hangi

Bitigçi Sözlük Maddesi

hangi

(sıfat)
[ha'ngi] · 1 meanings

What does hangi mean?

  1. (sıfat) Birden fazla olasılık arasından seçilecek olanı öğrenmek üzere adın önüne gelen soru sözü. Yanıtın kişi, yer, nesne veya zamanı belirlemesi beklenir; seçimin yapılacağı küme açıkça söylenebilir ya da konuşmanın bağlamından anlaşılır; ne (II).

ADVANCED ANALYSES

hangi etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Hangi, Eski Anadolu Türkçesindeki kangı ~ kankı soru sıfatının ilk ünsüzü h'ye dönmüş biçimidir; Kâmûs-ı Türkî hangi'yi kangı'nın yeni yazılışı sayar. Sözün iç yapısı üzerine görüşler ayrılır: Stachowski onu *kā ‘hangi’ soru kökü, *jan ‘yan’ ve bir sıfat ekinden kurulmuş ‘hangi yanda bulunan’ anlamlı bir yapıya bağlar; Gülensoy Eski Türkçe kanyu ile birlikte *ka soru kökünden türetir. Tietze, Clauson'un sözü ḳañu'ya bağlama önerisini, Clauson'un bu bağı çok zor bulduğunu da ekleyerek aktarır. En erken tanıklar XIII. yüzyıl Anadolu metinlerindendir: Şeyyâd Hamza'nın Yusuf u Züleyhâ'sında _kankı ilden geldiniz_ ‘hangi ülkeden geldiniz’ diye sorulur.

  1. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: kankı
  2. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: ḳanḳı ~ ḳaŋgı
  3. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: kankı ~ kangı
  4. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: kangı ~ hangi
  5. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: hangi
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 32

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: ne · zamir

    Dönem anlamı

    Bir varlığın, durumun ya da niteliğin ne olduğunu sormaya yarar.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    k(a)nı : k(e)mke : il(i)g : k(a)zg(a)nur m(e)n : tir (e)rm(i)ş : k(a)g(a)nl(ı)g : bod(u)n : (e)rt(i)m : k(a)g(a)n(ı)m k(a)nı : ne k(a)g(a)nka : iş(i)g küç(ü)g : birür m(e)n : tir (e)rm(i)ş : (a)nça

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 32

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    il(i)g : k(a)zg(a)nur m(e)n : tir (e)rm(i)ş] (BK D9) k(a)g(a)nl(ı)g : bod(u)n : (e)rt(i)m : k(a)g(a)n(ı)m : k(a)nı : ne : k(a)g(a)nka : iş(i)g küç(ü)g ; birür m(e)n : tir (e)rm(i)ş : (a)nça tip :

    Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 58

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: hangi

    1. güncel anlam

    Birden fazla olasılık arasından seçilecek olanı öğrenmek üzere adın önüne gelen soru sözü. Yanıtın kişi, yer, nesne veya zamanı belirlemesi beklenir; seçimin yapılacağı küme açıkça söylenebilir ya da konuşmanın bağlamından anlaşılır; ne (II).

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon TürkçesinezamirAnlamdan eşleşti: hangi

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir varlığın, durumun ya da niteliğin ne olduğunu sormaya yarar.

Çağdaş arama bağı: ne · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • ne (yalın biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 9. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 9., 28. satırlar

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

b(a)lık : t(a)pa : sül(e)d(i)m : (a)ltı yoh : sün(ü)şd(ü)m : [............ s]üsin : koop : ö[l](ü)rt(ü)m : (a)nta : içr(e)ki ne : kişi tin[................. ]i yok [bolt](a)çı: (e)r[ti............... ]a ok(ı)g(a)lı: k(e)lti:

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 66 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · hangi

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

hangisi hangi biri hangi rüzgâr attı? hangi dağda kurt öldü? hangi akla hizmet ediyor? hangi gün vardır akşam olmadık hangi taşı kaldırsan altından çıkar hangi peygambere kulluk edeceğini şaşırmak hangi taş pekse (veya katıysa) başını ona vur hangi gâvur öldüğünü bilmez de "vay Vasil!" çağırır hangi keşişin öldüğünden haberi yok, "vay Vartan!" diye ağlar ait ile kim

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.