(isim) Ögelerin beklenen sıra ve yerlerinden çıkmasıyla bütünün kolayca izlenemez hâle gelmesi; eşyada düzensiz görünüm, anlatımda ise neyin neyle bağlantılı olduğunun anlaşılmaması biçiminde ortaya çıkabilir; intizamsızlık, gayrisafilik, teşevvüş.
Tarihsel söz varlığı
İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 43
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
720–735
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: bulgak, bulgakin · ad
Dönem anlamı
Düzenin bozulduğu, öğelerin veya ilişkilerin birbirine girdiği durum.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığıCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
tokuz og(u)z : bod(u)n : k(e)ntü : bod(u)n(u)m : (e)rti : t(e)nri : yir : bulg(a)kin : üçün : y(a)gı boltı: bir yılka : biş yoh : sün(ü)şd(ü)m(i)z : (e)n ilk : togu b(a)lıkda : sün(ü)şd(ü)m(i)z :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 43
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
bod(u)n : tir[(i)l(ip k(e)lti............................ ]m : ö[l(ü)rt(ü)m] to[k(u)z og](u)z : m(e)n(i)n : bod(u)n(u)m (e)rti : t(e)nri : y(e)r : bulg(a)kin : üç(ü)n : ödinfe]
Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 66
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Biçim: karışıklık
1. güncel anlam
Ögelerin beklenen sıra ve yerlerinden çıkmasıyla bütünün kolayca izlenemez hâle gelmesi; eşyada düzensiz görünüm, anlatımda ise neyin neyle bağlantılı olduğunun anlaşılmaması biçiminde ortaya çıkabilir; intizamsızlık, gayrisafilik, teşevvüş.
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Düzenin bozulduğu, öğelerin veya ilişkilerin birbirine girdiği durum.
Çağdaş arama bağı: karışıklık · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Preparing citation formats for the current entry.
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.
/karşılaştır umut ile ümit