Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
Historical vocabulary
Patterns across historical periods of Turkish
Open / close Open / close
Historical vocabulary
Patterns across historical periods of Turkish
Earliest historical attestation: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 30
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
720–735 · Orkhon Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği
-
1
Historical source
720–735
Orkhon Turkish
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: üç · sayı
Dönem anlamı
İkiden sonra, dörtten önce gelen sayı.
anlam ve biçim sürekliliğiCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Open primary-text attestations (2)
(KT D4) k(e)rg(e)k : bolm(ı)ş : yogçı: sıg(ı)tçı: önre : küün : tugs(ı)kda : bükli: çöl(lü)g (e)l : t(a)bg(a)ç : tüpüt : (a)p(a)r : pur(u)m : kurk(ı)z : üç kuunk(a)n : ot(u)z t(a)t(a)r : kut(a)n : t(a)t(a)bı : bunça : bod(u)n :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 30
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
yir(i)ne : t(e)gi: sül(e)d(i)m(i)z] (KT D18) k(a)m(a)gı : biş ot(u)z : sül(e)d(i)m(i)z : üç y(e)g(i)rmi sün(ü)şd(ü)m(i)z : ill(i)g(i)g : ils(i)r(e)td(i)m(i)z : k(a)g(a)nl(ı)g(ı)g :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 34
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Open supporting sources (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
-
2
Current dictionary
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: üç
1. güncel anlam
İkiden sonra gelen sayının adı; se (II)
2. güncel anlam
Bu sayıyı gösteren 3 ve III rakamlarının adı
3. güncel anlam
İki sayısına bir eklenmesiyle elde edilen doğal sayıyı veya bu sayıdaki varlıkları belirtir.
Method and dating limitations
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: İkiden sonra, dörtten önce gelen sayı.
Çağdaş arama bağı: üç · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- üç (yalın biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 4. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 5., 32. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 8. satır
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Corpus lines from historical sources
Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.
(BK D5) yogçı : sıg(ı)tçı : önre : kün : tugs(ı)kd(a)kı : bükli : çöl(lü)g il : t(a)bg(a)ç : tüpüt: (a)p(a)r pur(u)m : knrk(ı)z : üç kuurık(a)n : ot(u)z t(a)t(a)r : kııt(a)n : t(a)t(a)bı : bunça : bod(u)n : k(e)l(i)p(e)n:
Orkhon Turkish · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 56 · çevriyazı güveni A
yer(i)ne : t(e)gi : sü[l(e)d(i)m(i)z] : k(a)m(a)gı biş ot(u)z : sü[l(e)d(i)m](i)z [üç y(e)g(i)r]mi [sün(ü)şd(ü)m(i)z : ill(i)g(i)g : ils(i)r(e)td(i)m(i)z : k(a)g(a)nl(ı)g(ı)g : k(a)g(a)ns(ı)r(a)td(ı)m(ı)z :
Orkhon Turkish · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 60 · çevriyazı güveni A
Source publications and reading notes
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · üç
Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.