Questions and Answers

An information space that explains dictionary and live corpus data together

Total Questions
112
Headword
56
Anlam / tanım
56
New-Entry Questions
54
Entries Examined
76
How Is This Page Prepared?

Reading Dictionary Features Together

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, (PHP 3, PHP 4), bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Live Evidence, Reviewed Explanation

Soru ve açıklayıcı yanıt editoryal olarak yayımlanır; geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü sayfa açıldığında ClickHouse üzerinden yeniden okunur. Bağlamlar kamuya açık kalite süzgecinden geçen örneklerle sınırlıdır. Sayılar dil bilgisel kural değil, derlemde gözlenen eğilimdir.

19 soru ve yanıt

Clear Filters
Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to Bitigçi
gerçekleşmişlik

“Gerçekleşmişlik” neden yalnız tamamlanmışlıkla eş tutulmaz; kesinlik ve kanıta dayalılık yorumları bu kavrama nasıl katılır?

Tamamlanmışlık olayın iç zaman yapısını, bu kavram ise olayın meydana gelmiş kabul edilme derecesini öne çıkarır; konuşanın bilgi dayanağı da yorumu etkiler.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir olay, eylem veya durumun yalnızca olası ya da tasarlanmış olmaktan çıkıp meydana gelmiş kabul edilme derecesi; dilde kesinlik, tamamlanma ve kanıta dayalılık yorumlarıyla birlikte değerlendirilebilir.
Bir eylem tamamlanmış olarak sunulabilir, fakat konuşan bunu doğrudan gözlem, çıkarım, aktarma veya varsayım yoluyla biliyor olabilir. Tersine sürmekte olan bir durumun gerçekten mevcut olduğu da güçlü kanıtla bildirilebilir. Bu nedenle kavram yalnız başlangıç ve bitiş sınırlarını değil, önerilen olayın gerçeklik alanına yerleştirilmesini anlatır. Dilbilgisel görünüş, kiplik ve kanıtsallık işaretleri bağlamda birlikte çalışabilir; sözlük tanımı bu ilişkileri tek bir çekim ekine indirgemez.
Live Occurrences
20
Per Million
0.0079
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Kılışın tarzı anlamıyla kullanıldığında, konuşmacının bir eylem veya durumun gerçekleşme şekline dair yorum veya algısı, dinleyiciye bu eylem veya durumun gerçeklik veya gerçekleşmişlik bilgisini çıkarımsal olarak sunar.
1 Önvarsayım bilgisi, bir konuşmacının bir eylem veya durumun gerçekleşme şekline dair yorum veya algısı, dinleyiciye bu eylem veya durumun gerçeklik veya gerçekleşmişlik bilgisini çıkarımsal olarak sunmasıdır ( Coşkun, 2019, s. 20 ).

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt olayın zaman içi tamamlanması ile meydana gelmiş kabul edilmesi arasındaki anlamsal ayrımı açıklar.

Limitation: Tek bir ek her cümlede aynı güven derecesini taşımaz; konuşma durumu, yüklem türü ve bağlam birlikte değerlendirilmelidir.

Meaning / Definition Identibility Newly Added to Bitigçi
gelenek icadı

“Gelenek icadı” tanımı bir uygulamanın bütünüyle uydurma veya değersiz olduğu yargısını içerir mi?

Hayır. Tanım değer yargısı vermeden yeni bir uygulamanın seçilmiş tarihsel ögelerle eski ve kesintisiz görünür hâle getirilme sürecini açıklar.

İncelenen Bitigçi tanımı
Yeni oluşturulan bir uygulama, tören veya simgenin seçilmiş tarihsel ögelerle ilişkilendirilerek eski, kesintisiz ve ortaklaşa devralınmış bir geçmişten geliyormuş gibi yerleştirilmesi süreci.
Sözlük tanımının görevi bir töreni, simgeyi veya ortak uygulamayı övmek ya da geçersiz saymak değildir. Kavram, uygulamanın ortaya çıkış zamanı ile ona atfedilen süreklilik arasında araştırılabilir bir ilişkiye odaklanır. Geçmişten alınan ögeler gerçek olabilir; çözümleme bunların yeni bir düzende seçilip birleştirilmesini inceler. Proof of identifiability da ideolojik bir yargıya değil, farklı bağlamlarda tekrarlanan bu ortak süreç çekirdeğinin bağımsız biçimde açıklanabilmesine dayanır.
Reviewed Evidence Occurrences
33
Per Million
0.0131
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Geleneğin güncellenmesi de bu noktada fakelore, gelenek icadı, geleneğin dejenerasyonu gibi kavramların bir karşıtı olarak zorunlu bir değişimi, olumlu bakışla ifade etmektedir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt kavramın betimleyici kapsamını, değer yargısından ayrılmasını ve tanımlanabilirlik ölçütünü açıklar.

Limitation: Her yeni tören bu kapsama girmez; tarihsel süreklilik iddiası ve seçilmiş geçmiş ögeleri bağlamda kanıtlanmalıdır.

Headword Derlem yaygınlığı
derlem

Derlem sürekli büyürken bir sözcüğün ham geçiş sayısının artması, o sözcüğün Türkçede gerçekten daha yaygınlaştığını gösterir mi?

Tek başına göstermez. Ham sayı toplam metin miktarıyla birlikte büyür; yaygınlık için milyon sözcük başına oran, dönem ve kaynak dengesi de değerlendirilmelidir.

Yeni belgeler eklendiğinde birçok sözcüğün geçiş sayısı kullanım davranışı değişmeden de yükselir. Bu yüzden ham toplam, veri hacmini izlemek için yararlı olsa da dönemler arası karşılaştırmada payda gerektirir. Milyon sözcük başına oran büyüklük farkını azaltır; belge ve resource group yayılımı ise artışın birkaç tekrar eden metinden mi yoksa çeşitli kullanımlardan mı geldiğini gösterir. Gerçek yaygınlaşma yorumu bu ölçülerin zaman içindeki ortak hareketine ve derlemin bileşimindeki değişikliklere dayanmalıdır.
Live Occurrences
4996
Per Million
1.9848
Attested Sentences
0
Document Distribution
0

Context

Derlem temelli araştırmalarda derlemlerin ortaya çıkmasından önceki varsayım ve kuramların doğrulanması veya çürütülmesi hedeflenir.
Topluma ulaşmış ve kabul görmüş bu tür sözcüklerin derlem kaynağı olan sözlüklerin inceleme açısından en doğru ve en güvenilir kaynaklar olduğu bilinmektedir.
Scope and Limitations

Scope: Açıklama büyüyen bir dil veri kümesinde ham sıklık, normalleştirilmiş oran ve kaynak yayılımının birlikte yorumlanmasını kapsar.

Limitation: Normalleştirme kaynak dengesizliğini bütünüyle gidermez; tür, dönem ve alan bileşimi sonuçların temsil gücünü etkileyebilir.

Headword Sözcük yaşam eğrisi Newly Added to Bitigçi
güfte mecmuası

“Güfte mecmuası” için yaşam eğrisi yorumlanırken tarihî eserlerin sayısallaştırılma zamanıyla yazılma zamanı neden ayrılmalıdır?

Derleme eklenme veya sayısallaştırılma tarihi metnin üretildiği dönem değildir; aksi hâlde eski bir terim günümüzde ortaya çıkmış gibi görünebilir.

Tarihî bir yazma bugün taranıp derleme katıldığında veri tabanındaki işlem zamanı güncel olabilir, fakat metindeki kullanım yüzyıllar öncesine aittir. Sağlıklı yaşam eğrisi kaynakta güvenilir biçimde verilen yayın, yazım veya istinsah dönemini temel almalı; bu bilgi yoksa belirsizliği açıkça göstermelidir. Sayısallaştırma tarihi veri akışını izlemek için değerlidir, söz tarihini kurmak için değildir. Böylece repertuvar aktarımına ait eski bir adlandırmanın görünürlüğü teknolojik işlem tarihiyle karıştırılmaz.
Live Occurrences
1
Per Million
0.0004
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Life Curve: 2025–2025 · tek dönem tanığı Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Zâkirî"nin şiiri, Bursa İnebey Yazma Eserler Kütüphanesi Ulucami 2708 numarada Mecmû"a-i Eş " âr adıyla kayıtlı güfte mecmuasında bulunan nüshasıyla karşılaştırılmıştır.
yüzyılda yazıldığı anlaşılan bir güfte mecmuası.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt tarihî kaynaklarda metin tarihi, nüsha tarihi ve sayısallaştırma tarihinin yaşam eğrisi açısından ayrılmasını açıklar.

Limitation: Tarihi bilinmeyen veya farklı dönemlerde kopyalanmış yazmalarda kesin dönem ataması yapılamaz; sonuç güven aralığıyla okunmalıdır.

Headword Derlem yaygınlığı Newly Added to Bitigçi
getiri serisi

“Getiri serisi” öbeğinin derlem yaygınlığı hesaplanırken bileşenlerin ayrı ayrı sıklığını toplamak neden yanlış sonuç verir?

Çünkü sözlükbirim iki sözcüğün birlikte kurduğu finansal kavramdır; ayrı sıklıklar bu öbek dışında kalan çok sayıda kullanımı hesaba katar.

İlk bileşen yatırım sonucu dışında başka yapılarda, ikinci bileşen de yayın, ürün veya olay dizileri için kullanılabilir. Bu sayıların toplamı, iki sözcüğün finansal anlamı birlikte kurduğu cümleleri temsil etmez. Öbek sıklığı bileşenlerin doğru sırada ve uygun çekim ilişkisiyle birlikte görüldüğü geçişlerden hesaplanmalıdır. Lema düzeyindeki eşleştirme (PHP 3, PHP 4)leri birleştirebilir; ancak daha uzun bir terimden kopmuş parçaları ve rastlantısal yan yanalıkları ayrıca elemek gerekir.
Reviewed Evidence Occurrences
229
Per Million
0.091
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Analize başlamadan önce bu çalışmada günlük endeks serisi ile endeks getiri serisinin durağan olup olmadığını belirlemek için parametrik, Augmented Dickey-Fuller ( ADF ) ve nanparametrik, Phillips-Perron ( PP ) birim kök testi kullanılmıştır.
Döviz kuru getiri oynaklığı, logaritmik döviz kuru getiri serisi üzerinden, Akaike ve Schwarz bilgi kriterleriyle seçilen GARCH modelinden elde edilen koşullu varyans değerleri ile ölçülmüştür.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama multiword finans teriminde bileşen sıklığı ile öbek sıklığı arasındaki temel farkı kapsar.

Limitation: Tam yüzey eşleşmesi de bütün çekimli örnekleri yakalamayabilir; lemma, sözcük sırası ve öbek sınırı birlikte denetlenir.

Meaning / Definition Anlam ayrımı
servis

Yazılım mimarisindeki “servis”, bakım-onarım yeri veya kurumsal hizmet anlamından hangi teknik ölçütle ayrılır?

Teknik kullanımda belirli veri veya işlemleri başka programlara tanımlı bir arayüz üzerinden sunan, bağımsız çalışabilen yazılım bileşeni söz konusudur.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir ağ veya yazılım mimarisinde başka programlara belirli verileri ya da işlemleri tanımlı bir arayüz üzerinden sunan, bağımsız çalışabilen hizmet bileşeni.
Bakım servisi insanlara veya ürünlere doğrudan hizmet verir; kurum içindeki servis ise bir iş birimini adlandırabilir. Yazılım anlamında hizmet alan taraf çoğu zaman başka bir programdır ve iletişim önceden belirlenmiş istek, yanıt ve veri biçimleriyle yürür. Tanımlı arayüz bu kullanımı genel yarar sağlama fikrinden teknik bir mimari birime dönüştürür. Bağımsız geliştirilebilme veya çalıştırılabilme özelliği de onu uygulamanın rastgele bir kod parçasından ayırır.
Live Occurrences
146960
Per Million
58.3848
Attested Sentences
0
Document Distribution
0

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama yazılım bileşeni anlamını kullanıcı hizmeti, kurum birimi ve onarım yeri anlamlarından ayırır.

Limitation: Her yazılım işlevi ayrı servis değildir; bağımsız sorumluluk ve tanımlı iletişim sınırı mimariye göre değerlendirilir.

Meaning / Definition Definition
kurgu

“Kurgu” maddesine eklenen kuruluş biçimi anlamında ilişki, sıra ve işlevin birlikte verilmesi neden gereklidir?

Çünkü bir sistemin parçalarını yalnız yan yana getirmek tasarlanmış bir bütün oluşturmaz; parçaların birbirine bağlanma, sıralanma ve görev üstlenme düzeni de belirlenmelidir.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir sistemin, araştırmanın, projenin veya mekânın parçalarının hangi ilişki, sıra ve işlev düzeni içinde bir bütün oluşturacağını belirleyen tasarlanmış kuruluş biçimi.
Bu anlam bir romanın hayalî olaylarını veya filmin montajını zorunlu olarak anlatmaz. Sistem, araştırma, proje ya da mekân önceden seçilmiş parçalar içerir; tasarım niteliği, bu parçaların hangi bağıntılarla ve hangi işlev sırasıyla birlikte çalışacağının kurulmasından doğar. Tanım üç boyutu birlikte vererek sözcüğü belirsiz bir “yapı” sözünden ayırır. Aynı zamanda anlatı düzeniyle olan tarihsel bağını korur: her iki durumda da bütün, parçaların anlamlı biçimde düzenlenmesiyle oluşur.
Live Occurrences
78088
Per Million
31.0231
Attested Sentences
0
Document Distribution
0

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt tasarlanmış kuruluş anlamının ayırıcı bileşenlerini ve anlatı kurgusuyla kavramsal bağını açıklar.

Limitation: Her düzenleme bağımsız bir kurgu anlamı oluşturmaz; parçalar arasında tasarlanmış bütünlük bulunmalıdır.

Meaning / Definition Definition
kod

“Kod” maddesinin toplumsal anlamında kuralların çoğu zaman açıkça yazılmaması neden özellikle belirtilmiştir?

Çünkü bu anlam resmî mevzuattan çok, topluluk içinde öğrenilen ve davranış ile yorumlama biçimlerini yönlendiren ortak değer ve işaret örüntülerini kapsar.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir topluluğun olayları anlamlandırma, iletişim kurma ve davranma biçimlerini yönlendiren; çoğu zaman açıkça yazılmadan ortaklaşa öğrenilen kural, değer ve işaretler bütünü.
Yazılı bir meslek ilkeleri listesi bu kapsama girebilir, ancak anlam yalnız böyle belgelere bağlı değildir. İnsanlar hitap, davranış, simge ve beklenti düzenlerini toplumsallaşma yoluyla öğrenebilir ve bunlara açık bir metin olmadan da uyabilir. Tanımdaki ortaklaşa öğrenilme özelliği, toplumsal kullanımı programlama komutundan ve yalnız bilgiye eriştiren teknik simgeden ayırır. Böylece üst kavram kural ve işaretler bütünü olurken ayırıcı işlev, topluluk içindeki anlamlandırma ve davranışı yönlendirmektir.
Live Occurrences
228710
Per Million
90.8628
Attested Sentences
0
Document Distribution
0

Context

Birçok şirket yeni iş kurmak istiyor ama bunu engelleyecek kültürel kodlar var.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt toplumsal kod anlamının yazılı ve örtük kuralları kapsamasını ve teknik anlamlardan ayrılmasını açıklar.

Limitation: Her ortak davranış tek ve değişmez bir kod oluşturmaz; topluluk içi çeşitlilik ve zamanla değişim mümkündür.

Headword (PHP 3, PHP 4)
sıçrama

“Sıçramanın” veya “sıçraması” gibi (PHP 3, PHP 4)lerin aynı lemaya bağlanması, cümlenin bedensel hareket mi yoksa hızlı gelişme mi anlattığını belirlemeye yeter mi?

Hayır. Lematizasyon çekimli yüzey biçimlerini sözlük maddesinde birleştirir; gerçek anlam seçimi için yakın sözcükler, özne, yüklem ve alan bilgisi ayrıca değerlendirilir.

İyelik ve durum ekleri sözcüğün cümledeki görevini değiştirir, fakat çoğu zaman temel sözlükbirimi değiştirmez. Bu nedenle teknolojik sıçramanın ve sporcunun sıçraması biçimleri aynı lemaya bağlanabilir. Buna karşılık iki kullanımın anlamı aynı değildir: biri kısa süredeki belirgin gelişmeyi, öteki fiziksel hareketi anlatır. Bağlama duyarlı çözümleme, lemayı bulma işlemiyle anlam ayrımını birbirine karıştırmadan çevredeki göstergelerden yararlanmalıdır.
Live Occurrences
27453
Per Million
10.9066
Attested Sentences
0
Document Distribution
0

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama (PHP 3, PHP 4)lerin tek lemada toplanması ile çok anlamlı kullanımın bağlamdan ayrılması arasındaki ilişkiyi kapsar.

Limitation: Yüzey biçimi ve ek dizisi tek başına anlam etiketi vermez; kısa veya bozuk cümlelerde Trust level düşebilir.

Headword Sözcük yaşam eğrisi
atölye

“Atölye” maddesinin sözcük yaşam eğrisindeki değişim, uygulamalı çalışma oturumu anlamının ne zaman doğduğunu kesin olarak gösterir mi?

Hayır. Eğri yalnız T-BDLD’ye giren dönemli metinlerdeki görünürlüğü gösterir; anlamın Türkçedeki ilk ortaya çıkış tarihini doğrudan belirlemez.

Life curve, her dönemde derleme alınan kaynaklarda sözcüğün kaç kez ve ne kadar yaygın göründüğünü karşılaştırır. Eğitim, kültür ve etkinlik metinlerinin artması uygulamalı oturum kullanımını daha görünür kılabilir; bu yükseliş anlamın o tarihte yaratıldığı sonucunu vermez. İlk kullanım tarihi için tarihli ve dengeli eski kaynakların ayrıca incelenmesi gerekir. Eğrinin asıl değeri, güncel görünürlük değişimini ve kaynak grupları arasındaki yayılımı izlemektir.
Live Occurrences
64121
Per Million
25.4742
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Life Curve: 2025–2026-07 · yükselen

Context

Çocuklar gün içinde kitap okuyup atölye çalışması yaparken anne ve babaları onları bekleyecek.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt yaşam eğrisinin derlem içi görünürlük ile tarihsel ilk kullanım arasındaki farkını atölye maddesi üzerinden açıklar.

Limitation: Dönemlerin kaynak hacmi ve tür dengesi aynı olmayabilir; eğri sözlük tarihi için tek başına tarihlendirme kanıtı değildir.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to Bitigçi
onay arayışı

Onay arayışı ile kişinin zaman zaman görüş istemesi arasındaki sözlüksel sınır nasıl kurulur?

Görüş isteme belirli bir karar için bilgi toplamaya yönelebilir; burada ise kişinin kendi değerini ve davranışlarının doğruluğunu sürekli olarak başkalarının beğenisine bağlaması öne çıkar.

İncelenen Bitigçi tanımı
Kişinin kendi değerini ve davranışlarının doğruluğunu başkalarının beğenisi, övgüsü veya kabulüne bağlayarak ilişkilerinde sürekli olumlu geri bildirim elde etmeye yönelmesi.
İnsanların önemli bir seçimden önce danışması veya yaptığı iş için geri bildirim istemesi olağan ve amaçlı bir davranıştır. Kavramın ayırıcı yönü, dışarıdan gelen olumlu değerlendirmenin geçici bilgi değil, güven ve yeterlik duygusunun temel kaynağı hâline gelmesidir. Tanımdaki süreklilik ve ilişkilere yayılma özellikleri bu örüntüyü tek seferlik danışmadan ayırır. Böylece madde her övgü isteğini kapsamına almaz, öz değerlendirmeyi dış kabule bağımlı kılan yönelimi belirtir.
Live Occurrences
1
Per Million
0.0004
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Özetle, öz takip deneyimi, rasyonel veri yönetiminden hedonik amaçlara ve sosyal onay arayışına kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama ruh bilimi terimini danışma, geri bildirim ve olağan kabul isteğinden ayıran özellikleri kapsar.

Limitation: Sözlük tanımı kişiye tanı koymaz; davranışın yoğunluğu ve etkisi ancak kendi bağlamında değerlendirilebilir.

Meaning / Definition Definition Newly Added to Bitigçi
otomatik konuşma tanıma

Otomatik konuşma tanıma tanımında akustik ve dilsel örüntülerin birlikte belirtilmesi hangi ayrımı sağlar?

Bu birliktelik, işlemin yalnız sesi kaydetmediğini; ses dalgasındaki parçaları olası dil birimleriyle eşleştirerek metin veya makine komutu ürettiğini gösterir.

İncelenen Bitigçi tanımı
İnsan sesindeki sözcükleri akustik ve dilsel örüntüler üzerinden çözümleyerek konuşmayı zaman kodlu metne veya makinenin işleyebileceği komutlara dönüştüren bilgisayar işlemi.
Akustik çözümleme konuşma sinyalinin zaman, frekans ve sesbirim ipuçlarını çıkarır; ancak benzer ses dizileri bağlamdan bağımsız ele alındığında birden çok sözcük olasılığı doğurabilir. Dilsel örüntüler, hangi dizilerin sözcük ve cümle içinde daha olası olduğunu değerlendirerek seçimi daraltır. Tanım iki katmanı birlikte anarak kavramı ses kaydı, konuşmacı tanıma ve basit ses algılamadan ayırır. Çıktının metin veya komut olabilmesi de işlemin kullanım sonucunu sınırlar.
Live Occurrences
133
Per Million
0.0528
Attested Sentences
69
Document Distribution
36
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Bu tür bir ağ, değişken boyutlardaki girdilerin yanı sıra zaman serileri, yani otomatik konuşma tanıma ve otomatik kalıp tanıma gibi durumlarda çok kullanışlıdır.
Özellikle entegre devre tasarımının 1960'larda hızlı işlem yapma ve veri depolama imkanını sağlaması üzerine bu alanda hızlı gelişmeler kaydedilmiş ve artık otomatik konuşma tanıma sistemleri günlük hayatımızda kullanılmaya başlanmıştır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt teknik tanımın akustik işleme, dil modeli ve çıktı türü bileşenlerini açıklayıcı biçimde çözümler.

Limitation: Tanım belirli bir model mimarisini veya hata oranını şart koşmaz; teknik yöntemler zaman içinde değişebilir.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to Bitigçi
nöbetçi noter

Nöbetçi noter tanımında hem noterliğin hem de yetkilinin anılması bir anlam karışıklığı mıdır?

Hayır. Aynı kurumsal görev, bağlama göre hizmetin yürütüldüğü noterliği veya o görevi üstlenen yetkiliyi gösterebilir; işlev çekirdeği değişmez.

İncelenen Bitigçi tanımı
Olağan çalışma dışındaki belirlenmiş gün ve saatlerde acil noterlik işlemlerini yürütmek üzere dönüşümlü olarak açık bulunan noterlik veya bu görevi üstlenen yetkili.
Kurumsal adlandırmalarda yer, makam ve görevi yürüten kişi arasında düzenli bir anlam aktarımı görülebilir. “Nöbetçi notere gitmek” hizmet noktasını, “nöbetçi noter belgeyi düzenledi” ise yetkili kişiyi öne çıkarır. İki kullanımın ortak noktası olağan çalışma dışındaki belirlenmiş zamanda acil noterlik işlemlerini yürütme yetkisidir. Tanım bu iki gerçek göndergeyi açıkça göstererek belirsizliği gizlemek yerine kullanım düzenini açıklar; bütünüyle ilgisiz iki anlam üretmez.
Live Occurrences
45
Per Million
0.0179
Attested Sentences
11
Document Distribution
9
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Resmi tatil uygulamaları nedeniyle noter hizmetlerinden yararlanmak isteyen yurttaşlar, hem şubelerin durumu hem de nöbetçi noter uygulaması hakkında bilgi arıyor.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama yeni maddedeki kurum-görevli aktarımını, ortak işlevi ve bağlamın gönderge seçimindeki rolünü kapsar.

Limitation: Her noter nöbetçi değildir ve her işlem nöbet kapsamında yürütülmeyebilir; güncel yetki sınırı mevzuattan öğrenilir.

Meaning / Definition Definition Newly Added to Bitigçi
mevsim normalleri

Mevsim normalleri tanımı neden hava tahmini değil, karşılaştırma aralığı üst kavramıyla kurulmuştur?

Çünkü kavram gelecekteki havayı öngörmez; aynı yer ve dönem için uzun yılların ölçümlerinden türetilen başvuru değerlerini adlandırır.

İncelenen Bitigçi tanımı
Sıcaklık, yağış, rüzgâr ve benzeri hava değişkenlerinin aynı yer ile yılın aynı dönemi için uzun yıllar boyunca ölçülen değerlerinden hesaplanan karşılaştırma aralıkları.
Tahmin belirli bir gelecek zamanındaki atmosfer koşullarını modellemeye çalışır. Mevsim normalleri ise geçmişte düzenli biçimde ölçülmüş sıcaklık, yağış, rüzgâr ve benzeri değişkenleri aynı takvim dönemi için özetler. Güncel gözlem veya tahmin bu referansla karşılaştırılarak olağanın altında ya da üstünde yorumlanabilir. Tanımdaki “karşılaştırma aralıkları” sözü bu işlevi öne çıkarır ve kavramı tek bir ortalama sayıdan, kişisel hava beklentisinden ve günlük tahminden ayırır.
Reviewed Evidence Occurrences
702
Per Million
0.2789
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Sıcak hava dalgası boyunca 7 gün üst üste hava sıcaklığı 30 derecenin üzerine çıkarken, gece sıcaklıkları da mevsim normallerinin üzerinde seyretti.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama meteorolojik referans değerlerinin uzun dönem ölçümlerinden kurulmasını ve tahminden farkını kapsar.

Limitation: Hangi yılların ve istatistiklerin kullanılacağı kurumsal yönteme bağlıdır; sözlük tanımı hesaplama standardının bütün ayrıntılarını vermez.

Headword Yeni eklenen sözcük Newly Added to Bitigçi
nöbetçi noter

Nöbetçi noter neden geçici olarak nöbet tutan herhangi bir kişiyi değil, yerleşik bir hukuk hizmeti düzenini adlandırır?

Öbek, olağan çalışma dışındaki belirlenmiş zamanlarda acil noterlik işlemlerini dönüşümlü olarak yürüten yetkili noterliği veya görevliyi kurumsal rolüyle belirtir.

Nöbetçi sıfatı birçok görev adıyla serbestçe kullanılabilir, ancak bu kullanımda çalışma zamanı, yetki ve hizmet türü mevzuatla düzenlenen belirli bir uygulamada birleşir. Kullanıcı öbeği duyduğunda yalnız bir kişinin o gün çalıştığını değil, olağan saatler dışında resmî işlem yapılabilen yetkili hizmet noktasını anlar. Kurum ile görevli arasındaki yakınlık bağlamda iki göndergeye izin verse de ortak işlev değişmez. Bu kararlılık ve bağımsız tanımlanabilirlik, öbeği geçici nitelemeden ayırır.
Live Occurrences
45
Per Million
0.0179
Attested Sentences
11
Document Distribution
9
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Resmi tatil uygulamaları nedeniyle noter hizmetlerinden yararlanmak isteyen yurttaşlar, hem şubelerin durumu hem de nöbetçi noter uygulaması hakkında bilgi arıyor.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt yeni eklenen öbeğin kurumsal rolünü, hizmet zamanını ve noterlik ile görevli arasındaki gönderge ilişkisini kapsar.

Limitation: Nöbet günleri ve yürütülebilen işlemler mevzuatla değişebilir; sözlük tanımı belirli bir kurumun güncel çalışma çizelgesini vermez.

Headword Sözcük yaşam eğrisi
zaman

Zaman maddesinin sözcük yaşam eğrisi neden sözcüğün Türkçede ilk kez ne zaman kullanıldığını göstermez?

Çünkü eğri tarihsel kökeni değil, T-BDLD’ye alınmış ve tarihi belirlenebilen kaynaklarda sözcüğün dönemlere göre görünürlüğünü gösterir.

Life curve, her dönemdeki tanıklı cümle ve sözcük toplamını kaynak tarihiyle ilişkilendirerek artış, durağanlık veya azalış eğilimi çıkarır. İlk görülen dönem, bütün Türkçe metinlerin başlangıcı değil, mevcut derlem kapsamındaki ilk güvenilir tarihli tanıktır. Son dönemdeki yükseliş de gerçek dil değişiminin yanı sıra yeni kaynakların eklenmesinden etkilenebilir. Bu nedenle grafik kullanım hareketini izlemek için güçlüdür, fakat etimolojik ilk tanıklama veya mutlak tarih hükmü olarak okunmaz.
Live Occurrences
2072298
Per Million
823.2905
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Life Curve: 2023–2026-07 · yükselen

Context

Akademik stil için sonuç ve öneriler bölümünün şimdiki zaman kurgusu üzerine yazılması gerektiği belirtilmiştir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt dönem çizgisi, ilk ve son görünüm, tepe dönem ile eğilim etiketinin derlem içindeki anlamını açıklar.

Limitation: Kaynak yıllarının eksikliği ve dönemler arasındaki belge dengesizliği eğriyi etkileyebilir; tarihsel sözlük kanıtının yerini tutmaz.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to Bitigçi
nehir teknesi

Nehir teknesi” ile “nehir gemisi” arasındaki sözlüksel sınır nasıl kurulmuştur?

İki araç aynı su ortamına uyarlanır; ayrım temel olarak gövde ölçeği, taşıma kapasitesi, sefer mesafesi ve kullanım düzeninde belirginleşir.

İncelenen Bitigçi tanımı
Akarsu akıntısı, sığlık, dar geçit ve değişen su düzeylerinde yol alabilecek gövde ve manevra özellikleriyle yapılmış; yolcu, yük veya hizmet amacıyla kullanılan küçük su aracı.
Tanımlar yalnız “nehirde kullanılan araç” ortaklığını tekrar etmez. Tekne için sığlık, dar geçit ve manevra gereksinimiyle uyumlu daha küçük su aracı öne çıkar. Gemi tanımı ise akarsu koşullarına uyarlanmış olmakla birlikte uzun mesafede yolcu veya ağır yük taşıyabilen daha büyük ulaşım aracını belirtir. Derlem bağlamları her zaman kesin teknik tonaj sınırı vermediğinden sözlük, kullanımlarda kararlı kalan işlevsel ve ölçeksel ayrımı esas alır.
Reviewed Evidence Occurrences
8
Per Million
0.0032
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Üzerimde gezinen bir nehir teknesinin çarkları, balçıkları fırıl fırıl döndürüyordu.
Güneye bir yolculuk için on nehir teknesi bulmak ne kadar zor?

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama iki yeni iç su ulaşım maddesinin ortak üst kavramını ve ayırıcı ölçek-işlev özelliklerini karşılaştırır.

Limitation: Hukuki gemi sınıfları ülke ve mevzuata göre değişebilir; sözlük ayrımı genel Türkçe kullanımındaki baskın karşıtlığı yansıtır.

Meaning / Definition Gönderme
sabah

Sabah” maddesinde zaman dilimi tanımı varken “→ sabah ezanı” biçiminde ikinci bir gönderme neden bulunur?

Çünkü bazı bağlamlarda yalın biçim, zaman dilimini değil eksiltilmiş bir dinî adlandırmayı karşılar ve kullanıcı tam öbeğe yönlendirilir.

İncelenen Bitigçi tanımı
→ sabah ezanı
Aynı yüzey biçim farklı söz dizimsel yapılarda farklı kavramları çağırabilir. Günün bir bölümünü anlatan kullanım bağımsız ve doğrudan tanımlanır. Buna karşılık belirli bağlamlarda “sabah” sözü, “sabah ezanı” tamlamasının eksiltilmiş karşılığı olarak kullanılır. Sözlük bu kullanımın varlığını yok saymaz, ancak kavramın asıl adlandırması tam öbekte bulunduğu için yeni bir açıklamayı yinelemek yerine hedef maddeye gönderme yapar.
Live Occurrences
212468
Per Million
84.4101
Attested Sentences
134829
Document Distribution
20190

Context

Örneğin; sabah ezanı, saba makamında okunurken, öğle ezanında hicaz, uşşak veya hüzzam makamlarından biri tercih edilir.
Sabah ezanı okunurken uyanıldığı söylenerek, güneş doğmadan kalkıldığı belirtilmiştir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama bağımsız zaman anlamı ile eksiltilmiş tamlama kullanımının aynı madde içindeki ayrımını kapsar.

Limitation: Göndermenin seçilmesi cümledeki bağlama bağlıdır; yalın biçimin her geçişi dinî adlandırma olarak yorumlanamaz.

Headword (PHP 3, PHP 4)
güvenmek

Güvenmek” maddesinin (PHP 3, PHP 4) listesi neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?

Liste, farklı zaman, kişi ve fiilimsi biçimlerinin aynı lemaya bağlandığını gösterir; her surface formatnin ayrı sözlükbirim olduğunu göstermez.

Bağlama duyarlı lematizasyon, cümledeki “güvenen”, “güvendiği”, “güvenerek” veya kişi eki almış biçimleri sözlükteki mastar lemaya bağlar. Böylece yaygınlık hesabı yalnız çıplak “güvenmek” yazımına sıkışmaz ve fiilin gerçek kullanım çeşitliliği görünür. Yüzey biçimlerin sayısı üretken çekim sisteminin sonucudur; bunların her birini yeni madde saymak sözlükte gereksiz çoğalma yaratır. Ayrı anlam veya kalıplaşma kanıtı varsa değerlendirme ayrıca yapılır.
Live Occurrences
98019
Per Million
38.9414
Attested Sentences
37418
Document Distribution
8781

Context

Uzmanlar, sesin veya görüntünün kendisine güvenmek yerine gelen talebin niteliğine odaklanılması gerektiğini vurguluyor.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama canlı lemma-yüzey eşlemesini, fiil çekimini ve maddebaşı sıklığının nasıl toplandığını kapsar.

Limitation: Bağlamı belirsiz eş yazımlı yüzeyler otomatik çözümlemede hata payı taşıyabilir; yönetim düzeltmeleri sonraki işlemlere öğrenme olarak aktarılır.