yıl
(isim, gök bilimi)
· 3 meanings
Mevsim döngüsü, takvim ve on iki aylık süre.
Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 63 · Tarihsel Derlem
eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
1069–1070 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği
-
1
Tarihsel kaynak
1069–1070
Karahanlı Türkçesi
Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi
Biçim: yıl, yılça, yılı, yılın · ad
Dönem anlamı
Mevsimlerin bir çevrimini ve on iki aylık süreyi kapsayan zaman birimi.
anlam ve biçim sürekliliğiKutadgu Bilig’de yıl ve (PHP 3, PHP 4)leri yaş, süre ve takvim hesabı bağlamlarında kullanılır.
Günümüze uzanan değişim
Yıl biçim ve temel zaman anlamıyla süreklidir.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
IV. YARUḲ YAZ FASLIN ULUĠ BUĠRA HAN ÖGDİSİN AYUR toġardın ese keldi öŋdün yili ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı
Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 63 · Kaynakta aç
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
saba yili ḳoptı ḳaranfil yıḍın ajun barça bütrü yıpar burdı kin
Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 71 · Kaynakta aç
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (2)
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Madde, anlam, (PHP 3, PHP 4) ve beyit numarası için ana dizin.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.
-
2
Tarihsel kaynak
1313–1314
Harezm Türkçesi
Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem
Biçim: yıl, yılı · ad
Dönem anlamı
On iki aylık zaman birimi.
anlam ve biçim sürekliliğiMuʿînü’l-Mürîd’de yıl, yaşam ve olay sürelerinin hesaplanmasında yalın ve iyelikli biçimleriyle kullanılır.
Günümüze uzanan değişim
Yıl biçimi ve zaman ölçüsü anlamı değişmeden sürmüştür.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
sebeb ol tamuğda uzak kalmakı tamuğ içre seksen yıl ol bir namâz kaza kılmışınğa cazâb bolmakı
Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 115
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
177 seferdin eğer bolsa eksük‘azîm tutuş yıl yörise mukîm ol yarım müsâfır sefer haddirje tegmedin
Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 118
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (1)
Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Dörtlük ve dize düzeyinde özgün metin, çeviri ve eksiksiz biçim dizini.
-
3
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: yıl
1. güncel anlam
Mevsimlerin Dünya üzerinde yinelenmesiyle ölçülen, üç yüz altmış beş güne yaklaşık beş saat kırk dokuz dakika eklenerek hesaplanan astronomik süre; ilgili: → mevsim.
2. güncel anlam
Tarih sayımında miladi numarayla anılan, ocak ayından aralık sonuna kadar on iki ayı kapsayan birim; ilgili: → takvim.
3. güncel anlam
Takvim sınırına bağlı kalmadan seçilen bir tarihten başlayarak ardışık on iki ayın tamamını kapsayan zaman aralığı; ilgili: → dönem.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Karahanlı Türkçesiyılad
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: yıl, yılça, yılı, yılın
Transkripsiyon notu: Kaynak yayının işaretsiz çevriyazısı aynen korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Mevsimlerin bir çevrimini ve on iki aylık süreyi kapsayan zaman birimi.
Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de yıl ve (PHP 3, PHP 4)leri yaş, süre ve takvim hesabı bağlamlarında kullanılır.
Anlamsal gelişim notu: Yıl biçim ve temel zaman anlamıyla süreklidir.
Çağdaş arama bağı: yıl · anlam ve biçim sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- yıl (yalın biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1214, 1480, 1865, 1888, 2209, 2220, 2225, 2427, 2626, 2775, 2996, 3193, 3234, 3569, 4377, 4774, 4819, 5179, 5626, 6006, 6009, 6113, 6490, 6495, 6623. beyitler - yılça ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 5969. beyit - yılı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 123, 364. beyitler - yılın ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 214, 390, 631, 1449, 2435, 2580, 2691, 2842, 2884, 2952, 3183, 3716, 3877, 3987, 4335. beyitler
Harezm Türkçesiyılad
Kaynak çevriyazıları:Muʿînü’l-Mürîd: yıl, yılı
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Muʿînü’l-Mürîd: yıl, yılı. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: On iki aylık zaman birimi.
Tarihsel bağlam: Muʿînü’l-Mürîd’de yıl, yaşam ve olay sürelerinin hesaplanmasında yalın ve iyelikli biçimleriyle kullanılır.
Anlamsal gelişim notu: Yıl biçimi ve zaman ölçüsü anlamı değişmeden sürmüştür.
Çağdaş arama bağı: yıl, sene · anlam ve biçim sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- yıl (yalın biçim)
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 161/3, 177/2, 188/1, 188/4, 223/1, 254/2 (dörtlük/dize) - yılı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 407/3 (dörtlük/dize)
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · yıl
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
dönencel
açılım
artıklama
ışık hızı
yıldız günü
Ay yılı
uzay
kutup
kavuşum dönemi
tutulma
güneş batışı
harmanlanmak
teker
dönence
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.