halk

Bitigçi Sözlük Maddesi

halk

(isim)
Arapça ḫalḳ · 5 meanings · 1 occurrences
  1. 1.

    (isim) Aynı ülkede yaşayan, aynı kültür özelliklerine sahip olan, aynı uyruktaki insan topluluğu; cumhur, folk.

  2. 2.

    (isim) Aynı soydan gelen, ayrı ülkelerin uyruğu olarak yaşayan insan topluluğu.

  3. 3.

    (isim) Bir ülke içerisinde yaşayan değişik soylardan insan topluluklarının her biri.

  4. 4.

    (isim) → ahali.

  5. 5.

    (isim) Bir ülkedeki yurttaşların bütünü; kamu.

Compound Words

halk adamı, halk ağzı, halk bilgisi, halk bilimi, halk dili, halk edebiyatı, halk ekmeği, halkevi, halk günü, halk matinesi, halk meydanı, halk müziği, halk odası, halk okulu, halk otobüsü, halk oylaması, halkoyu, halk ozanı, halk sağlığı, halk şairi, halk şiiri, halk yardakçısı, halka dönük, ev halkı, kapı halkı, ocak halkı, Latin halkları

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Orhon Türkçesibodunad

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Ortak bir yönetim veya toplumsal bağ çevresinde bir arada bulunan insan topluluğu.

Çağdaş arama bağı: halk · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bodun (yalın biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 2., 4., 5., 6., 7., 8., 10., 11. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 2., 3., 4., 6., 7., 11. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 4., 6., 9., 10., 11., 17., 19., 22., 23., 25., 26., 27., 28., 38., 39. satırlar; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 12., 15. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 4., 7. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 2., 3., 4., 5., 6., 8., 13. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 2., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 12., 15., 16., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 25., 26., 29., 30., 33., 34., 35., 37., 38., 39., 40., 41. satırlar
  • bodunı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 2., 6. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 3., 6., 20. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 1., 4., 6., 17. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 4. satır
  • bodunın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 3. satır
  • bodunin ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 15. satır
  • bodunka ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 7., 26. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 7. satır
  • bodunlıg ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 6. satır
  • bodunta ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 26. satır; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 12. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 21. satır
  • bodunug ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 5., 10. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 2., 13., 16., 19., 20., 21., 25., 27., 28., 29., 30., 35., 38., 40. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 4., 7., 8., 9., 10., 12. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 3., 9., 11., 12., 14., 16., 17., 18., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 29., 36., 39. satırlar
  • bodunum ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1. satır; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 4., 11. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 13. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 16., 29. satırlar
  • bodunuma ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 10. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 12. satır
  • bodunumın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 11. satır
Karahanlı Türkçesibudunad
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: budun, budunda, budundın, budunḳa, budunlar, budunuġ

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir hükümdarın veya ülkenin yönetimi altında birlikte yaşayan halk ve topluluk.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de budun, hükümdar, ülke ve yönetim düzeniyle birlikte anılan toplu insan varlığını gösterir.

Anlamsal gelişim notu: Budun genel dilden çekilmiş; tarihsel siyasal-toplumsal kapsamı bağlama göre halk ve ulus karşılamaktadır.

Çağdaş arama bağı: halk, ulus · sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • budun (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 194, 217, 218, 224, 255, 278, 291, 543, 544, 887, 894, 1039, 1076, 1313, 1542, 1571, 1575, 1780, 1789, 1925, 1952, 2030, 2058, 2092, 2124, 2131, 2140, 2147, 2180, 2233, 2242, 2324, 2422, 2602, 2714, 2937, 3017, 3031, 3099, 3100, 3105, 3110, 3113, 3248, 3259, 3266, 3267, 3268, 3351, 3468, 3527, 3918, 4009, 4012, 4013, 4076, 4309, 4320, 4321, 4327, 4422, 4449, 4493, 4699, 5163, 5198, 5203, 5204, 5241, 5275, 5283, 5287, 5330, 5332, 5333, 5353, 5355, 5459, 5495, 5504, 5523, 5542, 5545, 5561, 5568, 5626, 5750, 5853, 5942, 5945, 5946, 5950, 6098, 6102, 6138, 6167, 6259, 6342, 6348, 6351. beyitler
  • budunda ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1629, 1693, 2075, 2117, 2232, 2235, 2457, 2966, 3150, 3862, 5083, 5127, 5223, 5293, 5298, 5791. beyitler
  • budundın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1435, 1771, 3203, 5852. beyitler
  • budunḳa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 223, 230, 545, 546, 879, 1436, 1464, 1751, 1961, 1964, 1966, 2010, 2022, 2071, 2133, 2136, 2161, 2166, 2171, 2242, 2294, 2967, 3093, 3237, 3266, 3304, 3458, 3868, 4347, 4464, 4996, 5064, 5245, 5251, 5288, 5331, 5471, 5587, 5904, 6107, 6266. beyitler
  • budunlar ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 5293. beyit
  • budunuġ ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 268, 1367, 1436, 1696, 1968, 2033, 5498, 5738, 6099. beyitler

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti : (e)şidg(i)I : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m : ogl(a)n(ı)m : birki: ug(u)ş(u)m : bod(u)n(u)m : bir(i)ye : ş(a)d(a)pıt b(e)gl(e)r : yır(ı)ya : t(a)rk(a)t : buyruk :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26 · çevriyazı güveni A

(KT G7) y(a)zı : koon(a)yin tis(e)r : türük : bod(u)n : öls(i)k(i)g (a)nta : (a)n(ı)g kişi : (a)nça : boşgurur : (e)rm(i)ş : ır(a)k (e)rs(e)r : y(a)bl(a)k : (a)gı

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28 · çevriyazı güveni A

ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti: (e)ş(i)d : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m: ogl(a)n(ı)m : bir(i)ki: ug(u)ş(u)m : [bod(u)n(u)m]........... (BK K2) tugs(ı)kma : bir(i)g(e)rü : kün : ortusm(a)ru : kuurıg(a)ru : kün :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A

(BK K6) bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi : ölt(ü)g : ol y(e)r[g(e)r]ü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n : ötük(e)n : y(e)r : o[l](u)r(u)p [(a)rk(ı)ş] : tirk(i)ş : ıs(a)r : n(e)n

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A

42 budunmrig haki bar melikler öze meliknirig haki ma budundın tüze 43 yine bu raciyyet küdezgü anı

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · PDF s. 67 · çevriyazı güveni B

46 mçlikke negü teg itingü kerek özi teg budunlar könülgü kerek 47 bu yaıighğ melikni budunlar sever

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · PDF s. 68 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · halk

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

halkça halkçı halksal halksız halkvari halklaşma halkçılık halk dansı halk ekmek halk etmek

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.