benlik

Bitigçi Sözlük Maddesi

benlik

(isim)
· 2 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (isim) Bir kimsenin öz varlığı, kişiliği, onu kendisi yapan şey.

  2. 2.

    (isim) → kibir.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 27 · Tarihsel Derlem

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1069–1070 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    1069–1070

    Karahanlı Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi

    Biçim: öz, özde, özdin, öze, özi, özin, özinde, özindin, öziñge, özke, özler, özni, özüg, özüm, özün, özüñg · zamir, ad

    Dönem anlamı

    Kişinin kendisi, iç varlığı veya bir şeyi o şey yapan temel nitelik.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Kutadgu Bilig’de öz; dönüşlülük, kişinin kendi varlığı ve iç nitelik anlatımında iyelik ve durum ekleriyle geniş biçimde kullanılır.

    Günümüze uzanan değişim

    Öz biçimce yaşamış; kendilik, iç nitelik ve temel yapı anlamları çağdaş dilde de sürmüştür.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    ḳalı ḳançaḳa kirme tutġıl özüŋ ḳalı ḳançasız bil uzatma sözüŋ

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 27 · Kaynakta aç

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    sini erdüküŋ teg ögümez özüm sini senmet öggil kesildi sözüm

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 33 · Kaynakta aç

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

    Madde, anlam, (PHP 3, PHP 4) ve beyit numarası için ana dizin.

    Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: benlik

    1. güncel anlam

    Bir kimsenin öz varlığı, kişiliği, onu kendisi yapan şey

    2. güncel anlam

    → kibir

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karahanlı Türkçesiözzamir, adAnlamdan eşleşti: benlik
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: öz, özde, özdin, öze, özi, özin, özinde, özindin, öziñge, özke, özler, özni, özüg, özüm, özün, özüñg

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ñg işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Kişinin kendisi, iç varlığı veya bir şeyi o şey yapan temel nitelik.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de öz; dönüşlülük, kişinin kendi varlığı ve iç nitelik anlatımında iyelik ve durum ekleriyle geniş biçimde kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Öz biçimce yaşamış; kendilik, iç nitelik ve temel yapı anlamları çağdaş dilde de sürmüştür.

Çağdaş arama bağı: öz · anlam ve biçim sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • öz (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 81, 136, 146, 170, 329, 433, 460, 485, 500, 510, 516, 535, 595, 600, 626, 650, 655, 666, 676, 706, 782, 801, 858, 859, 867, 938, 950, 1006, 1008, 1017, 1033, 1096, 1104, 1274, 1285, 1291, 1310, 1353, 1427, 1438, 1460, 1471, 1485, 1603, 1684, 1767, 1879, 1897, 1898, 1938, 2019, 2047, 2061, 2072, 2156, 2252, 2313, 2448, 2480, 2526, 2549, 2572, 2619, 2631, 2652, 2653, 2662, 2668, 2681, 2771, 2804, 2851, 2852, 2869, 2884, 2903, 2996, 2998, 3002, 3018, 3092, 3133, 3157, 3161, 3178, 3203, 3233, 3243, 3257, 3301, 3322, 3334, 3365, 3426, 3471, 3487, 3490, 3492, 3493, 3494, 3496, 3557, 3616, 3646, 3676, 3689, 3698, 3710, 3738, 3780, 3831, 3861, 3863, 3877, 3912, 3917, 3921, 3931, 3997, 4008, 4015, 4041, 4049, 4090, 4117, 4120, 4122, 4125, 4169, 4220, 4274, 4489, 4495, 4516, 4598, 4634, 4637, 4643, 4665, 4700, 4788, 4790, 4807, 4810, 4823, 4931, 4993, 5042, 5072, 5116, 5204, 5240, 5261, 5286, 5409, 5462, 5465, 5493, 5536, 5573, 5583, 5594, 5603, 5605, 5652, 5656, 5658, 5747, 5775, 5799, 5875, 5976, 5998, 6035, 6042, 6044, 6146, 6172, 6176, 6229, 6255, 6258, 6267, 6334, 6358, 6359, 6372, 6384, 6430, 6433, 6464, 6502, 6554, 6556, 6559, 6560, 6610, 6640. beyitler
  • özde ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 311, 707, 2560, 3823, 4175, 4481. beyitler
  • özdin ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 322, 5528, 5649, 6353. beyitler
  • öze ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 36, 42, 56, 2901, 3440, 5499, 5572. beyitler
  • özi ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4, 181, 235, 292, 404, 418, 419, 431, 503, 516, 575, 620, 727, 755, 765, 784, 814, 849, 855, 862, 1059, 1223, 1460, 1528, 1533, 1760, 1871, 1906, 1909, 1936, 2206, 2254, 2464, 2489, 2520, 2538, 2559, 2664, 2721, 2749, 2751, 2755, 2904, 2914, 3128, 3138, 3182, 3362, 3565, 3626, 3766, 4191, 4524, 4588, 4592, 4766, 4813, 4931, 5083, 5096, 5673, 6199, 6237, 6247, 6274, 6356, 6389, 6422. beyitler
  • özin ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 403, 508, 628, 757, 965, 988, 1073, 2292, 2294, 2508, 2512, 2518, 2649, 2753, 2764, 2769, 2790, 2833, 2870, 2978, 2981, 2989, 3234, 3449, 3450, 3508, 3513, 3540, 3639, 3644, 3921, 3933, 4105, 4121, 4142, 4216, 4333, 4452, 4844, 4960, 4968, 5000, 5004, 5676, 6128, 6158, 6276, 6326, 6354, 6357, 6452. beyitler
  • özinde ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 517, 706, 1460, 4041. beyitler
  • özindin ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1653, 1771, 6075, 6629. beyitler
  • öziñge ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1272, 5630. beyitler
  • özke ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 256, 258, 483, 499, 517, 634, 686, 736, 880, 900, 1038, 1113, 1565, 1826, 1893, 2289, 2341, 2468, 2611, 2963, 3268, 3648, 3649, 4187, 4259, 4530, 4695, 4748, 4754, 4969, 5147, 5155, 5158, 5161, 5260, 5292, 5303, 5361, 5619, 5620, 5707, 5877, 6038, 6249, 6268, 6577, 6605. beyitler
  • özler ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 3300, 5384. beyitler
  • özni ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 135, 209, 1404, 4118, 4323, 5537, 5846, 6553. beyitler
  • özüg ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 298, 1003, 1013, 1326, 2519, 2656, 2677, 2850, 3741, 4036, 5201, 5221, 5709, 5841. beyitler
  • özüm ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 187, 192, 195, 202, 203, 204, 287, 363, 390, 395, 422, 476, 479, 528, 630, 638, 657, 698, 735, 754, 776, 788, 791, 799, 828, 835, 837, 848, 1088, 1118, 1119, 1153, 1209, 1361, 1512, 1589, 1656, 1805, 1891, 1918, 1920, 1921, 2429, 2525, 2879, 2947, 3017, 3055, 3158, 3176, 3180, 3201, 3235, 3306, 3310, 3326, 3331, 3337, 3338, 3366, 3454, 3489, 3512, 3598, 3692, 3695, 3707, 3737, 3756, 3758, 3759, 3767, 3789, 3809, 3827, 3833, 3865, 3871, 3883, 3886, 3940, 4002, 4025, 4161, 4460, 4569, 4724, 4732, 4736, 4780, 4781, 4793, 4803, 4851, 4874, 4935, 4937, 5040, 5041, 5117, 5337, 5399, 5400, 5602, 5615, 5635, 5642, 5644, 5645, 5646, 5690, 5691, 5692, 5696, 5748, 5749, 5814, 5819, 6036, 6064, 6080, 6085, 6086, 6098, 6501, 6507, 6540, 6586, 6590, 6639. beyitler
  • özün ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 101, 134, 603, 895, 1037, 1141, 1147, 1206, 1237, 1505, 1572, 2204, 2306, 3123, 3328, 3559, 3662, 3783, 3876, 3894, 3950, 4172, 4253, 4281, 4410, 4559, 4739, 4883, 4978, 5067, 5133, 5574, 5942. beyitler
  • özüñg ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 240, 790, 1292, 1435, 1476, 3242, 5870. beyitler

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

ḳalı ḳançaḳa kirme tutġıl özüŋ ḳalı ḳançasız bil uzatma sözüŋ

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 27 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç

sini erdüküŋ teg ögümez özüm sini senmet öggil kesildi sözüm

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 33 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · benlik

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

benlikli benlikçi benliksiz benlikçilik benlik uyumu benliksizlik benlik algısı benlik değeri benlik durumu benlik imgesi benlik inşası benlik kuramı benlik sunumu benlik arayışı

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.