herkes

Bitigçi Sözlük Maddesi

herkes

(zamir)
[he'rkes] Farsça her + kes · 1 meanings

  1. (zamir) Belirlenen çevredeki insanları tek tek adlandırmadan tamamını gösteren belgisiz zamir. Cümlenin konusu olan topluluğun sınırı bağlama göre değişir; kimse bırakmayan bütünlük vurgulanır; cümle, cemi cümle, cümle âlem, dünya âlem, yediden yetmişe, yedi mahalle, yedi düvel.

ADVANCED ANALYSES

Historical vocabulary

Patterns across historical periods of Turkish

Open / close
Büyük Meaning Atlas'nda aç

Earliest historical attestation: 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · Atebetü’l-Hakayık · PDF s. 34

yazarın kaynakta verilen yaşama döneminden türetilen telif aralığı. Kaynak, Edib Ahmed'in 11. yüzyıl sonlarıyla 12. yüzyılın ilk yarısında yaşadığını bildirir; kesin telif yılı verilmez. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 7

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1100–1300 · Karakhanid Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam daralması ve sözcüksel ayrışma

  1. 1

    1100–1300

    Karakhanid Turkish

    Historical source

    Tarihleme dayanağı: yaklaşık telif dönemi · nüsha ve dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: ḳamuġ, kamug, ḳamuġḳa, ḳamuġları, ḳamuġnı · sıfat, zamir

    Dönem anlamı

    Bir topluluk veya varlıklar kümesindeki hiçbir üyeyi dışarıda bırakmayan bütün, hepsi.

    anlam daralması ve sözcüksel ayrışma

    Atebetü’l-Hakayık ve Rylands tercümesinde ḳamuġ, insanlar veya varlıklar üzerinde eksiksiz kapsama kuran niceleyici olarak kullanılır.

    Günümüze uzanan değişim

    Ḳamuġın genel niceleyici işlevini çağdaş bütün ve hepsi sürdürür; kamu ise toplulukla ilgili daha dar ve kurumsal bir anlam geliştirmiştir.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Open primary-text attestations (2)
    1 46 bu tildin kim edgü kim isiz irür 147 işit büt bu sözke kamug tengde ten 148 kopup tikle yüknüp tazarru kılur

    Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 34

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    170 sözingdin özüngke ökünç kilmesün 171 kamug yaşru işing bolup aşkara 172 bu körgen işitgen sanga külmesün

    Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 36

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Open supporting sources (2)

    Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

    Yandex yerel kitaplığındaki numaralı özgün dize metni; biçim ve dize tanıklığı.

    Ata, Aysu (2019). Karakhanid Turkishnde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Yandex yerel kitaplığındaki metin ve eksiksiz Türkçe dizin; cilt, yaprak, satır, sure ve ayet tanıklığı.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Current dictionary

    Biçim: herkes

    1. güncel anlam

    Belirlenen çevredeki insanları tek tek adlandırmadan tamamını gösteren belgisiz zamir. Cümlenin konusu olan topluluğun sınırı bağlama göre değişir; kimse bırakmayan bütünlük vurgulanır; cümle, cemi cümle, cümle âlem, dünya âlem, yediden yetmişe, yedi mahalle, yedi düvel.

Method and dating limitations

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karakhanid Turkishḳamuġsıfat, zamirAnlamdan eşleşti: herkes
Kaynak çevriyazıları:Atebetü’l-Hakayık: kamugİlk Kur’an Tercümesi (Rylands): ḳamuġḳa, ḳamuġları, ḳamuġnı

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur. Atebetü’l-Hakayık baskısının işaretsiz çevriyazısı kendi tanıklarında aynen bırakılmıştır; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir topluluk veya varlıklar kümesindeki hiçbir üyeyi dışarıda bırakmayan bütün, hepsi.

Historical context: Atebetü’l-Hakayık ve Rylands tercümesinde ḳamuġ, insanlar veya varlıklar üzerinde eksiksiz kapsama kuran niceleyici olarak kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Ḳamuġın genel niceleyici işlevini çağdaş bütün ve hepsi sürdürür; kamu ise toplulukla ilgili daha dar ve kurumsal bir anlam geliştirmiştir.

Çağdaş arama bağı: bütün, hepsi · anlam daralması ve sözcüksel ayrışma · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • kamug (yalın biçim)
    Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 147. dize
  • ḳamuġḳa (inflected form)
    Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 26. cilt, 10a yaprağı, 2. satır; 4. sure, 33. ayet
  • ḳamuġları (inflected form)
    Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 36. cilt, 85a yaprağı, 1. satır; 44. sure, 40. ayet
  • ḳamuġnı (inflected form)
    Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 33. cilt, 55a yaprağı, 2. satır; 34. sure, 40. ayet

Corpus lines from historical sources

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

üze, erenlerke ülüş ^andın kim kazğandılar, (2) urağutlarka üjüş andın kim kazğandılar, (3) tilengler Tangndm artuklukındın, [lOal] Ol Tangn erür kamuğ nengni bilgen.

Karakhanid Turkish · Karakhanid Turkish Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 48 · çevriyazı güveni B

33 (2) Kamuğka kıldımız miras oğlanlar, andın kim (3) kodtı ata ana hem yağuklar, [lOblj anlar kim badı andlarıngız, (2) beıing olarka ülüşlerini. Ol Tangn erür (3)

Karakhanid Turkish · Karakhanid Turkish Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 49 · çevriyazı güveni B

Source publications and reading notes

Ata, Aysu (2019). Karakhanid Turkishnde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · herkes

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

herkesçe herkeslik herkesleşme herkes evinde ağadır herkes bildiğini okur herkes ektiğini biçer herkes ettiğini bulur herkes ettiğinden utanır herkes ettiğine göre bulur herkes zibilliğinin horozu herkes kendi aklını beğenir herkes kendi ayıbını bilmez herkes kendi ölüsü için ağlar herkes ne ederse kendine eder

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.