deniz

Bitigçi Sözlük Maddesi

deniz

(isim, sıfat, coğrafya, gök bilimi, mecaz)
· 5 meanings

Yeryüzünün geniş tuzlu su alanı; Ay düzlüğü ve çokluk ya da genişlik benzetmesi.

  1. 1.

    Yeryüzündeki tuzlu su bütünü

    (isim) Kıtaların arasına yayılan, okyanuslarla bağlantılı geniş tuzlu su alanı; ilgili: → okyanus.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:15:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Adlandırılmış su bölgesi

    (isim, coğrafya) Okyanus sisteminin kıyılar, adalar veya coğrafi sınırlarla ayırt edilip adlandırılan bölümü; ilgili: → okyanus.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:15:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Ay yüzeyindeki koyu düzlük

    (isim, gök bilimi) Ay yüzeyinde eski lav akıntılarının katılaşmasıyla oluşmuş, çevresine göre koyu görünen geniş düzlük; ilgili: → ova.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:15:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Uçsuz görünen alan

    (isim, mecaz) Genişliği veya kapsadığı şeylerin çokluğu nedeniyle sonu seçilemeyen alan ya da konu; ilgili: → genişlik.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:15:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Çokluk veya yoğunluk belirten

    (sıfat, mecaz) Miktarı veya yoğunluğu olağan ölçüyü çok aşan; ilgili: → bol (I).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:15:48 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

deniz etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Deniz, Türkçe teŋiz sözünün Oğuz kolundaki biçimidir. Eski Türkçede bu kavram için Çinceden alınma taluy kullanılırdı; teŋiz yazıda ilk kez XI. yüzyılda onun yerine geçmiş görünür. Ancak söz çok daha eskidir: Macarcaya tenger ‘deniz’ olarak, Çuvaşçaya benzeyen eski bir Türk dilinden geçmiştir. Clauson'a göre ilk anlamı göl ya da büyük ırmak dâhil her büyük su kütlesiydi. Kökeni tartışmalıdır: ETDES ve Stachowski sözü Orta Türkçedeki teŋ ‘göl, bataklık’ sözüne bağlamayı olası bulur; Stachowski sondaki -z'yi eski bir çokluk eki sayma olasılığını da anar.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: teŋiz
  2. 13. yüzyıl · Harezm Türkçesi: teŋiz
  3. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: deŋiz
  4. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: teŋiz
  5. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: teŋiz
  6. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: deŋiz
  7. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: deŋiz
  8. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: deniz
  9. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: deniz
  10. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: deniz
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · deniz

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Questions and Answers About This Entry

Selected answers explaining dictionary information together with live BD measurements.

Open all
Sözcük ağı Headword

Deniz sözcüğünün ağında bol ve genişlik gibi sözcükler neden yer alır?

Bu bağlantılar sözlükten gelir: denizin mecaz anlamları, sonu görünmeyen genişliği ve olağanı aşan bolluğu anlatır. Kıyı ve seviye gibi komşular ise derlemde sık birlikte geçişten doğar.

Related Entries

denizci denizlik denizsel denizsiz deniz dibi deniz gücü deniz kumu deniz kuşu deniz sesi deniz sisi deniz tadı deniz tuzu deniz çöpü Cide

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.