hizmetçi
(isim)Birinin işlerini yerine getiren; ücret karşılığında ev işlerini yürüten kişi.
Birinin işlerini yerine getiren; ücret karşılığında ev işlerini yürüten kişi.
Historical vocabulary
Earliest historical attestation: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 28 · Historical Corpus
eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23
Anlamsal gelişim çizgisi
1069–1070 · Karakhanid Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam daralmasıyla süreklilik
1069–1070
Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi
Biçim: ḳul, ḳulda, ḳulḳa, ḳullar, ḳulları, ḳulların, ḳullarında, ḳuluġ, ḳulça, ḳulı, ḳulın · ad
Dönem anlamı
Bir efendinin buyruğu altındaki hizmetçi veya köle; dinî bağlamda kendini Tanrı’ya bağlı sayan insan.
anlam daralmasıyla süreklilikKutadgu Bilig’de ḳul, hükümdar-hizmet eden ilişkisiyle birlikte Tanrı karşısındaki bağlılığı anlatan dünyevî ve dinî bağlamlarda görülür.
Günümüze uzanan değişim
Kul çağdaş dilde yaşar; tarihsel toplumsal bağımlılık anlamı gerilerken Tanrı’ya bağlılık anlamı daha belirgin kalmıştır.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
ay muŋsuz iḍim sen bu muŋluġ ḳuluġ suyurḳap keçürgil yazuḳın ḳamuġ
Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 28 · Open source
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
biligni beḍük bil uḳuşnı uluġ bu iki beḍütür öḍürmiş ḳuluġ
Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 152 · Open source
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Madde, anlam, inflected form ve beyit numarası için ana dizin.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Biçim: hizmetçi
1. güncel anlam
Başkasının ihtiyaç duyduğu işleri onun adına yerine getiren kişi; ilgili: → görevli.
2. güncel anlam
Bir evin temizlik, düzen ve benzeri günlük işlerini ücret karşılığında yürüten kişi; ilgili: → görevli.
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir efendinin buyruğu altındaki hizmetçi veya köle; dinî bağlamda kendini Tanrı’ya bağlı sayan insan.
Historical context: Kutadgu Bilig’de ḳul, hükümdar-hizmet eden ilişkisiyle birlikte Tanrı karşısındaki bağlılığı anlatan dünyevî ve dinî bağlamlarda görülür.
Anlamsal gelişim notu: Kul çağdaş dilde yaşar; tarihsel toplumsal bağımlılık anlamı gerilerken Tanrı’ya bağlılık anlamı daha belirgin kalmıştır.
Çağdaş arama bağı: kul · anlam daralmasıyla süreklilik · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Preparing citation formats for the current entry.
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.
/karşılaştır umut ile ümit