arı

Bitigçi Sözlük Maddesi

arı

I (sıfat)
· 2 meanings
  1. 1.

    (sıfat) Yabancı şeylerden arınmış.

  2. 2.

    (sıfat) → temiz.

ADVANCED ANALYSES

arı etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Arı (I), 'temiz, katışıksız' anlamında Türkçe bir sıfattır. Clauson, Stachowski, Gülensoy ve ÈSTJa onu 'temiz olmak' anlamlı arı- fiilinden -(ı)g ekiyle kurulmuş arıg'a bağlar; Tietze de Eski Osmanlıca aru ~ arı'yı Eski Türkçe arıg'dan getirir. En eski tanığı VIII. yüzyıl Tonyukuk Yazıtı'ndaki 'arıg ubutı yeg' sözüdür. Uygurca ve Karahanlı metinlerinde arıġ, Kıpçakça Codex Cumanicus'ta 'kutsal' anlamına da kayan arı (arı tın 'Kutsal Ruh'), Yûnus Emre'den beri Anadolu'da arı dirlik 'temiz yaşayış' gibi kullanımlarla yaşar. 'Bal yapan böcek' anlamındaki arı (II) ayrı bir sözdür.

  1. 8. yüzyıl · Eski Türkçe (Orhon): arıg
  2. 9. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: arıġ
  3. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: arıġ ~ arrıġ
  4. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: aru
  5. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: arı
  6. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: arı
  7. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: arığ ~ arı
  8. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: arı ~ aru
  9. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: aru
  10. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: arı
  11. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: arı ~ aru
  12. 20. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: arı
  13. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: arı
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · arı

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Questions and Answers About This Entry

Selected answers explaining dictionary information together with live BD measurements.

Open all
Anlam ayrımı Headword

Bal yapan arı ile katışıksız anlamındaki arı aynı sözcük müdür?

Hayır. Bitigçi yabancı şeylerden arınmış olanı niteleyen arı sıfatını ve bal ile bal mumu yapan böceği iki ayrı maddede verir; ikisi aynı harflerle yazılan farklı sözcüklerdir.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.