topluluk
(isim, sanat, biyoloji, müzik)
· 6 meanings
Ortak yönlerle veya aynı yerde buluşan grup; bedensel dolgunluk.
Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
topluluk etimolojisi ve tarihsel dönemleri
Topluluk, toplu sıfatına soyut ad yapan +luk ekinin getirilmesiyle kurulmuştur; toplu da top adına +lu eklenerek oluşmuştur. Gülensoy sözcüğü to-p+lu+luk diye çözümler ve topun tabanında varsayımsal *to- ‘şişmek, kabarmak’ fiilini görür. Top Eski Türkçeden beri ‘yuvarlak şey’ anlamındadır; Eski Anadolu Türkçesinde ‘hep, bütün’ anlamlı zarf olarak da kullanılır, Kâmûs-ı Türkî ve Stachowski de sözcüğün ‘toplanmış, bütün’ anlamlarını kaydeder. Kâmûs-ı Türkî toplu için ‘toplanmış, derli toplu’ ve ‘semirmiş’ anlamlarını verir; topluluk'un kendisi incelenen tarihî metinlerde tanıklanmaz, Derleme Sözlüğü 1963'ten beri sözü tanımlarında kullanır.
- 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: topluluk
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
-
1
Tarihsel kaynak
720–735
Orhon Türkçesi
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: bodun, bodunı, bodunın, bodunin, bodunka, bodunlıg, bodunta, bodunug, bodunum, bodunuma, bodunumın · ad
Dönem anlamı
Ortak bir yönetim veya toplumsal bağ çevresinde bir arada bulunan insan topluluğu.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığıCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti : (e)şidg(i)I : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m : ogl(a)n(ı)m : birki: ug(u)ş(u)m : bod(u)n(u)m : bir(i)ye : ş(a)d(a)pıt b(e)gl(e)r : yır(ı)ya : t(a)rk(a)t : buyruk :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
(KT G7) y(a)zı : koon(a)yin tis(e)r : türük : bod(u)n : öls(i)k(i)g (a)nta : (a)n(ı)g kişi : (a)nça : boşgurur : (e)rm(i)ş : ır(a)k (e)rs(e)r : y(a)bl(a)k : (a)gı
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: topluluk
1. güncel anlam
Ortak değer, ilgi veya yaşam koşulları dolayısıyla birlikte ele alınan insanlar bütünü; ilgili: → grup.
2. güncel anlam
Bir mekânda toplanmış kişilerin oluşturduğu geçici küme; ilgili: → kalabalık.
3. güncel anlam
Sanatsal çalışma veya gösteriyi birlikte yürüten sanatçılar grubu; ilgili: → grup.
4. güncel anlam
Belirli türün bireylerinin birlikte oluşturduğu canlı kümesi; ilgili: → tür.
5. güncel anlam
Beden yapısının enine geniş ve etli görünmesi durumu; ilgili: → dolgunluk.
6. güncel anlam
Bir eseri sesleriyle veya çalgılarıyla birlikte icra eden müzisyenler grubu; ilgili: → ansambl.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Orhon TürkçesibodunadAnlamdan eşleşti: topluluk
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Ortak bir yönetim veya toplumsal bağ çevresinde bir arada bulunan insan topluluğu.
Çağdaş arama bağı: halk · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- bodun (yalın biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 2., 4., 5., 6., 7., 8., 10., 11. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 2., 3., 4., 6., 7., 11. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 4., 6., 9., 10., 11., 17., 19., 22., 23., 25., 26., 27., 28., 38., 39. satırlar; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 12., 15. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 4., 7. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 2., 3., 4., 5., 6., 8., 13. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 2., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 12., 15., 16., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 25., 26., 29., 30., 33., 34., 35., 37., 38., 39., 40., 41. satırlar - bodunı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 2., 6. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 3., 6., 20. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 1., 4., 6., 17. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 4. satır - bodunın ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 3. satır - bodunin ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 15. satır - bodunka ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 7., 26. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 7. satır - bodunlıg ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 6. satır - bodunta ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 26. satır; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 12. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 21. satır - bodunug ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 5., 10. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 2., 13., 16., 19., 20., 21., 25., 27., 28., 29., 30., 35., 38., 40. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 4., 7., 8., 9., 10., 12. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 3., 9., 11., 12., 14., 16., 17., 18., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 29., 36., 39. satırlar - bodunum ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1. satır; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 4., 11. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 13. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 16., 29. satırlar - bodunuma ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 10. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 12. satır - bodunumın ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 11. satır
Tarihsel kaynaklardan derlem satırları
Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.
ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti: (e)ş(i)d : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m: ogl(a)n(ı)m : bir(i)ki: ug(u)ş(u)m : [bod(u)n(u)m]........... (BK K2) tugs(ı)kma : bir(i)g(e)rü : kün : ortusm(a)ru : kuurıg(a)ru : kün :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A
(BK K6) bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi : ölt(ü)g : ol y(e)r[g(e)r]ü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n : ötük(e)n : y(e)r : o[l](u)r(u)p [(a)rk(ı)ş] : tirk(i)ş : ıs(a)r : n(e)n
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · topluluk
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
topluluklu
toplulukça
toplulukçu
topluluksal
topluluksuz
topluluk ağı
topluluklaşma
toplulukçuluk
topluluk hissi
topluluk testi
topluluk bilimi
topluluk bulutu
topluluk davası
topluluk fırını
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.