beyaz

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

1. 1

   720–735

   Orhon Türkçesi

   Tarihsel kaynak

   Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

   Biçim: ak, akıg, akin · sıfat

   Dönem anlamı

   Kar ve süt gibi nesnelerin ortak rengine yakın, en açık renkte olan.

   anlam ve biçim sürekliliği

   Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

   Birincil metin tanıklarını aç (2)

   bod(u)n(u)g: uda : b(a)sd(ı)m(ı)z : k(a)g(a)nin : birle : sona yışda : sün(ü)şd(ü)m(i)z kül tig(i)n : b(a)y(ı)rkuun[(ı)n : (a)k (a)dg[(ı)r[(ı)g] (KT D36) bin(i)p : opl(a)yu : t(e)gdi : bir : (e)r(i)g : okun urtı : (e)ki (e)r(i)g

   Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 40

   Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

   (KT K2) [kül] tig(i)n : ol sün(ü)şde : ot(u)z : y(a)ş(a)yur (e)rti : (a)lp ş(a)lçı : (a)kin : bin(i)p : opl(a)yu : t(e)gdi : (e)ki (e)r(i)g : udş(u)ru : s(a)nçdı: k(a)rlukug : öl(ü)rt(ü)m(i)z : (a)lt(ı)m(ı)z : (a)z bod(u)n : y(a)gı boltı:

   Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 43

   Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

   Kaynak dayanağını aç (2)

   Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

   Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

   Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

   Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

2. 2

   1400–1500

   Eski Anadolu Türkçesi

   Tarihsel kaynak

   Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem

   Biçim: ak · sıfat

   Dönem anlamı

   Işığı en çok yansıtan açık renk; bu renkte olan.

   anlam ve biçim sürekliliği

   Dede Korkut'ta çadır, süt ve yüz betimlemelerinde saflık ve aydınlık çağrışımıyla kullanılır.

   Günümüze uzanan değişim

   Ak biçimi sürmüş, beyaz ile ortak bir renk alanı kurmuştur.

   Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

   Birincil metin tanıklarını aç (2)

   sin]V2 öldürümezsin | şoylama] D’de kalın yazı ile | şalkum şalkum]'V3 şalkum j| 5-6 şakallu. . . ‘okradukda] V’de yok [| 7 eri]V3 kocası j aklu karaZu]V3 ak-ile kora '■ 8 gelini fcızı]D8 k.V4 kızı gelini | tağlara]Ds tağlarda || 8-9 göksi.. .

   Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 105

   Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

   4 Aydur : Berü gelgil ak südin emdügüm kadunum ana Ağ pürçeklü ‘izzetlü 5 canum ana

   Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 109

   Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

   Kaynak dayanağını aç (1)

   Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.

   Madde, yan biçim, (PHP 3, PHP 4) ve metin sayfası-satır gönderimleri için ana dizin.

3. 3

   Canlı Bitigçi sözlük kaydı

   Günümüz Türkçesi

   Güncel sözlük

   Biçim: beyaz

   1. güncel anlam

   Kar veya süt görünümündeki, görünür ışığı geniş ölçüde yansıtan açık renk; ilgili: → renk.

   2. güncel anlam

   Karın ya da sütün görünümündeki açık rengi taşıyan; ilgili: → renk.

   3. güncel anlam

   Ten rengi ve köken atfına dayanan toplumsal sınıflamalarda açık tenli gruba dâhil edilen kişi; ilgili: → kişi.

   4. güncel anlam

   Dizgide çizgileri kalınlaştırılmadan kullanılan olağan yazı karakteri; ilgili: → harf.

   5. güncel anlam

   → beyaz zehir