gerçek

Bitigçi Sözlük Maddesi

gerçek

(isim, sıfat, felsefe)
· 10 meanings

Doğrulanabilen olgu, varoluş ve aslıyla uyumlu olma.

  1. 1.

    Doğrulanabilen olgu

    (isim) Gözlem ve kanıtla saptanabilen, söylenenlerin doğruluğunu değerlendirmeye dayanak olan olay veya durum; ilgili: → olgu.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Varoluş alanı

    (isim) Kimsenin inanmasına bağlı olmadan mevcut bulunan olay ve nesnelerin oluşturduğu varoluş alanı; ilgili: → olgu.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    İfadenin olguyla uygunluğu

    (isim) → doğruluk.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Uydurma olmama

    (sıfat) Uydurma veya aldatmaca ürünü olmayan; ilgili: → sahici.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Varlığı saptanabilme

    (sıfat) Varlığı somut etkileriyle saptanabilen; ilgili: → olgu.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Aslıyla uyumlu olma

    (sıfat) İleri sürülen malzeme, kaynak veya kimlikle uyumlu olan; ilgili: → sahici.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Asıl niteliği karşılama

    (sıfat) Söz edilen şeyi en belirgin nitelikleriyle karşılayan veya konunun asıl dayanağını oluşturan; ilgili: → asıl.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Doğayı olduğu gibi yansıtma

    (sıfat) Betimlenen varlığı, biçim ve niteliklerini değiştirip dönüştürmeden gösteren; ilgili: → doğal.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Taklit veya sentetik olmama

    (sıfat) Taklit veya sentetik üretimle elde edilmemiş olan; ilgili: → doğal.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.

    Zihinden bağımsız varlık

    (sıfat, felsefe) Düşünmenin veya hayal etmenin ürünü olmaksızın, zihinden bağımsız varlığı olan; ilgili: → nesnel.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:03:44 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

gerçek etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Gerçek, Türkçe kökenli bir sıfattır. Stachowski sözü, Ortak Türkçede anlamı belirsiz *kér- köküne dayanan *kérček biçimine bağlar ve Yakutça kirdik ‘hakiki, doğru’ sözünü aynı köke götürür; Gülensoy gérçek ~ girçek ara biçimleri üzerinden Eski Türkçe kirçek'i verir. Tietze Eski Türkçe kertü ‘hakikatli, sadık’ ile ilişkili olduğunu düşünür ama bağın anlaşılmadığını belirtir. İlk tanıklar XIII. yüzyıl Anadolu metinlerindedir: Şeyyâd Hamza'nın Yusuf u Züleyhâ'sında _Gerçek midir_ ‘doğru mudur’ sorusu geçer; XIV. yüzyılda girçek yazımı da yaygındır. Tasavvuf dilinde gerçek er ‘ermiş, veli’ demektir; Kâmûs-ı Türkî ‘doğru’, ‘sahte olmayan’ ve ‘sadık’ anlamlarını kaydeder.

  1. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: gerçek
  2. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: gerçek
  3. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: gerçek
  4. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: gerçek
  5. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: gerçek
  6. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: gerçek
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · gerçek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

gerçekli gerçekçi gerçeklik gerçeksel gerçekleme gerçek özne gerçeklemek gerçeklenme gerçekleşme gerçeklilik gerçekçilik gerçek değer gerçek durum gerçek dünya

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.