mevcut
(sıfat, isim, ticaret)
[mevcu:du]
Arapça mevcūd
· 3 meanings
Belirli anda bulunan, grubun insan bütünü ve eldeki maddi kaynaklar.
Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
mevcut etimolojisi ve tarihsel dönemleri
Mevcut, Arapça mawcūd ‘bulunan, var olan’ sözünden alınmıştır; Kâmûs-ı Türkî'ye göre söz vücûd sözünden türemiş bir edilgen ortaçtır (ism-i mef‘ûl). Eski Anadolu'da Yûnus Emre Dîvânı'nda, XIV. yüzyılda Harezm (Muînü'l-Mürîd, Nehcü'l-Ferâdîs), Kıpçak (Gülistan Tercümesi) ve Anadolu metinlerinde ‘var olan, bulunan’ anlamıyla geçer; 1451 tarihli Ferec ba'de'ş-Şidde'de Tietze'nin aktardığı _Bizüm mevcūdumuzuŋ coġı_ ise adlaşmış ‘eldeki varlık’ kullanımını gösterir. XIX. yüzyılda ‘bir topluluğu oluşturanların tümü’ anlamı da kayıtlıdır; polis ve adliye dilinde mevcutlu gibi yeni bir türev doğmuştur.
- 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: mevcûd
- 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: mevcûd
- 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: mevcûd
- 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: mevcûd
- 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: mevcûd
- 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: mevcûd
- 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: mevcûd
- 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: mevcûd
- 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: mevcûd
- 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: mevcut
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
-
1
Tarihsel kaynak
720–735
Orhon Türkçesi
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: bar, bargu · sıfat
Dönem anlamı
Bir yerde bulunan, mevcut olan.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığıCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
yir : s(a)yu koop : toru : ölü : yor(ı)yur (e)rt(i)g : t(e)nri : y(a)rl(ı)k(a)dukin : üçün : [ö]z(ü)m : kuut(u)m : b(a)r üçün : k(a)g(a)n : ol(u)rt(u)m : k(a)g(a)n : ol(u)r(u)p
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
sül(e)d(i)m...... sün(ü)şd(ü)m : (a)nta] (KT D 29) kisre : t(e)nri : y(a)rl(ı)k(a)zu : kut(u)m : b(a)r üç(ü)n : ülüg(ü)m : b(a)r üçün : ölt(e)çi : bod(u)n(u)g : tirg(ü)rü : ig(i)t(ti)m : y(a)l(a)n :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 38
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: mevcut
1. güncel anlam
Söz edilen anda veya yerde bulunan; ilgili: → varlık.
2. güncel anlam
Kuruma veya gruba bağlı kişilerin bütünü ve bu bütünün sayısal değeri; ilgili: → topluluk.
3. güncel anlam
Belirli anda elde bulunan para veya malların toplamı; ilgili: → stok.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Orhon TürkçesibarsıfatAnlamdan eşleşti: mevcut
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir yerde bulunan, mevcut olan.
Çağdaş arama bağı: var · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- bar (yalın biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 9. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 29. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 23. satır - bargu ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 10. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 8. satır
Tarihsel kaynaklardan derlem satırları
Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.
toru : ölü : yor(ı)yur (e)rt(i)g : t(e)nri : y(a)rl(ı)k[(a)dukin üç(ü)n öz](ü)m : kuut(u)m : b(a)r üç(ü)n : k[(a)g(a)n ol(u)rt](u)m : k(a)g(a)n : ol(u)r(u)p: yok çıg(a)n : bod(u)n(u)g : koop : kubr(a)td(ı)m : çıg(a)n :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A
sün(ü)şd(ü)m : (a)nta kisre : t(e)nri : y(a)rl(ı)k(a)duk : üç(ü)n : kuut(u)m : ül(ü)g(ü)m b(a)r üçün : ölt(e)çi : bod(u)n(u)g : t[irg](ü)rü : ig(i)t(ti)m : y(a)l(a)n : bod(u)n(u)g : tonl(u)g : kılt(ı)m : çıg(a)n :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 64 · çevriyazı güveni A
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · mevcut
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
mevcutlu
mevcutluk
mevcut olmak
mevcut olmama
aganta
aratma
ayartı
bulmak
devren
düşsüz
edimli
eğleme
gerçek
kaynak
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.