ilim
(isim, mecaz)
Arapça ʿilm
· 2 meanings · 0 occurrences
-
1.
(isim) → bilim.
Compound Words
ilim adamı, ilmiahlak, ilmihâl, manevi ilim, ledün ilmi, müspet ilimler
Selected Corpus Statistics
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · PDF s. 64
eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23
Karahanlı TürkçesibiligadAnlamdan eşleşti: ilim
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: bilig, biligde, biligdin, biligi, biligig, biligin, biligke, biligleri, biliglerin, biligniİlk Kur’an Tercümesi (Rylands): bilig, biligdin, biligiAtebetü’l-Hakayık: bilig, biligtinDîvânu Lugâti’t-Türk: bilig
Transkripsiyon notu: Atebetü’l-Hakayık baskısının işaretsiz çevriyazısı kendi tanıklarında aynen bırakılmıştır; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Öğrenme ve düşünmeyle edinilen, doğru hüküm ve davranışa yol gösteren bilgi ve kavrayış.
Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig, Atebetü’l-Hakayık ve Rylands tercümesinde bilig; öğüt, doğru davranış, dinî kavrayış ve öğrenme bağlamlarında değer taşıyan zihinsel birikimdir.
Anlamsal gelişim notu: Bilig > bilgi gelişiminde ses dizilişi değişmiş; edinilmiş bilgi ile kavrayışın yol gösterici işlevi korunmuştur.
Çağdaş arama bağı: bilgi · biçim değişimiyle anlam sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- bilig (yalın biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 112, 147, 148, 150, 154, 160, 174, 179, 208, 209, 218, 222, 224, 255, 271, 288, 300, 301, 302, 303, 305, 308, 312, 314, 317, 335, 350, 398, 470, 472, 473, 623, 778, 790, 979, 990, 992, 1009, 1019, 1047, 1228, 1253, 1385, 1489, 1493, 1494, 1658, 1666, 1673, 1679, 1680, 1681, 1683, 1727, 1783, 1784, 1794, 1813, 1814, 1815, 1824, 1825, 1845, 1872, 1906, 1927, 1940, 1947, 1952, 1953, 1958, 1967, 1968, 1970, 1994, 2029, 2086, 2095, 2164, 2175, 2218, 2238, 2243, 2450, 2451, 2466, 2483, 2488, 2524, 2594, 2596, 2605, 2606, 2621, 2624, 2625, 2626, 2627, 2654, 2698, 2713, 2719, 2725, 2790, 2870, 2883, 2896, 2908, 2919, 2950, 3013, 3062, 3070, 3075, 3112, 3168, 3200, 3216, 3220, 3221, 3222, 3223, 3224, 3304, 3382, 3467, 3473, 3484, 3670, 3802, 3853, 4075, 4076, 4221, 4231, 4240, 4333, 4388, 4413, 4446, 4451, 4506, 4557, 4596, 4638, 4691, 4866, 5048, 5076, 5084, 5171, 5199, 5209, 5238, 5252, 5253, 5419, 5472, 5473, 5478, 5587, 5606, 5657, 5723, 5770, 5779, 5812, 5835, 5852, 5894, 5926, 5980, 6000, 6081, 6342, 6448, 6463, 6469, 6605, 6606, 6609, 6611, 6613. beyitler - bilig (yalın biçim)
Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 33. cilt, 31a yaprağı, 1. satır; 34. sure, 6. ayet - bilig (yalın biçim)
Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 83. dize - bilig (yalın biçim)
Tanıklık: Dîvânu Lugâti’t-Türk, 2101. sözlük maddesi - biligde ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 260, 1833, 1843. beyitler - biligdin ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 201, 1775, 1804, 2730, 3177. beyitler - biligdin ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 31. cilt, 17a yaprağı, 1. satır; 19. sure, 43. ayet - biligi ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4020, 4320. beyitler - biligi ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 31. cilt, 49a yaprağı, 2. satır; 20. sure, 52. ayet - biligig ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 287. beyit - biligin ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 289, 527, 1542, 2712. beyitler - biligke ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 162, 170, 264, 1818, 1820, 2651, 2949, 3647, 3939. beyitler - biligleri ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4344. beyit - biliglerin ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4342. beyit - biligni ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 152, 6616. beyitler - biligtin ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 81. dize
Tarihsel derlem tanıkları
Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.
5 9 yime bu kitab ol idi ök caziz biligligke bolğay biligdin terigriz C4 ıo bezenmiş ağırlığ biligler bile
Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · PDF s. 64 · çevriyazı güveni B
A6 30 iranlığlar şahname, tirler muriğar turanlığ kutadğu bilig tip ukar 31 ne tiirlüg bu sözler öriğin tildeki
Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · PDF s. 66 · çevriyazı güveni B
47 ol ol akl ukuş huş hiredka mekan 48 bilig madini hem fazilet kanı 49 simakdin edizrek tutar himmet ol
Karahanlı Türkçesi · Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 20 · çevriyazı güveni A
ennevu'l evvelü fi menfaati'l ilm ve mazarrati'l cehJ 81 biligtin ayur men sözümke ula 82 biligligke ya dost özüngi ula
Karahanlı Türkçesi · Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 26 · çevriyazı güveni A
27 Bekütür Taıigrı anlarnı kim (3) kirtgündiler berk bekümiş aytık birle ...71 52 ... [17al] bütünlükin Ol bir ök Taıigrı turur (2) pend alsunlar bilig (jıred (3) idileri72.
Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 88 · çevriyazı güveni B
ortaklanm anlar kim (2) ortak katar erdingizler olarka. (3) Aydıla anlar kim bérildiler bilig: [4 la l] bütünlükin kim rüsvalık bu kün ésizlik (2) tanığlılar üze ol. 28 Anlar kim (3) canlan kirürler ferişteler küç kılığlılar [41bl] özleriıige yime
Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 92 · çevriyazı güveni B
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Kaşgarlı Mahmud (2023). Dîvânu Lugâti’t-Türk: Türk Dilinin İlk Sözlüğü. Türkçesi: Mustafa S. Kaçalin; dizini hazırlayan: Mehmet Ölmez. İstanbul: VakıfBank Kültür Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · ilim
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Entry history and citation
Loading the current content revision and documented editorial events.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.