amir

Bitigçi Sözlük Maddesi

amir

(isim, sıfat, ticaret)
[a:mir] Arapça āmir · 3 meanings

Buyurma yetkisi olan kişi; bankaya akreditif açma talimatı veren taraf.

  1. 1.

    Yetkili yönetici

    (isim) Çalışanların işlerini yönlendirme ve yerine getirmeleri gereken talimatı verme yetkisi taşıyan kişi; ilgili: → yönetici.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 19:45:05 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Buyurucu tutum

    (sıfat) Karşısındakinin uymasını bekleyen kesin bir yönlendirme içeren; ilgili: → emir.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 19:45:05 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Akreditifi başlatan taraf

    (isim, ticaret) Alım işleminde satıcı lehine ödeme taahhüdü oluşturulmasını kendi bankasından isteyen müşteri taraf; ilgili: → akreditif.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 19:45:05 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: buyruk, buyrukı · ad

    Dönem anlamı

    Yetkili bir kişinin yapılmasını istediği işi bildiren kesin söz; kimi bağlamlarda görevli unvanı.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    in(i)ygün(ü)m : ogl(a)n(ı)m : birki: ug(u)ş(u)m : bod(u)n(u)m : bir(i)ye : ş(a)d(a)pıt b(e)gl(e)r : yır(ı)ya : t(a)rk(a)t : buyruk : b(e)gl(e)r ot(u)z [......................................]

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    (KT D3) idi oks(u)z : köök : türük : <iti> : (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : bilge : k(a)g(a)n : (e)rm(i)ş : (a)lp k(a)g(a)n (e)rm(i)ş : buyrukı y(e)me : bil ge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(e)me :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 30

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: amir

    1. güncel anlam

    Çalışanların işlerini yönlendirme ve yerine getirmeleri gereken talimatı verme yetkisi taşıyan kişi; ilgili: → yönetici.

    2. güncel anlam

    Karşısındakinin uymasını bekleyen kesin bir yönlendirme içeren; ilgili: → emir.

    3. güncel anlam

    Alım işleminde satıcı lehine ödeme taahhüdü oluşturulmasını kendi bankasından isteyen müşteri taraf; ilgili: → akreditif.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon TürkçesibuyrukadAnlamdan eşleşti: amir

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Yetkili bir kişinin yapılmasını istediği işi bildiren kesin söz; kimi bağlamlarda görevli unvanı.

Çağdaş arama bağı: buyruk · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • buyruk (yalın biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1. satır; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 14. satır
  • buyrukı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 3., 5., 19., 38. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 4., 6., 16. satırlar

Tarihsel kaynaklardan derlem satırları

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

kök türük : iti (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : bilge : k(a)g(a)n (e)rm(i)ş : (a)lp k(a)g(a)n : (e)rm(i)ş : buyrukı <y(e)me> bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç: (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(e)me : bod(u)nı

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 56 · çevriyazı güveni A

bil(i)gs(i)z : k(a)g[(a)n ol](u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k : k(a)g(a)n : ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : buyrukı : y(e)me : bil(i)gs(i)z (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri : bod(u)nı: tüzs(ü)z üç(ü)n :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 58 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · amir

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.