Bitigçi Computational Turkish Grammar

Turkish-specific analysis and live corpus evidence

Corpus-grounded reference grammar

Bitigçi Computational Turkish Grammar

A versioned Turkish reference grammar built from Turkish-specific analysis, verified scholarship and live BD evidence. Chapter content remains in Turkish.

Chapters
20
Words
184.677
Neutral witnesses
200
Verified sources
99
Edition
1
Overall originality
81.4/100

Independent production evidence

Overall originality score

81.4/100

High

The score combines in-system production and revision traces, textual distance from other grammar chapters, within-collection sentence uniqueness and structural variety. Live corpus witnesses are excluded. It is not universal proof of non-plagiarism.

Aggregation: The overall score is weighted by each chapter's editorial word count.

20 chapters · 89869 editorial words · 5484 distinct editorial sentences

Development model

How is the grammar developed?

Turkish first

Türkçenin yapısını başka bir dilin kalıplarına uydurmadan, doğrulanmış dil bilgisini Bitigçi Derlemi (BD) içindeki canlı kullanım örüntüleriyle birlikte açıklayan sürümlü ve tanıklı başvuru kaynağı.

Live evidence

Hesaplama, keşif ile dil bilgisel yorumu birbirinden ayırıyor; otomatik ölçüm örüntüyü buluyor, Türkçeye özgü çözümleme ve insan denetimi ise bulgunun ne ölçüde genellenebileceğine karar veriyor.

Neutral witnesses

Yayımlanan tanıklar gündelik, bilimsel ya da betimleyici ve tartışmasız bağlamlardan seçiliyor; özel ad, ideolojik yönlendirme, cinsiyetçi anlatım, dinî tartışma, şiddet ve bağlam dışı yargı içeren örnekler nötrlük denetiminde eleniyor.

Stable URLs

Bu dil bilgisi bitmiş ve değişmez bir çalışma değildir. Her bölüm; derlem büyüdükçe ortaya çıkan yeni kullanım kanıtları, doğrulanan çözümleme özellikleri, yeni hesaplama modelleri ve karşı örneklerle zaman içinde geliştirilmeye ve yenilenmeye devam eder. Güncellemeler aynı kalıcı adreste yayımlanır; yöntem değişiklikleri bölüm sürümüne işlenir, önceki sürümün özeti değişiklik kaydında korunur ve yeni yorumlar güncel derlem anlık görüntüsüne bağlanır.

Theory lenses selected for each chapter

Each phenomenon is examined with the theories that explain it best. Formal models, discourse analysis and linguistic theory are combined without treating automated discovery as proof; corpus evidence and human review remain the publication gate.

An evolving reference grammar

This is not a finished or immutable work. Every chapter will continue to gain new features and be revised as the corpus grows, new analyses are verified, computational models improve and counterexamples emerge. Method changes are published with the chapter version and change record.

Auditable computational layers

Frequency, dispersion, entropy, contextual transitions, temporal change, ambiguity and semantic mapping are reported separately as measured, active or pilot methods. Every number retains its scope and interpretation limit.

Live corpus pulse

Current BD scale

Reading current corpus values...

Sentences
106.322.902
Word tokens
888.394.248
Since chapter snapshot
0

Collective reference library

Terms, models and formulas

The library brings together the Turkish terminology and computational apparatus of every chapter without flattening chapter-specific meanings.

Collective glossary

Identical terms are merged, while genuinely different explanations remain separate senses linked to the chapters in which they are used.

Model and formula library

Each record explains the research question, operation, resulting measurement, interpretation and boundary of the model or formula.

Distinct terms
649
Definitions
734
Models
183
LaTeX formulas
183
Model

A model turns a linguistic question into observable components and an auditable procedure.

Formula

A formula states how the components relate; it does not replace the evidence or interpretation.

Result

A score is meaningful only with its corpus window, comparison set and stated limitations.

Collective glossary

Published chapters

Computational Turkish grammar

Chapters are expanded at their permanent URLs; interpretations remain tied to a reproducible corpus snapshot.

Bütün bölümlerden ortak sonuçlar

Sentez

ÖZ

Version 1.1 · 2026-08-27 12:39 TRT

İçgörüler

Yayımlanmış bütün dil bilgisi bölümlerini tek tek okuyarak her birinin neyi gösterdiğini, hangi sonucu desteklediğini ve nerede durması gerektiğini açıklayan; bu sonuçlardan Türkçenin yapısına ilişkin kümülatif bir görünüm kuran ayrı sentez bölümü.

  • 5337 words
  • 0 witnesses
  • 4 charts
  • 8 Q&A
  • 6 computational layers
  • 11 current insights
  • 82.3/100 originality
Read chapter

Canlı derlem ve kuramsal modeller

Hesaplamalı çözümlemeler

01

Version 1.9 · 2026-07-30 19:24 TRT

Biçim bilgisi

Bu bölüm, Türkçe sözcüklerin kök ve gövde çevresinde nasıl genişlediğini; çekim, türetim, uyum, ses nöbetleşmesi, iyelik, durum ve eylem kategorilerinin derlemde hangi örüntülerle görünür olduğunu açıklıyor. Ölçümler, İngilizcenin ya da başka bir dilin gramer şemasını Türkçeye taşımadan, Türkçenin kendi ek sırası ve biçim-ses ilişkisi içinde yorumlanıyor.

  • 18819 words
  • 22 witnesses
  • 4 charts
  • 23 Q&A
  • 12 computational layers
  • 8 current insights
  • 81.7/100 originality
Read chapter
02

Version 1.0 · 30 July 2026, 19:55 TRT

Metaforlar

Türkçedeki yerleşik ve yeni metaforları kaynak alan, hedef alan, temel anlam, bağlamsal anlam, biçim bilgisel gerçekleşme ve söylem akışı bakımından inceleyen; canlı ifade ağırlıklarını insan denetimli cümle tanıklarından ayırarak sunan hesaplamalı bölüm.

  • 8907 words
  • 19 witnesses
  • 7 charts
  • 12 Q&A
  • 9 computational layers
  • 9 current insights
  • 81.5/100 originality
Read chapter
03

Version 1.0 · 31 July 2026, 10:25 TRT

Context

Türkçede bağlamın ek, sözcük, öbek, cümle, söylem ve kaynak katmanlarında nasıl kurulduğunu; canlı derlem dinamikleri, gönderim, belirsizlik, söylem ilişkileri ve yapay zekânın bağlamsal temsil öğrenmesiyle birlikte inceleyen kapsamlı hesaplamalı dil bilgisi bölümü.

  • 7472 words
  • 12 witnesses
  • 7 charts
  • 14 Q&A
  • 8 computational layers
  • 9 current insights
  • 81.2/100 originality
Read chapter
04

Version 1.0 · 31 July 2026, 11:00 TRT

Türkçede Akıl Yürütme

Türkçede gerekçe, koşul, sonuç, karşıtlık, olasılık, gereklilik, kanıt, nicelik ve olumsuzluk ilişkilerini canlı derlem verisiyle inceleyen; doğal mantığı, çıkarım zincirlerini ve dil modeli değerlendirmesini Türkçenin biçimbilgisel yapısına göre yeniden kuran sürümlü hesaplamalı dil bilgisi bölümü.

  • 8317 words
  • 14 witnesses
  • 8 charts
  • 15 Q&A
  • 9 computational layers
  • 10 current insights
  • 81.1/100 originality
Read chapter
05

Version 1.0 · 31 July 2026, 12:00 TRT

Türkçede Argümantasyon

Türkçedeki iddia, dayanak, bağlayıcı gerekçe, ek destek, karşı iddia, yanıtlama, sınırlayıcı, istisna, örnekleme ve kaynaklandırma ilişkilerini canlı derlem ölçümleri, insan denetimli nötr tanıklar, doğrulanmış kuramsal kaynaklar ve açıkça Bitigçi önerisi olarak işaretlenen yenilikçi hesaplamalı modellerle inceleyen sürümlü bölüm.

  • 9368 words
  • 16 witnesses
  • 8 charts
  • 16 Q&A
  • 10 computational layers
  • 10 current insights
  • 81.1/100 originality
Read chapter
06

Version 1.0 · 31 July 2026, 15:44 TRT

Türkçede Sözdizimsel Esneklik

Türkçedeki öge ve sözcük dizilişini “serbest” sözcüğüyle geçiştirmeden; mutlak konum yayılımı, yükleme göre yön değişimi, öbek içi yerel kısıt, kaynak dayanıklılığı, bilgi yapısı ve çözümleme belirsizliğini ayrı katmanlarda ölçen canlı ve sürümlü bölüm.

  • 10600 words
  • 16 witnesses
  • 9 charts
  • 18 Q&A
  • 10 computational layers
  • 10 current insights
  • 80.6/100 originality
Read chapter
07

Version 1.0 · 02 August 2026, 10:30 TRT

Türkçede Bilgi Paketleme

Türkçede tamlamaların, fiilimsilerin, durum işaretlerinin ve sözdizimsel esnekliğin çekimli yükleme kadar nasıl yapısal yük biriktirdiğini; yüklem sonrası alanın bu düzeni nasıl sürdürdüğünü canlı derlem kanıtı, açıklanabilir Bilgi Paketleme İndeksi, grafikler ve nötr tanıklarla inceleyen hesaplamalı dil bilgisi bölümü.

  • 10733 words
  • 20 witnesses
  • 10 charts
  • 20 Q&A
  • 11 computational layers
  • 12 current insights
  • 80.4/100 originality
Read chapter
08

Version 1.0 · 02 August 2026, 13:18 TRT

Türkçede Yüklem ve Yargı

Türkçede one word, multiword ve ad soylu yüklem adaylarının yargı kurma gücünü; zaman, görünüş, kip, kişi, olumsuzluk, bilgi kaynağı, katılan çerçevesi ve cümle kapanışıyla birlikte canlı derlem penceresinde ölçen; Yüklemleşme ve Yargılaşma indekslerini açık bileşenlerle sunan hesaplamalı bölüm.

  • 12446 words
  • 20 witnesses
  • 12 charts
  • 21 Q&A
  • 12 computational layers
  • 12 current insights
  • 80.4/100 originality
Read chapter
09

Version 1.2 · 02 August 2026, 15:16 TRT

Kavramsal Sıkışma ve Tek Sözcükleşme

Bir kavramın önce ya da aynı dönemde birden çok sözcükle kurulurken tek bir sözlükbirimle de anlatılmaya başlaması, yalnız yazımın kısalması değildir. Bu bölüm, öbek ile tek sözcük arasındaki kavramsal devamlılığı canlı bağlam dağılımı, sözlük tanımı, kaynak yayılımı, biçimsel yol ve zaman yönelimi üzerinden ölçer; sonucu Kavramsal Sıkışma İndeksi ve Tek Sözcükleşme Yönelimi olarak yayımlar.

  • 8612 words
  • 14 witnesses
  • 11 charts
  • 18 Q&A
  • 14 computational layers
  • 11 current insights
  • 81.5/100 originality
Read chapter
10

Version 1.0 · 02 August 2026, 15:52 TRT

Gravity Addendumsnin Morfotaktiği ve Anlam İlişkileri

Bu bölüm, Türkçedeki ad ve fiil exponentialsni yalnız bir ek listesi olarak değil, izinli ardıllıkları, kullanım ağırlıkları ve birbirine ekledikleri dil bilgisel anlam katmanları bulunan iki ayrı canlı ağ olarak inceler. Tam derlem projeksiyonu ek aileleri ile ardıllıkların sıklığını; kaynak dengeli güncel cümle penceresi ise yakın bağlamın yeniden ağırlıklandırılmasını ve (PHP 3, PHP 4)in öbek kurma eğilimini ölçer.

  • 8525 words
  • 0 witnesses
  • 12 charts
  • 18 Q&A
  • 12 computational layers
  • 12 current insights
  • 81.4/100 originality
Read chapter
11

Version 1.1 · 03 August 2026, 16:16 TRT

Türkçede Serbest Tamlamalar ve Sözlükbirimleşme Eşiği

Türkçede bağlama göre serbestçe kurulabilen tamlamaları, yerleşik birliktelikleri ve multiword sözlükbirimleri; sözdizimsel dış hareket, iç esneklik, bileşen değiştirme, çekim yeri ve canlı derlem dağılımını birbirine karıştırmadan inceleyen ayrıntılı bölüm.

  • 11176 words
  • 12 witnesses
  • 8 charts
  • 22 Q&A
  • 10 computational layers
  • 14 current insights
  • 81.3/100 originality
Read chapter
12

Version 1.0 · 03 August 2026, 16:16 TRT

Türkçede Eşdizimlilik

Türkçede bir sözcüğün hangi başka sözcüklerle rastlantının ötesinde birliktelik kurduğunu; ortak sıklık, beklenen sıklık, seçkinlik, yön, uzaklık, belge ve kaynak yayılımı üzerinden açıklayan canlı, karşılaştırmalı ve sözlükçülük odaklı hesaplamalı bölüm.

  • 8693 words
  • 14 witnesses
  • 8 charts
  • 20 Q&A
  • 10 computational layers
  • 12 current insights
  • 81.8/100 originality
Read chapter
13

Version 1.0 · 04 August 2026, 14:54 TRT

Sözcük Kategorileri ve Hesaplamalı Sınıflandırma

Türkçedeki sözcük kategorilerini biçim bilgisel seçenekler, cümledeki konum, sol ve sağ bağlam, dağılımsal anlam çevresi ve kaynaklar arası kararlılık üzerinden inceleyen bu bölüm, geleneksel sözcük türlerini denetimli modellerle sınar; etiketsiz kümelerle de tür sınırlarının ötesindeki davranış bölgelerini keşfeder. Sonuçlar katı bir yeni sınıf listesi olarak değil, canlı derlem kanıtıyla değişebilen ve bir sözcüğün aynı anda birden çok etikete sahip olabildiği açıklanabilir profiller olarak sunulur.

  • 7091 words
  • 12 witnesses
  • 9 charts
  • 16 Q&A
  • 12 computational layers
  • 10 current insights
  • 82.3/100 originality
Read chapter

Tarihsel metin ve dil çözümlemeleri

Tarihsel

14

Version 1.0 · 06 August 2026, 14:09 TRT

Orhon Yazıtlarının Karşılaştırmalı Stilistiği

Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tunyukuk yazıtlarının anlatıcı konumu, doğrudan söylemi, cümle ritmi, koşut yinelemesi, sözcük kategorileri, anlam alanları ve metinler arası ortaklığını aynı yazı çevrimi üzerinde karşılaştıran; ortak tarihsel söylem çekirdeğini yazıta özgü üslup seçimlerinden ayıran ayrıntılı tarihsel çözümleme.

  • 10306 words
  • 9 witnesses
  • 10 charts
  • 16 Q&A
  • 10 computational layers
  • 12 current insights
  • 81.9/100 originality
Read chapter
15

Version 1.0.0 ·

Kategori Kuramı ve Orhon Yazıtları

Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tunyukuk yazıtlarını yalnız sözcük sıklığıyla değil, yüzey biçimlerinden sözcük kategorilerine ve anlam alanlarına giden dönüşümlerin oluşturduğu ilişkisel mimariyle karşılaştıran yenilikçi çözümleme.

  • 7567 words
  • 0 witnesses
  • 8 charts
  • Q&A
  • 8 computational layers
  • 10 current insights
  • 82.4/100 originality
Read chapter

Canlı derlem ve kuramsal modeller

Hesaplamalı çözümlemeler

16

Version 1.0 · 13 August 2026, 15:42 TRT

Türkçede Anlam Değişkenliği ve Dizilim Eşiği

Aynı içerik çekirdeğinin Türkçede kaç farklı sıra ailesiyle gerçekleşebildiğini, bilgi sunumunun ne ölçüde değiştiğini ve rol, kapsam, kip ya da yüklem sınırı kaybının hangi canlı eşikte anlam kopuşu riskine dönüştüğünü ayrı ölçülerle açıklayan bağımsız bölüm.

  • 4610 words
  • 0 witnesses
  • 6 charts
  • 8 Q&A
  • 3 computational layers
  • 6 current insights
  • 82.5/100 originality
Read chapter
17

Version 1.0 · 17 August 2026, 15:05 TRT

Türkçede Bağlamsal Kararlılık ve Sözlükbirim Eşiği

Tekli ve öbek sözlükbirimlerin farklı bağlamlarda aynı kavramsal çekirdeği koruyup korumadığını; bağlamsal kararlılığın kaç kullanımda değil hangi çok boyutlu kanıt eşiğinde güvenilirleştiğini; isim, sıfat, fiil ve zarfların incelenmiş aday havuzundaki davranışını canlı ve açıklanabilir bir modelle karşılaştırır.

  • 5160 words
  • 0 witnesses
  • 6 charts
  • 10 Q&A
  • 4 computational layers
  • 8 current insights
  • 82.3/100 originality
Read chapter
18

Version 1.0 · 26 August 2026, 12:10 TRT

Türkçede Cümle Benzerlikleri

Türkçe cümlelerin yalnız ortak sözcükler üzerinden değil; lemma dizileri, çekimli yüzeyler, biçim-sözdizim örüntüleri, kategori sırası, yüklem çapası ve dağılımsal anlam üzerinden nasıl aileleştiğini ölçen, benzerlikten ayrılan sözcük ve yapıları belirleyen, Sentence Similarity İndeksi ile kanıt korumalı Cümle Özgünlüğü İndeksini birlikte yayımlayan ayrıntılı hesaplamalı bölüm.

  • 10962 words
  • 0 witnesses
  • 8 charts
  • 12 Q&A
  • 7 computational layers
  • 10 current insights
  • 81.2/100 originality
Read chapter
19

Version 1.0 · 27 August 2026, 12:45 TRT

Biyoenformatik ve Türkçe

Biyoenformatikteki küresel ve yerel dizi hizalama, motif çıkarımı, profil-HMM, k-mer, de Bruijn grafı, bilgi kuramı ve dönüştürücü yöntemlerini Türkçenin biçimbirimsel ve sözdizimsel örgüsüne yöntem aktarımı olarak uygular; derlemden ölçülen ek dizileri, sözcük türü yolları ve bağlam örüntüleri üzerinden yeni fakat sınanabilir sonuçlar üretir.

  • 9976 words
  • 0 witnesses
  • 8 charts
  • 12 Q&A
  • 8 computational layers
  • 12 current insights
  • 81.7/100 originality
Read chapter

Interpretive safeguards

What the numbers do and do not mean

Discovery is not a rule

Automatic measurement identifies patterns; Turkish-specific linguistic review determines their scope.

A snapshot is reproducible

Published aggregate claims retain their corpus sequence and method revision.

Witnesses are reviewed

Every public sentence is checked for completeness, relevance, source identity and neutrality.