evlat

Bitigçi Sözlük Maddesi

evlat

(isim, ünlem)
[evla:dı, l ince okunur] Arapça evlād · 3 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (isim) → çocuk.

  2. 2.

    (isim) Belli bir özelliğe sahip veya belli bir gruptan olma.

  3. 3.

    (ünlem) Yaşlı kimselerin çocukları yaşındakilere kullandıkları bir seslenme sözü.

Compound Words

evlat acısı, emeksiz evlat, manevi evlat, öz evlat, üvey evlat, âdem evladı, ahret evladı, bel evladı, hanım evladı, insan evladı, yol evladı

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · Dede Korkut Kitabı · PDF s. 93

hikâyelerin yazıya geçirilme dönemi. Kaynak, hikâyelerin tespitinin 15. yüzyılın ortalarında veya ikinci yarısında olduğunu; eldeki iki nüshanın ise 16. yüzyılda istinsah edildiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 76 ve 87

Harezm Türkçesioġulad
Kaynak çevriyazıları:Mukaddimetü’l-Edeb: oġul, oġullu

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Mukaddimetü’l-Edeb: oġul, oġullu. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir anne ve babanın erkek çocuğu; bağlama göre çocuk veya evlat.

Tarihsel bağlam: Mukaddimetü’l-Edeb’de oġul, kız ile karşıt çiftte, evlat edinme/adlandırma ve çocuk sahibi olma bağlamlarında kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: oġul > oğul gelişiminde ġ çağdaş ğ ile karşılanmış; erkek çocuk anlamı sürerken bazı bağlamlardaki genel evlat kapsamı daralmıştır.

Çağdaş arama bağı: oğul, çocuk, evlat · ses değişimi ve anlam daralması · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • oġul (yalın biçim)
    Tanıklık: Mukaddimetü’l-Edeb, 193-2, 196-7 (metin sayfası–satır)
  • oġullu ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Mukaddimetü’l-Edeb, 5-7 (metin sayfası–satır)
Eski Anadolu Türkçesioğulad
Kaynak çevriyazıları:Dede Korkut Kitabı: oğul, oğul-ile, oğulı, oğula, oğulda, oğuldan, oğlum, oğlumdur, oğlumun, oğluma, oğlun, oğlunı, oğluna, oğlı, oğlı-y-ile, oğlına, oğlan, oğluyı

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Dede Korkut Kitabı: oğul, oğul-ile, oğulı, oğula, oğulda, oğuldan, oğlum, oğlumdur, oğlumun, oğluma, oğlun, oğlunı, oğluna, oğlı, oğlı-y-ile, oğlına, oğlan, oğluyı. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir kimsenin erkek çocuğu; kimi bağlamlarda cinsiyet ayrımı yapılmadan evlat.

Tarihsel bağlam: Dede Korkut'ta soyun sürmesi, babanın adının yaşatılması ve kahramanlığın kuşaktan kuşağa geçmesi oğul üzerinden anlatılır.

Anlamsal gelişim notu: Erkek çocuk anlamı sürmüş, genel evlat kapsamı daralmıştır.

Çağdaş arama bağı: oğul, evlat · anlam daralmasıyla süreklilik · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • oğul (yalın biçim)
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 3-5, 3-6, 3-12, 3-13, 4-1, 4-9, 4-11, 5-5, 7-2, 13-9, 19-10, 20-9, 24-6, 25-1, 27-7, 30-7, 31-1, 49-7, 52-6, 53-3, 54-7, 59-5, 68-9, 69-6, 74-7, 80-9, 87-12, 91-5, 119-1, 124-12, 128-5, 130-4, 137-1, 141-10, 145-7, 163-2, 170-11, 174-6, 207-7, 223-5, 241-12, 256-4, 283-1, 289-12 (metin sayfası–satır)
  • oğul-ile ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 122-4 (metin sayfası–satır)
  • oğulı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 3-5, 138-5, 140-2, 140-10, 194-9 (metin sayfası–satır)
  • oğula ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 137-11, 137-12 (metin sayfası–satır)
  • oğulda ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 68-1 (metin sayfası–satır)
  • oğuldan ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 125-11 (metin sayfası–satır)
  • oğlum ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 37-6, 44-8, 57-13, 68-5, 69-10, 74-12, 118-9, 136-7, 149-7, 170-10, 190-4, 216-12, 240-13, 246-6, 260-11, 281-1 (metin sayfası–satır)
  • oğlumdur ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 74-8 (metin sayfası–satır)
  • oğlumun ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 22-1 (metin sayfası–satır)
  • oğluma ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 173-12 (metin sayfası–satır)
  • oğlun ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 18-7, 19-3, 20-2, 20-6, 22-9, 25-13, 47-12, 58-8, 74-10, 117-9, 144-2, 233-12, 234-7, 262-9 (metin sayfası–satır)
  • oğlunı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 20-12, 21-2, 22-10, 75-10, 223-11 (metin sayfası–satır)
  • oğluna ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 21-1, 75-7, 75-9 (metin sayfası–satır)
  • oğlı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 6-7, 9-13, 10-1, 10-8, 11-1, 12-3, 13-1, 19-8, 20-8, 35-11, 36-9, 37-1, 38-10, 39-2, 52-1, 58-11, 60-3, 61-1, 64-1, 65-7, 67-5, 70-3, 73-2, 74-6, 80-7, 92-9, 94-9, 100-11, 107-10, 112-5, 119-5, 123-5, 132-12, 141-9, 150-6, 170-5, 180-2, 194-7, 205-9, 218-9, 220-7, 232-1, 248-5, 253-3, 271-13, 281-10, 287-3, 299-2 (metin sayfası–satır)
  • oğlı-y-ile ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 143-14, 180-12, 200-11 (metin sayfası–satır)
  • oğlına ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 52-5, 58-11, 69-4, 241-12, 252-13, 271-6, 289-11, 299-7 (metin sayfası–satır)
  • oğlan ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 6-3, 146-4 (metin sayfası–satır)
  • oğluyı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 13-1 (metin sayfası–satır)

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

eyleyeni Tann sevmez, könlin yüce tutan erde devlet olmaz.5 Yad oğuh şaklamağ-ile oğul olmaz, büyüyende şalur gider, 6 gördüm bismi'llâhi... nasta'ln] \2 hikâyet-i oğuznâme-i kazan beg ve İayri D2 V2

Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 93 · çevriyazı güveni B

dimez. Kül depeçük| olmaz, güyegii oğul olmaz. Kara eşek başına uyan 7 ursan katır olmaz, karavaşa ton geyürsen kadın olmaz.

Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 94 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Yüce, Nuri. Mukaddimetü’l-Edeb: Hvarizm Türkçesi ile Tercümeli Şuşter Nüshası — Giriş, Dil Özellikleri, Metin, İndeks. 2. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · evlat

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

evlatlı evlatça evlatlık evlatsız evlatçılık evlatsızlık evlat edinme evlat edinmek evlat doğurdum, gönlünü doğurmadım evlat ekmeği zindan ekmeği, koca (veya er) ekmeği meydan ekmeği çocuk anne kerime oğul

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.