yazıt
(isim, mimarlık)
· 2 meanings
Dayanıklı yüzeye işlenmiş anma veya bilgi metni; bu metni taşıyan taş levha.
Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
Historical vocabulary
Patterns across historical periods of Turkish
Open / close Open / close
Historical vocabulary
Patterns across historical periods of Turkish
Earliest historical attestation: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
720–735 · Orkhon Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
-
1
Historical source
720–735
Orkhon Turkish
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: bitig, bitigin · ad
Dönem anlamı
Dil birimlerinin işaretlerle kaydedilmiş biçimi; yazılmış metin.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığıCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Open primary-text attestations (2)
irs(e)r (a)nça : (e)r(i)g y(e)rte : b(e)ngü t(a)ş : tokıtd(ı)m : biti(t)d(i)m (a)nı kör(ü)p : (a)nça bil(i)n :ol [...... tokıt]d(ı)m : bu bit(i)g : bit(i)gme (a)tısi: yol(lu)g t[ig(i)n] b[itidim].
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
og(u)z : bilge : t(a)mg(a)çı : k(e)lti : kıırk(ı)z k(a)g(a)nta : t(a)rduş : ın(a)nçu çor : k(e)lti: b(a)rk itgüçi: b(e)d(i)z : y(a)r(a)t(ı)gma : bit(i)g t(a)ş : itgüçi: t(a)bg(a)ç : k(a)g(a)n : çık(a)nı : ç(a)n s(e)nün : k(e)lti :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 44
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Open supporting sources (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
-
2
Current dictionary
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: yazıt
1. güncel anlam
Anma, tanıtma veya bildirme amacıyla taş, metal ve benzeri dayanıklı yüzeye işlenmiş metin; ilgili: → kitabe.
2. güncel anlam
Üzerine metin işlenmiş ve kenarları kabartma çerçeveyle belirlenmiş taş levha; ilgili: → plaka.
Method and dating limitations
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Orkhon TurkishbitigadAnlamdan eşleşti: yazıt
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Dil birimlerinin işaretlerle kaydedilmiş biçimi; yazılmış metin.
Çağdaş arama bağı: yazı · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- bitig (yalın biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 13. satır; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 13. satır; Kül Tigin Yazıtı, güneydoğu yüzü; Kül Tigin Yazıtı, kuzeydoğu yüzü - bitigin (inflected form)
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güneybatı yüzü
Corpus lines from historical sources
Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.
Bilge Kağan Güney-Batı Yüzü (BK GB) [ — bilge] k(a)g(a)n : b[it(i)gin] : yol(lu)g tig(i)n : bit(i)d(i)m : bunça b(a)rk(ı)g : b(e)d(i)z(i)g : uz(u)g : [..... k](a)g(a)n : (a)tısi :
Orkhon Turkish · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 74 · çevriyazı güveni A
Source publications and reading notes
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · yazıt
Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
yazıtlı
yazıtsal
yazıtsız
yazıt bilimci
ibare
kitabe
aynalık
epigraf
epigrafi
şahideli
epigrafik
kitabelik
kitabesiz
mezar taşı
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.