının uğrayacağı zararın boyutu şeklinde olabilir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/suhfd/article/672419", "matched_form": "ölçütler", "sense_note": "Yarar ile zararın karşılaştırılmasının ölçüt olarak verilmesi, değerlendirmenin önceden belirlenen özelliklere dayandığını örnekler.", "text": "Bu ölçütler tasarruf ile elde edilecek yarar ile başkalarına verilecek zarar arasında bir karşılaştırma yapılması veya başkalarının uğrayacağı zararın boyutu şeklinde olabilir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "b1d60367de80e7047939a552218b5a5c3fd0a7316cb293994dba93005753cb33" } ] } ], "id": "okul-1697d23f417a5a03cde0", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820947, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "örüntü", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "kuralli-dizilis", "level": "ortaokul", "purpose": "matematik-dil", "field": "Düzen ve ilişkiler", "definition": "Sayıların, şekillerin, seslerin veya olayların belirli bir kurala göre sıralanması ya da yinelenmesiyle oluşan düzen.", "learning_goal": "Bir sayı veya şekil örüntüsündeki kuralı bulmak, eksik ögeyi tamamlamak ve aynı kurala uyan yeni bir örüntü kurmak.", "level_reason": "Tek tek ögelerin özelliklerinden çok, ögeler arasındaki sıra ve değişim kuralını görmeyi gerektirir. Yinelenen ve büyüyen düzenleri çözümleme ortaokul matematiksel düşünmesine uygundur.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/oruntu-v1.png", "alt": "Masada iki mavi daire ve bir kırmızı üçgen biçiminde yinelenen taş sırası ile her adımda bir blok büyüyen ikinci bir düzen bulunuyor.", "caption": "Örüntüde ögelerin sırası rastgele değildir; yinelenme veya büyüme belirli bir kurala göre sürer. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 372854691, "source_title": "İçindeki her şey gibi evrenler de evrimle çoğalıyor olabilir mi?", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Ama yine de bu tarz olasılıklara kapıyı aralık bırakmak çok önemli ; çünkü Evren dediğimiz bu karmaşık sistemi eşeledikçe , içinde kendini tekrar eden bir dolu örüntü görüyoruz .", "excerpt": "Ama yine de bu tarz olasılıklara kapıyı aralık bırakmak çok önemli ; çünkü Evren dediğimiz bu karmaşık sistemi eşeledikçe , içinde kendini tekrar eden bir dolu örüntü görüyoruz .", "source_url": "https://gazeteoksijen.com/yazarlar/cagri-mert-bakirci/kozmolojik-secilim-teorisi-evrenin-evrimi-247352", "matched_form": "örüntü", "sense_note": "Evren içinde kendini tekrar eden düzenlerin örüntü diye adlandırılması, sözcüğün yinelenen yapı anlamını gösterir.", "text": "Ama yine de bu tarz olasılıklara kapıyı aralık bırakmak çok önemli; çünkü Evren dediğimiz bu karmaşık sistemi eşeledikçe, içinde kendini tekrar eden bir dolu örüntü görüyoruz.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "d023213348842a44c0c0aa2808acb8b1f203d1db30e3cf33b02f13b9ab1ea602" }, { "sequence_no": 379252467, "source_title": "Bozuk plak: Tarım-ÜFE ve meteorolojik yatırımlar", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Kış aylarında , özellikle Ocak - Şubat döneminde Antalya'da sel baskınları tekrar eden bir örüntüdür .", "excerpt": "Kış aylarında , özellikle Ocak - Şubat döneminde Antalya'da sel baskınları tekrar eden bir örüntüdür .", "source_url": "https://www.dunya.com/kose-yazisi/bozuk-plak-tarim-ufe-ve-meteorolojik-yatirimlar/816053", "matched_form": "örüntüdür", "sense_note": "Belirli aylarda tekrar eden sel baskınlarının örüntü olarak nitelenmesi, olayların düzenli yinelenmesi anlamını örnekler.", "text": "Kış aylarında, özellikle Ocak - Şubat döneminde Antalya'da sel baskınları tekrar eden bir örüntüdür.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "142876453ce274339b004186a9f298787456e60ca16d2e072d6c5eae3d3cef9e" } ] } ], "id": "okul-48e586e4635579a1b50d", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820945, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "özet", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel-noktalari-kisa-anlatim", "level": "ortaokul", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Metni kavrama", "definition": "Bir metnin, konuşmanın veya olayın temel düşüncesini ve önemli noktalarını, ayrıntıları azaltarak kısa biçimde aktaran anlatım.", "learning_goal": "Okuduğu bir metindeki ana düşünceyi ve gerekli bilgileri seçerek kendi cümleleriyle kısa bir özet yazmak.", "level_reason": "Önemli bilgiyle ayrıntıyı ayırmayı, düşünceleri sıraya koymayı ve metni kopyalamadan yeniden anlatmayı gerektirir. Bu çok aşamalı okuma ve yazma işlemi ortaokul düzeyine uygundur.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/ozet-v1.png", "alt": "Bir öğrenci çok sayfalı resimli bir metni inceliyor ve temel noktaları üç küçük resimle tek bir kısa karta aktarıyor.", "caption": "Uzun bir metindeki temel noktaları seçip daha kısa biçimde düzenlemek özet çıkarmaya örnektir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 363126986, "source_title": "90. Yılında Lozan ve Türkiye Cumhuriyeti Cilt I", "source_author": "ATAM", "source_year": "2015", "source_group": "kitap", "source_file": "ATAM - 90. Yılında Lozan ve Türkiye Cumhuriyeti Cilt I.pdf", "raw_text": "Görev talimatına göre heyette bulunan her delege belli gazeteleri okuyarak kısa bir özetini bu daireye verecekti .", "excerpt": "Görev talimatına göre heyette bulunan her delege belli gazeteleri okuyarak kısa bir özetini bu daireye verecekti .", "source_url": "", "matched_form": "özetini", "sense_note": "Gazetelerdeki bilgilerin kısa biçimde aktarılmasının istenmesi, özetin ayrıntıları azaltan anlatım özelliğini gösterir.", "text": "Görev talimatına göre heyette bulunan her delege belli gazeteleri okuyarak kısa bir özetini bu daireye verecekti.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "b80d64f8461cdd20c0751db137fc0367059d822a7194ecf46e04b015edd77734" }, { "sequence_no": 359918293, "source_title": "Baris Mustecaplioglunun Romanlarinda Yapi Ve Izlek", "source_author": "Berna Karakülah, Türkan Gözütok", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Berna Karakülah, Türkan Gözütok - Baris Mustecaplioglunun Romanlarinda Yapi Ve Izlek.pdf", "raw_text": "alacak her bölümün birkaç paragraflık kısa özetleri bulunmaktadır .", "excerpt": "alacak her bölümün birkaç paragraflık kısa özetleri bulunmaktadır .", "source_url": "", "matched_form": "özetleri", "sense_note": "Bir eserin bölümlerinin birkaç paragraflık kısa anlatımlarından söz edilmesi, özetin temel noktaları daha az sözle verme işlevini örnekler.", "text": "alacak her bölümün birkaç paragraflık kısa özetleri bulunmaktadır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "a735e44d2abe5984d0b8180cc67c1089711e6c6805421fd999add4daa3baff8d" } ] } ], "id": "okul-b67efa9efe149379d2b4", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045878, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "özgünlük", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Yazı ve üretim", "definition": "Bir düşüncenin, eserin veya çalışmanın kendine özgü nitelikler taşıması ve başkasınınkini yalnızca yinelemekle sınırlı kalmaması.", "learning_goal": "Kendi yorumunu ve katkını geliştirmek; yararlandığın kaynaklarla kendi üretiminin ilişkisini göstermek.", "level_reason": "Bir ürünün kaynaklarıyla ilişkisini ve kendine özgü katkısını değerlendirmeyi gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 378103839, "source_title": "Yapay Zekâ, Blok Zinciri ve Diğer Yeni Teknolojilerin Hileli Finansal Raporlamanın Tespitine Etkisi: Nitel Bir Analiz", "source_author": "Nagihan Kantarcı, Şaban Uzay", "source_year": "2025", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788572761895-1_20260905_044641.txt", "raw_text": "Bilginin derinliği ve özgünlüğü nitel araştırma için önemlidir .", "excerpt": "Bilginin derinliği ve özgünlüğü nitel araştırma için önemlidir .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/mufad/article/1685967", "matched_form": "özgünlüğü", "sense_note": "Araştırmada elde edilen bilginin derinliğiyle birlikte kendine özgü niteliğine önem veriliyor.", "text": "Bilginin derinliği ve özgünlüğü nitel araştırma için önemlidir.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "1749f836873627ac1be5f2b26814ddce365174a79e60d5c4c68d4dc86f407198" } ] } ], "id": "okul-4ca60e310f6a0a88e343", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975565, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "özgürlük", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Haklar ve seçimler", "definition": "Bir kişinin düşüncelerini oluşturabilmesi, seçim yapabilmesi ve başkalarının haklarını çiğnemeden baskı altında kalmaksızın davranabilmesi durumu.", "learning_goal": "Kendi seçimlerinle başkalarının hakları arasındaki ilişkiyi tartışmak.", "level_reason": "Seçim, baskı ve hak kavramlarını birlikte düşünmeyi gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 363979513, "source_title": "Eğitimde Gelecek Arayışları Cilt I — EGITIMDE GELECEK ARAYISLARI CILT 1 1", "source_author": "ATAM", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "ATAM - Eğitimde Gelecek Arayışları Cilt I — EGITIMDE GELECEK ARAYISLARI CILT 1 1.pdf", "raw_text": "Önyargı , diğer bireylerin haklarını ya da özgürlüklerini tehdit eder .", "excerpt": "Önyargı , diğer bireylerin haklarını ya da özgürlüklerini tehdit eder .", "source_url": "", "matched_form": "özgürlüklerini", "sense_note": "Ön yargının başkalarının özgürlüğünü tehdit edebileceği belirtiliyor.", "text": "Önyargı, diğer bireylerin haklarını ya da özgürlüklerini tehdit eder.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "2b567b414d5a989411cbf281cb3f1ab746bd17b72730d8d266da9aa614cfad8c" } ] } ], "id": "okul-6945213e7a9cc53f6fe2", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975556, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "paylaşmak", "part_of_speech": "fiil", "senses": [ { "id": "bolusme", "level": "ilkokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Eşyaları ve yiyecekleri bölüşme", "definition": "Elindeki bir şeyin bir bölümünü başkasına vermek ya da onu başkasıyla birlikte kullanmak.", "learning_goal": "Yiyecek, oyuncak ve okul araçlarını bölüşmeyi günlük bir örnekle anlatmak.", "level_reason": "Çocuğun oyun ve yemek deneyimleriyle açıklanabilen bir eylemdir. Bu anlamda nesne ve yiyecek bölüşme işlenir; duygu anlatma ve dijital içerik gönderme ayrı kullanımlardır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/paylasmak-v1.png", "alt": "Bir masada resim yapan iki çocuktan biri, kutusundaki kırmızı renkli kalemi diğerine uzatıyor.", "caption": "Bir kalemi arkadaşının da kullanmasına vermek, paylaşmaya örnektir. Oyuncakları veya yiyecekleri bölüşürken de aynı sözcüğü kullanabiliriz. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 3426036, "source_title": "Ahmet Şerif İzgören - Küçük Beyaz Uğur Böceği.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Ahmet Şerif İzgören - Küçük Beyaz Uğur Böceği.temiz.txt", "raw_text": "İşin güzel tarafı yaptığı oyuncakların bir bölümünü arkadaşlarıyla paylaşarak yeni arkadaşlar edinmişti .", "excerpt": "İşin güzel tarafı yaptığı oyuncakların bir bölümünü arkadaşlarıyla paylaşarak yeni arkadaşlar edinmişti .", "source_url": "", "matched_form": "paylaşarak", "sense_note": "Yaptığı oyuncakların bir bölümünü arkadaşlarına vermesi, paylaşmanın nesne bölüşme anlamını gösterir.", "text": "İşin güzel tarafı yaptığı oyuncakların bir bölümünü arkadaşlarıyla paylaşarak yeni arkadaşlar edinmişti.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "57bf95be1d143c16e5cdc3603aac247ed0d10fc3f62db0598855a4651757c83d" }, { "sequence_no": 3413290, "source_title": "Aimee Bender - Limonlu Pastanın Sıradışı Hüznü.temiz.txt", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "Aimee Bender - Limonlu Pastanın Sıradışı Hüznü.temiz.txt", "raw_text": "Üzeri kremalı , içi çikolatalı keki paylaştıktan sonra annem bir iç çekmiş .", "excerpt": "Üzeri kremalı , içi çikolatalı keki paylaştıktan sonra annem bir iç çekmiş .", "source_url": "", "matched_form": "paylaştıktan", "sense_note": "Kekin bölüşülmesi, paylaşmanın yiyecekten başkalarının da yararlanmasını sağlama anlamına örnektir.", "text": "Üzeri kremalı, içi çikolatalı keki paylaştıktan sonra annem bir iç çekmiş.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "dffb408731a94f2545b1f2c646d1ddd81e4be40cae75797ee7959d9739c560c9" } ] } ], "id": "okul-5224541662f865fe9e08", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469975, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "sayı", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "cokluk-sira-olcu-degeri", "level": "ilkokul", "purpose": "matematik-dil", "field": "Sayılar ve ölçme", "definition": "Varlıkların kaç tane olduğunu, sıralarını veya ölçülen bir büyüklüğün değerini göstermeye yarayan matematik kavramı.", "learning_goal": "Bir nesne grubunu saymak, elde ettiği sayıyı aynı çokluğu gösteren başka gruplarla eşleştirmek.", "level_reason": "Nesneleri bire bir sayma ve çoklukları karşılaştırma yoluyla somutlaştırılabilir. Tanım, sayı kavramını onu yazmaya yarayan rakam işaretinden ayırmaya başlangıç oluşturur.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/sayi-v1.png", "alt": "Üç sepette ikişer, dörder ve altışar portakal var; her sepetin önündeki kartta portakal sayısıyla eşleşen sayıda büyük nokta bulunuyor.", "caption": "Nesnelerin kaç tane olduğunu belirleyen sayı, farklı işaretlerle gösterilebilir; nokta kartları aynı çokluğu eşleştirir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 386362918, "source_title": "Çin futbolu nereye gidiyor?", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Çin Süper Ligi'nde takımların kadrolarına alabileceği yabancı oyuncu sayısı en fazla beş .", "excerpt": "Çin Süper Ligi'nde takımların kadrolarına alabileceği yabancı oyuncu sayısı en fazla beş .", "source_url": "https://www.dunya.com/kose-yazisi/cin-futbolu-nereye-gidiyor/27154", "matched_form": "sayısı", "sense_note": "Bir futbol takımına alınabilecek yabancı oyuncuların en fazla beş olduğunun belirtilmesi, sayının bir gruptaki kişi çokluğunu gösterdiğini örnekler.", "text": "Çin Süper Ligi'nde takımların kadrolarına alabileceği yabancı oyuncu sayısı en fazla beş.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "efc65e69cc67ac81ed163edddd61a97798906bfc480b8bb223f65935e14390f0" }, { "sequence_no": 386351425, "source_title": "Paul Onuachu döndü! Trabzonspor, Kasımpaşa maçı hazırlıklarına devam etti", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Onuachu'nun Trabzon'a gelişiyle birlikte takımdaki Nijeryalı oyuncu sayısı 3'e çıktı .", "excerpt": "Onuachu'nun Trabzon'a gelişiyle birlikte takımdaki Nijeryalı oyuncu sayısı 3'e çıktı .", "source_url": "https://www.f5haber.com/spor/paul-onuachu-dondu-trabzonspor-kasimpasa-maci-hazirliklarina-devam-etti-6873623", "matched_form": "sayısı", "sense_note": "Takımdaki Nijeryalı oyuncu sayısının üçe çıkması, bir gruptaki varlıkların kaç tane olduğunun sayı ile ifade edilmesini gösterir.", "text": "Onuachu'nun Trabzon'a gelişiyle birlikte takımdaki Nijeryalı oyuncu sayısı 3'e çıktı.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "846cfd7dae04992f634cbe54fe6126d73cdf628b867e937cb42a9dac2387742e" } ] } ], "id": "okul-cd2ceb4a6554c6c14805", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820943, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "soru", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "cevap-bekleyen-soz", "level": "ilkokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Sorma ve öğrenme", "definition": "Bir şeyi öğrenmek, açıklığa kavuşturmak veya doğrulamak için cevap beklenerek söylenen ya da yazılan söz.", "learning_goal": "Bilmediği bir konu hakkında açık ve cevaplanabilir bir soru kurmak; aldığı cevabın soruyla ilgili olup olmadığını belirlemek.", "level_reason": "Günlük konuşma ve sınıf içi öğrenmede doğrudan kullanılan bir anlatım aracıdır. Merak duygusundan farklı olarak burada cevaba yönelen sözlü veya yazılı ifade ele alınır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/soru-v1.png", "alt": "Bir çocuk, tanımadığı dikenli bir tohumu öğretmenine gösteriyor; düşünce balonunda tek bir soru işareti, öğretmenin elinde açık doğa kitabı var.", "caption": "Bilmediğimiz bir şeyi öğrenmek için cevap bekleyen bir söz söylediğimizde soru sorarız. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 386377238, "source_title": "YANSITICI DÜŞÜNME VE ÖĞRETİMİ", "source_author": "Canan Cengiz, Faik Özgür Karataş", "source_year": "2016", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788698598042-1_20260906_154421.txt", "raw_text": "Bu basamağın amacı bazı öğrencilerin başlangıçta sordukları sorulara cevap vermek , öğrencilerin konu ile ilgili farklı sorular üretmelerini sağlamak , konuya ilgi çekmek ve öğretmen ve öğrencilerin bilgilerini genişleteceği ortak bir deneyim yaşamalarını sağlamaktır .", "excerpt": "Bu basamağın amacı bazı öğrencilerin başlangıçta sordukları sorulara cevap vermek , öğrencilerin konu ile ilgili farklı sorular üretmelerini sağlamak , konuya ilgi çekmek ve öğretmen ve öğrencilerin bilgilerini genişleteceği ortak bir deneyim yaşamalarını sağlamaktır .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/article/405997", "matched_form": "sorulara", "sense_note": "Öğrencilerin ilk sorularına cevap verilmesi ve yeni sorular üretmesinin sağlanması, sorunun bilgi edinmeye yönelen söz olduğunu gösterir.", "text": "Bu basamağın amacı bazı öğrencilerin başlangıçta sordukları sorulara cevap vermek, öğrencilerin konu ile ilgili farklı sorular üretmelerini sağlamak, konuya ilgi çekmek ve öğretmen ve öğrencilerin bilgilerini genişleteceği ortak bir deneyim yaşamalarını sağlamaktır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "20def42e1000957d5a403e2f2aee7a3aca1ffbed2a85aa8963db3758ca08b94e" }, { "sequence_no": 386365074, "source_title": "Saatte 9.6 milyon sterlin", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "kose_yazisi", "source_file": "kose_yazisi.txt", "raw_text": "Bu soruların hepsinin bilimsel yanıtı var .", "excerpt": "Bu soruların hepsinin bilimsel yanıtı var .", "source_url": "https://www.dunya.com/kose-yazisi/saatte-96-milyon-sterlin/26973", "matched_form": "soruların", "sense_note": "Soruların bilimsel yanıtları bulunduğunun söylenmesi, sorunun cevap bekleyen bir anlatım olduğunu açıkça örnekler.", "text": "Bu soruların hepsinin bilimsel yanıtı var.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "8eb4a18c541f147c6e88616aeab36d8fad9000a38e9281aa50520639f9ada319" } ] } ], "id": "okul-e84329793b06c81d7855", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820944, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "sorumluluk", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Görev ve davranış", "definition": "Üstlendiğin işleri yapma ve davranışlarının sonuçlarını kabul etme görevi.", "learning_goal": "Okulda ve evde üstlendiğin işleri söylemek; yaptıklarının başkalarını nasıl etkilediğini düşünmek.", "level_reason": "Günlük görevler üzerinden somutlaştırıldığında ilkokulda çalışılabilir; hukuki sorumluluk anlamı bu maddede ele alınmaz.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151467097, "source_title": "B1 DERS KİTABI", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "B1 DERS KİTABI.pdf", "raw_text": "4 . Görev ve sorumluluklarımdan bahsedebilirim . 1 2 3 4 5", "excerpt": "Görev ve sorumluluklarımdan bahsedebilirim .", "source_url": "", "matched_form": "sorumluluklarımdan", "sense_note": "Kişinin kendi görev ve sorumluluklarını anlatabilmesi bir öğrenme hedefi olarak belirtiliyor.", "text": "Görev ve sorumluluklarımdan bahsedebilirim.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "05a11b53885d0efd515cf3c1e658da4a1ac180486d20de1ae407a4352167a1a3" } ] } ], "id": "okul-32fcd2ffdc8eb51a137d", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788595066578628741, "updated_at": "2026-09-05T10:57:46+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dil-duzenlemesi-v1" }, { "lemma": "sürdürülebilirlik", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "kaynak-ve-gelecek", "level": "lise", "purpose": "doga-bilim", "field": "Kaynaklar ve gelecek kuşaklar", "definition": "Bir üretimin veya yaşam düzeninin, dayandığı doğal ve toplumsal kaynakları tüketip işleyişini bozmayacak ve gelecek kuşakların ihtiyaçlarını gözeten biçimde uzun süre devam edebilmesi.", "learning_goal": "Bir uygulamayı kaynak kullanımı, yenilenme olanağı ve uzun vadeli etkileri bakımından değerlendirmek.", "level_reason": "Bugünkü yararla gelecekteki etkileri birlikte düşünmeyi, kaynakların kullanım ve yenilenme ilişkisini değerlendirmeyi gerektirir. Bu kapsamlı anlam lise düzeyine önerilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/surdurulebilirlik-v1.png", "alt": "Bir bahçede çatıdan gelen yağmur suyu depoda toplanıyor; bir kişi depodan sulama kabını doldururken diğeri sebze yatağıyla ilgileniyor. Yakında kompost alanı bulunuyor.", "caption": "Yağmur suyunu toplamak, toprağı korumak ve organik artıkları değerlendirmek, kaynakları gözeten bahçe uygulamalarına örnektir. Sürdürülebilirlik bu tek sahnedeki uygulamalardan daha geniş bir kavramdır. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 379156793, "source_title": "Gazipaşa’da ata tohumu hasatları başladı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Çalışmalarla birlikte hem tarımsal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi hem de yerli tohumların gelecek nesillere aktarılması planlanıyor .", "excerpt": "Çalışmalarla birlikte hem tarımsal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi hem de yerli tohumların gelecek nesillere aktarılması planlanıyor .", "source_url": "https://www.cumhuriyet.com.tr/yerel-gundem/gazipasa-da-ata-tohumu-hasatlari-basladi-2512730", "matched_form": "sürdürülebilirliğin", "sense_note": "Tarımsal çalışmanın yerli tohumları gelecek nesillere aktarmayla birlikte ele alınması, uzun vadeli devamlılık anlamını destekler.", "text": "Çalışmalarla birlikte hem tarımsal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi hem de yerli tohumların gelecek nesillere aktarılması planlanıyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "e6f35867a666e42cc35608bf426476d0dfad7fb98d62e9e1dcad94ceb1295061" }, { "sequence_no": 379491086, "source_title": "ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİN ÖNEMLİ AKTÖRLERİNDEN BELEDİYELERDE ÇEVRESEL MALİYETLER: BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ ÖZELİNDE BİR ARAŞTIRMA", "source_author": "Nurcan Süklüm", "source_year": "2022", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788596565789-1_20260905_112343.txt", "raw_text": "Çevresel sürdürülebilirlik konusundaki en önemli noktalardan biri doğal kaynakların tahsisi konusudur .", "excerpt": "Çevresel sürdürülebilirlik konusundaki en önemli noktalardan biri doğal kaynakların tahsisi konusudur .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/girkal/article/1090539", "matched_form": "sürdürülebilirlik", "sense_note": "Doğal kaynakların tahsisi, kaynakların hangi ihtiyaçlara nasıl ayrılacağını anlatır; tanık bu kararları çevresel sürdürülebilirlikle ilişkilendirir.", "text": "Çevresel sürdürülebilirlik konusundaki en önemli noktalardan biri doğal kaynakların tahsisi konusudur.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "8080370b952a9bc7efb73b56a866d6ede3af1082b54101acae96a3f322fa64e1" } ] } ], "id": "okul-0a38885b437ff5e97854", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469980, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "taslak", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "gelistirilmeye-acik-ilk-bicim", "level": "ortaokul", "purpose": "okuma-anlatma", "field": "Yazma ve tasarlama", "definition": "Bir yazının, çizimin, planın veya başka çalışmanın tamamlanmadan önce hazırlanan, değiştirilmeye ve geliştirilmeye açık ilk biçimi.", "learning_goal": "Yazacağı metin için ana bölümleri gösteren bir taslak hazırlamak, geri bildirimden sonra bölümlerin sırasını ve içeriğini geliştirmek.", "level_reason": "Ürünü tek seferde bitirmek yerine planlama, gözden geçirme ve düzeltme aşamalarını ayırmayı gerektirir. Ortaokulda süreç temelli yazma ve proje çalışmalarını destekler.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/taslak-v1.png", "alt": "Kuş evi için silintili kaba çizim, daha düzenli ikinci çizim ve henüz tamamlanmış ahşap model yan yana duruyor.", "caption": "Taslak ilk düşünceyi görünür kılar; çalışma tamamlanmadan önce değiştirilip geliştirilebilir. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 381588805, "source_title": "Telefon ve İnternet Aboneliği İptali E Devlet'ten Yapılacak", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "BTK resmi internet adresi üzerinden yayımlanan taslak metin , kamuoyunun görüşünü almak için erişime açıldı .", "excerpt": "BTK resmi internet adresi üzerinden yayımlanan taslak metin , kamuoyunun görüşünü almak için erişime açıldı .", "source_url": "https://www.kamubulteni.com/gundem/telefon-ve-internet-aboneligi-iptali-e-devletten-yapilacak-h22847.html", "matched_form": "taslak metin", "sense_note": "Taslak metnin görüş almak üzere yayımlanması, onun tamamlanmadan önce değerlendirmeye ve değişikliğe açılan biçim olduğunu gösterir.", "text": "BTK resmi internet adresi üzerinden yayımlanan taslak metin, kamuoyunun görüşünü almak için erişime açıldı.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "5d34a781c6eabfe4fe5ffa50f8d05c65911943bae4b27c973253291a738fbb9d" }, { "sequence_no": 383357311, "source_title": "FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI İLE UYUMLU HESAP PLANINDAN (TASLAK) SAĞLANACAK FAYDALARIN TFRS VE BOBİ FRS SETLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ", "source_author": "Erkan Öztürk, Gözde Babaoğlu", "source_year": "2020", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788656825218-1_20260906_040815.txt", "raw_text": "Söz konusu çalışmada , taslak metnin değerlendirmesi yapılmış ve MSUGT kapsamındaki TekDüzen Hesap Planı ile mukayesesi yapılmıştır .", "excerpt": "Söz konusu çalışmada , taslak metnin değerlendirmesi yapılmış ve MSUGT kapsamındaki TekDüzen Hesap Planı ile mukayesesi yapılmıştır .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/fesa/article/765774", "matched_form": "taslak metnin", "sense_note": "Bir taslak metnin incelenip başka planla karşılaştırılması, taslağın son biçimden önce değerlendirilen çalışma sürümü olduğunu örnekler.", "text": "Söz konusu çalışmada, taslak metnin değerlendirmesi yapılmış ve MSUGT kapsamındaki TekDüzen Hesap Planı ile mukayesesi yapılmıştır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "9409eb24f26611bbf96a95708f4e97fca9697cc32733864ae10df22fad7367a2" } ] } ], "id": "okul-49d7c344aac08132cc6e", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820946, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "tohum", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "bitki", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Bitkilerin gelişimi", "definition": "İçinde yeni bir bitkinin başlangıcını taşıyan, uygun koşullarda filizlenebilen yapı.", "learning_goal": "Bir fasulye tohumunun filizlenmesini gözlemlemek ve değişimini resimlerle anlatmak.", "level_reason": "Elle incelenebilen bir nesneyi adlandırır. Bitkinin gelişimini gözlemleme amacıyla, ayrıntılı üreme bilgisi gerektirmeden öğrenilebilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/tohum-v1.png", "alt": "Toprak üzerinde üç fasulye tohumu; yanlarında kabuğu açılmış, kökü aşağıya ve yeşil filizi yukarıya uzanan bir tohum.", "caption": "Fasulye tohumu filizlenirken kök ve sürgün gelişir. Toprağın içi, kökün görülebilmesi için kesit olarak çizilmiştir. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 354335179, "source_title": "Eczacılık Tarihi Araştırmaları", "source_author": "Afife Mat", "source_year": "2003", "source_group": "kitap", "source_file": "Afife Mat - Eczacılık Tarihi Araştırmaları.pdf", "raw_text": "Bu sırada dökülen tohumlar , bitkinin aynı alanda tekrar yetişmesini sağlamaktadır .", "excerpt": "Bu sırada dökülen tohumlar , bitkinin aynı alanda tekrar yetişmesini sağlamaktadır .", "source_url": "", "matched_form": "tohumlar", "sense_note": "Dökülen tohumların aynı yerde yeniden bitki yetişmesini sağlaması, yeni bitkinin başlangıcı olma özelliğini gösterir.", "text": "Bu sırada dökülen tohumlar, bitkinin aynı alanda tekrar yetişmesini sağlamaktadır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "d802f04906cbb3096f6f6174999d8ae022d83b0e09aa03fc5a5a4d765cc50c6c" }, { "sequence_no": 351266132, "source_title": "Iğdır’da Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Hayat (1923-1970)", "source_author": "ATAM", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "ATAM - Iğdır’da Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Hayat (1923-1970).pdf", "raw_text": "Park için İstanbul'dan çeşitli tohumlar getirildi .", "excerpt": "Park için İstanbul'dan çeşitli tohumlar getirildi .", "source_url": "", "matched_form": "tohumlar", "sense_note": "Parka getirilen tohumlar, bitki yetiştirmek için kullanılan gerçek tohumlardır.", "text": "Park için İstanbul'dan çeşitli tohumlar getirildi.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "ec5ac9e12886d8a68268a0e64915f9339b05ccbab351b75e8ee4d3a60d265318" } ] } ], "id": "okul-0d41df7e8890a03a4e1c", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469973, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" }, { "lemma": "tutarlılık", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "celismeden-uyusma", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Eleştirel düşünme", "definition": "Bir düşüncenin, açıklamanın veya davranışın kendi bölümleriyle çelişmeden aynı ilke ve bağlantıları koruması.", "learning_goal": "Bir metindeki iddia, gerekçe ve sonuçların birbiriyle uyuşup uyuşmadığını inceleyerek olası çelişkileri göstermek.", "level_reason": "Birden çok önerme ve davranış arasındaki mantıksal ilişkiyi izlemeyi, açık olmayan çelişkileri fark etmeyi gerektirir. Soyut çözümleme yükü nedeniyle lise düzeyine uygundur.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/tutarlilik-v1.png", "alt": "Bir öğrenci gözlem, deney ve sonuç simgeleri taşıyan saydam yapboz parçalarını uyumlu bir sıra hâlinde birleştiriyor; çelişen parça incelemek üzere kenarda duruyor.", "caption": "Bir açıklamanın parçaları birbirini destekliyor ve çelişmiyorsa açıklama tutarlıdır. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 383308506, "source_title": "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okul-Aile İşbirliğine İlişkin Görüşlerinin Değerlendirilmesi", "source_author": "Şengül İlgar, Nihat Topaç", "source_year": "2014", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788656567024-1_20260906_040316.txt", "raw_text": "5 Okul ile ev arasındaki tutarlılık sayesinde çocukta çelişki oluşmasını engeller .", "excerpt": "5 Okul ile ev arasındaki tutarlılık sayesinde çocukta çelişki oluşmasını engeller .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/sakaefd/article/133989", "matched_form": "tutarlılık", "sense_note": "Okul ile ev arasındaki tutarlılığın çocukta çelişkiyi engellemesi, sözcüğün uyumlu ve çelişkisiz olma anlamını açıkça gösterir.", "text": "5 Okul ile ev arasındaki tutarlılık sayesinde çocukta çelişki oluşmasını engeller.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "9c8300c2bd44d1d447d6f76b7071a492598b9e288f5b77f69653b5e2a0a08ce0" }, { "sequence_no": 363980099, "source_title": "Eğitimde Gelecek Arayışları Cilt I — EGITIMDE GELECEK ARAYISLARI CILT 1 1", "source_author": "ATAM", "source_year": "", "source_group": "kitap", "source_file": "ATAM - Eğitimde Gelecek Arayışları Cilt I — EGITIMDE GELECEK ARAYISLARI CILT 1 1.pdf", "raw_text": "Kişinin mutlu olabilmesi onun düşünce ve eylemleri arasındaki tutarlılığa bağlıdır .", "excerpt": "Kişinin mutlu olabilmesi onun düşünce ve eylemleri arasındaki tutarlılığa bağlıdır .", "source_url": "", "matched_form": "tutarlılığa", "sense_note": "Düşünce ve eylemlerin birbiriyle uyuşmasının tutarlılık olarak adlandırılması, anlamın farklı parçalar arasında çelişmeme yönünü örnekler.", "text": "Kişinin mutlu olabilmesi onun düşünce ve eylemleri arasındaki tutarlılığa bağlıdır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "71e5310fba6e48dfb5e2b7f2250434ef35c0750bd4a3348c6b8ee61d1e2c5c17" } ] } ], "id": "okul-c391bfb279690a1a45f0", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788697218801045880, "updated_at": "2026-09-06T15:20:18+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur3-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "tümevarım", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "lise", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Akıl yürütme", "definition": "Tek tek gözlem veya örneklerden hareketle daha genel bir sonuca ulaşma yolu.", "learning_goal": "İncelediğin örneklerden bir genelleme kurmak; yeni örneklerin bu genellemeyi değiştirebileceğini değerlendirmek.", "level_reason": "Örneklem, genelleme ve kesinlik arasındaki ilişki üzerinde düşünmeyi gerektirir; matematiksel tümevarım ayrı bir ispat yöntemidir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 361296674, "source_title": "Klasik İnsan-Kuantum İnsan-3: Gerçeklik Tüneli", "source_author": "Atila Yüksel", "source_year": "2023", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788200673810-1_20260831_212455.txt", "raw_text": "Tümevarımdaki sorun , doğruluğunun ya da çıkarımının kesin olmamasıdır .", "excerpt": "Tümevarımdaki sorun , doğruluğunun ya da çıkarımının kesin olmamasıdır .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/soid/article/1288793", "matched_form": "Tümevarımdaki", "sense_note": "Tümevarımla ulaşılan sonucun kesinlik sınırına dikkat çekiliyor.", "text": "Tümevarımdaki sorun, doğruluğunun ya da çıkarımının kesin olmamasıdır.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "bc80a8417c011db3614916f110d18225f022ba1c9b2bc3860d2698878f8ddd08" } ] } ], "id": "okul-ef1a84a0bae42fd56399", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975566, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "uzlaşma", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "ortak-karara-varma", "level": "lise", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "İletişim ve ortak karar", "definition": "Farklı görüş veya istekleri olan kişilerin karşılıklı olarak bazı değişiklikleri kabul edip ortak bir karara varması.", "learning_goal": "Bir grup çalışmasındaki farklı önerileri ve ortak noktaları belirlemek, herkesin temel ihtiyacını gözeten uygulanabilir bir uzlaşma önermek.", "level_reason": "Yalnız aynı görüşte olmayı değil, çıkarları ve gerekçeleri dinleyip karşılıklı değişiklik yapmayı gerektirir. Karmaşık toplumsal ve grup kararları lise düzeyinde daha bilinçli çözümlenebilir.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/uzlasma-v1.png", "alt": "Dört lise öğrencisi farklı bahçe önerilerindeki yol, ağaç ve çiçek parçalarını ortak bir okul bahçesi planında birleştiriyor.", "caption": "Uzlaşmada taraflar önerilerini karşılıklı olarak değiştirir ve birlikte kabul edebilecekleri bir karara ulaşır. BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında yapay zekâyla hazırlanmış öğrenme çizimidir." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 380445867, "source_title": "Ubuntu Türkiye", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "crawler_belirsiz", "source_file": "forum.txt", "raw_text": "Neyse artık kapatabiliriz uzlaşmaya varıldığına göre , ben kesinlikle İngilizce kullanılmalı demiyorum , herkesin de kabul ettiği gibi anlamlı , güzel çeviriler oldukça bu dil zenginleşir daha rahat anlaşılır diyorum .", "excerpt": "Neyse artık kapatabiliriz uzlaşmaya varıldığına göre , ben kesinlikle İngilizce kullanılmalı demiyorum , herkesin de kabul ettiği gibi anlamlı , güzel çeviriler oldukça bu dil zenginleşir daha rahat anlaşılır diyorum .", "source_url": "https://forum.ubuntu-tr.net/index.php?topic=12835.25", "matched_form": "uzlaşmaya", "sense_note": "Bir dil kullanımı tartışmasının herkesin kabul edebildiği noktada kapanması, uzlaşmanın ortak kabul yoluyla anlaşmaya varma anlamını gösterir.", "text": "Neyse artık kapatabiliriz uzlaşmaya varıldığına göre, ben kesinlikle İngilizce kullanılmalı demiyorum, herkesin de kabul ettiği gibi anlamlı, güzel çeviriler oldukça bu dil zenginleşir daha rahat anlaşılır diyorum.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "d28df20e756124d852bb7a8eb31ebe31b90ca48b9111f0b764e87bc18bb9209b" }, { "sequence_no": 383465364, "source_title": "Erhürman ve Hristodulides haftalık görüşme konusunda anlaştı", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Yeni geçiş noktaları konusunda ise taraflar arasında henüz uzlaşma sağlanamadı .", "excerpt": "Yeni geçiş noktaları konusunda ise taraflar arasında henüz uzlaşma sağlanamadı .", "source_url": "https://www.yenicaggazetesi.com/erhurman-ve-hristodulides-haftalik-gorusme-konusunda-anlasti-1065765h.htm", "matched_form": "uzlaşma", "sense_note": "Tarafların yeni geçiş noktalarında henüz ortak karara varamamasının uzlaşma sağlanamaması diye anlatılması, anlamın ortak kabul bileşenini örnekler.", "text": "Yeni geçiş noktaları konusunda ise taraflar arasında henüz uzlaşma sağlanamadı.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "6c14befac80c8f81e266409022b2b1fcf112efe2d6769dfbea75ce4de43f8761" } ] } ], "id": "okul-99ed83c75b23a610522e", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788701578364820948, "updated_at": "2026-09-06T16:32:58+03:00", "batch_id": "okul-20260906-tur4-dengeli-gorselli-v1" }, { "lemma": "veri", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ortaokul", "purpose": "arastirma-dusunme", "field": "Araştırma ve bilgi", "definition": "Bir soruyu araştırmak için gözlem, ölçüm, sayım veya başka yollarla elde edilen ve incelenebilen bilgi.", "learning_goal": "Bir tabloyu okurken kaydedilmiş bilgiyle bu bilgiden çıkarılan yorumu ayırmak.", "level_reason": "Bilginin toplanması, düzenlenmesi ve yorumlanması arasındaki farkı görmeyi gerektirir.", "witnesses": [ { "sequence_no": 151528452, "source_title": "B2 DERS KİTABI", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "turkce_ogrenim", "source_file": "B2 DERS KİTABI.pdf", "raw_text": "Verilere göre Türkiye'de internet erişimi düzenli olarak artıyor .", "excerpt": "Verilere göre Türkiye'de internet erişimi düzenli olarak artıyor .", "source_url": "", "matched_form": "Verilere", "sense_note": "İnternet erişimiyle ilgili sonuca verilerden hareketle ulaşılıyor.", "text": "Verilere göre Türkiye'de internet erişimi düzenli olarak artıyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "cf71be61827bef2bae53647857f532245e75ec032eda1af096b896b2890dc8b1" } ] } ], "id": "okul-1223f2d8d82b3bf46037", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975557, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "yardımlaşmak", "part_of_speech": "fiil", "senses": [ { "id": "temel", "level": "ilkokul", "purpose": "birlikte-yasam", "field": "Birlikte iş yapma", "definition": "Bir işi yaparken veya bir güçlüğü aşarken birbirine yardım etmek.", "learning_goal": "Ortak bir işte ne yapabileceğini söylemek ve gerektiğinde yardım istemek.", "level_reason": "Oyun, sınıf işi ve günlük ihtiyaçlar içinde doğrudan gözlenebilen karşılıklı bir davranıştır.", "witnesses": [ { "sequence_no": 366051455, "source_title": "Aileden okula millî dayanışma ve kardeşlik: değerler eğitimi bağlamında nitel bir araştırma", "source_author": "Devrim Murat Güzelküçük, Musa Mercan", "source_year": "2026", "source_group": "dergipark", "source_file": "dergipark_input_dp-1788358461264-1_20260902_171441.txt", "raw_text": "Zor zamanlar ya da her türlü ihtiyaç durumunda yardımlaşmalıyız .", "excerpt": "Zor zamanlar ya da her türlü ihtiyaç durumunda yardımlaşmalıyız .", "source_url": "https://dergipark.org.tr/tr/pub/kaped/article/1848969", "matched_form": "yardımlaşmalıyız", "sense_note": "İhtiyaç ve güçlük karşısında karşılıklı yardım öneriliyor.", "text": "Zor zamanlar ya da her türlü ihtiyaç durumunda yardımlaşmalıyız.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "47783369a092681e69de6f85b7c44455d22b0f78d0a873a0a94f070af4b1b25e" } ], "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/yardimlasmak-v1.png", "alt": "Üç çocuk birlikte fidan dikiyor: biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.", "caption": "Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi. Çocuklar aynı işin farklı bölümlerini üstlenerek yardımlaşıyor." } ] } ], "id": "okul-19ca80bfd53fb03445c2", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788594917545975548, "updated_at": "2026-09-05T10:55:17+03:00", "batch_id": "okul-20260905-dengeli-baslangic-v1" }, { "lemma": "yuva", "part_of_speech": "isim", "senses": [ { "id": "hayvan", "level": "ilkokul", "purpose": "doga-bilim", "field": "Hayvanların yaşamı", "definition": "Kuşların ve bazı başka hayvanların barınmak veya yavrularını büyütmek için hazırladığı ya da kullandığı korunaklı yer.", "learning_goal": "Bir kuş yuvasının yavrular için ne işe yaradığını anlatmak; doğadaki yuvaları rahatsız etmeden gözlemlemek.", "level_reason": "Gözle görülebilen bir yaşam alanını adlandırır. Burada aile ve ev anlamındaki mecaz kullanımdan önce, hayvanların kullandığı somut yuva ele alınır.", "media": [ { "kind": "image", "src": "/static/okul-sozlugu/yuva-v1.png", "alt": "Ağaç dalının çatallandığı yerde kuru ot ve ince dallardan yapılmış bir yuva; içinde iki yavru kuş, kenarında bir yetişkin kuş.", "caption": "Kuş yuvası yumurtaların ve yavruların bulunduğu yerdir. Çizimdeki kuşlar, tanıklardaki kuşların birebir betimlemesi değildir. Bitigçi için yapay zekâyla üretilmiş özgün öğrenme çizimi." } ], "witnesses": [ { "sequence_no": 378949396, "source_title": "Kadirli Belediyesinde Kırlangıç Yavrusu", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Yuvadaki yumurtadan çıkan bir kuş , binanın açık penceresinden içeriye girdi .", "excerpt": "Yuvadaki yumurtadan çıkan bir kuş , binanın açık penceresinden içeriye girdi .", "source_url": "https://gazette.com.tr/Haber/genel/kadirli-belediyesinde-kirlangic-yavrusu-122896", "matched_form": "Yuvadaki", "sense_note": "Yumurtadan çıkan kuşun bulunduğu yer, hayvan yuvası anlamını açıkça örnekler.", "text": "Yuvadaki yumurtadan çıkan bir kuş, binanın açık penceresinden içeriye girdi.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "a9af504f5a541c249ba4261860544f415608716a3790e1381f0f1e093ec1613b" }, { "sequence_no": 379175179, "source_title": "Dünya Sulak Alanlar Günü Kutlanacak", "source_author": "", "source_year": "", "source_group": "haber", "source_file": "haber.txt", "raw_text": "Çocuklar için kuş yuvası yapımı ve doğa keşif oyunları da etkinlikler arasında yer alıyor .", "excerpt": "Çocuklar için kuş yuvası yapımı ve doğa keşif oyunları da etkinlikler arasında yer alıyor .", "source_url": "https://www.yalovagazetesi.com/dunya-sulak-alanlar-gunu-kutlanacak", "matched_form": "yuvası", "sense_note": "Kuşlar için yuva yapılması, sözcüğün somut bir barınma ve yavru büyütme yeri olarak kullanımını gösterir.", "text": "Çocuklar için kuş yuvası yapımı ve doğa keşif oyunları da etkinlikler arasında yer alıyor.", "quote_type": "derlemden_birebir_alinti", "raw_sha256": "a6515c375bca08af3c62d126c1c03b582a34dd801a4faad49ef34d659fc4ae83" } ] } ], "id": "okul-1f001832615208855b9d", "method_version": "okul-sozlugu-v1-20260905", "version": 1788599535585469974, "updated_at": "2026-09-05T12:12:15+03:00", "batch_id": "okul-20260905-tur2-gorselli-v1" } ] }