hep
(zarf)
Farsça heb
· 2 meanings
Bütün üyeleri kapsayarak veya ilgili zaman boyunca sürekli.
Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
hep etimolojisi ve tarihsel dönemleri
Hep'in kökeni incelenen kaynaklarda tartışmalıdır. Tietze, Räsänen'e atıfla sözü Farsça ham ‘birlikte, hep beraber’ sözüne bağlar; Gülensoy ise Karahanlı kop ~ köp biçimlerinden getirir ve hep'in öteki Türk dillerinde bulunmadığını not eder. Karaağaç iki görüşü birleştirerek Türkçe köp'ün Farsçaya geçip oradan hep olarak döndüğünü öne sürer. Söz ilk kez XIII. yüzyılda Yusuf u Züleyhâ'da ‘tamamen, bütünüyle’ anlamıyla görülür; XV. yüzyılda Ferec ba'de'ş-Şidde'de heb ~ hep yazımlarıyla ve Dede Korkut Kitabı'nda geçer, ‘hepsi, bütün’ ve ‘daima’ anlamları o dönemden beri birlikte yaşar.
- 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: hep
- 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: hep
- 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: heb ~ hep
- 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hep
- 18. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hep
- 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hep
- 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: hep
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 15. yüzyılın ilk yarısı (1435 veya öncesi) · Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler · PDF s. 95
şiirlerin kaynakta tanıklanan en geç biyografik sınırı. Kaynak, şairin 1435'te ölen Sultan İbrahim üzerine mersiye yazdığını ve bu tarihte hayatta olduğunu belirtir; kesin telif yılı verilmez. Tarih dayanağı: İnceleme, PDF s. 10–11
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
1300–1400 · Harezm Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği
-
1
Tarihsel kaynak
1300–1400
Harezm Türkçesi
Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem
Biçim: barça · niceleyici
Dönem anlamı
Sözü edilen topluluğun veya varlık kümesinin hiçbir üyesini dışarıda bırakmayan bütün.
sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliğiHarezmli Hâfız’ın gazellerinde barça, dostların tamamından ayrılmayı, tüm inanç ve kuşku alanını ve sevgililer topluluğunun bütününü kapsayan niceleyicidir.
Günümüze uzanan değişim
Barça tarihsel ve bazı çağdaş Türk lehçelerinde yaşarken Türkiye Türkçesinde genel niceleyici işlevini bütün, hepsi ve hep sürdürür.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
3 işikining itlerige aşna bolup körüng Barça yar u dostdın bigane boldum akıbet 4 Firkat otıga yanıp yanmay revan candın kiçip
Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler · 15. yüzyılın ilk yarısı (1435 veya öncesi) · PDF s. 95
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
5 Geh naz u gah gamze bile sındurur köngül Leşker-şikenlik içre anıng barça sazı bar 6 Biçarega muhabbetide ta'na kılmangız
Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler · 15. yüzyılın ilk yarısı (1435 veya öncesi) · PDF s. 133
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (1)
Toparlı, Recep (1994). Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Yandex yerel kitaplığındaki numaralı gazel metni ve yayına özgü işaretsiz sözlük biçimleri.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: hep
1. güncel anlam
Sözü edilen grubun hiçbir üyesini dışarıda bırakmadan; ilgili: → bütün.
2. güncel anlam
İlgili zamanın tamamında veya aynı olay her yinelendiğinde; ilgili: → daima.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Harezm Türkçesibarçaniceleyici
Kaynak çevriyazıları:Harezmli Hâfız Divanı: barça
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Harezmli Hâfız Divanı: barça. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Sözü edilen topluluğun veya varlık kümesinin hiçbir üyesini dışarıda bırakmayan bütün.
Tarihsel bağlam: Harezmli Hâfız’ın gazellerinde barça, dostların tamamından ayrılmayı, tüm inanç ve kuşku alanını ve sevgililer topluluğunun bütününü kapsayan niceleyicidir.
Anlamsal gelişim notu: Barça tarihsel ve bazı çağdaş Türk lehçelerinde yaşarken Türkiye Türkçesinde genel niceleyici işlevini bütün, hepsi ve hep sürdürür.
Çağdaş arama bağı: bütün, hepsi, hep · sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- barça (yalın biçim)
Tanıklık: Harezmli Hâfız Divanı, 20. gazel, 1. beyit; 50. gazel, 3. beyit; 54. gazel, 3. beyit; 90. gazel, 4. beyit
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Toparlı, Recep (1994). Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · hep
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.