mutluluk

Bitigçi Sözlük Maddesi

mutluluk

(isim)
· 2 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (isim) Kişinin yaşamından, ilişkilerinden veya elde ettiklerinden duyduğu derin hoşnutluk ve iç rahatlığı; mut (I), ongunluk, kut, devlet, saadet, bahtiyarlık, saadetlilik.

  2. 2.

    (isim) Anlık bir duruma bağlı olarak duyulan sevinç veya alınan zevk.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 91 · Tarihsel Derlem

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1069–1070 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam daralmasıyla süreklilik

  1. 1

    1069–1070

    Karahanlı Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi

    Biçim: ḳut, ḳuta, ḳutḳa, ḳutnı, ḳutun, ḳutuġ, ḳutı, ḳutın · ad

    Dönem anlamı

    Tanrısal kaynaktan geldiğine inanılan; kişiye yönetme yetkisi, uğur, esenlik ve mutluluk kazandıran güç.

    anlam daralmasıyla süreklilik

    Kutadgu Bilig’de ḳut, hükümdarlık, talih, esenlik ve mutluluğu birbirine bağlayan siyasal ve manevi bir değer olarak kullanılır.

    Günümüze uzanan değişim

    Kut biçimce yaşamayı sürdürmüş; yönetme meşruiyeti anlamı tarihsel kalırken uğur ve kutsanmışlık alanı öne çıkmıştır.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    ay dünya cemali uluġluḳḳa körk ay mülketḳa nur ay yayıġ ḳutḳa örk

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 91 · Kaynakta aç

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    tapuġḳa kelip ḳut ḳapuġda turur ḳapuġda turuġlı tapuġda turur

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 100 · Kaynakta aç

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

    Madde, anlam, (PHP 3, PHP 4) ve beyit numarası için ana dizin.

    Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: mutluluk

    1. güncel anlam

    Kişinin yaşamından, ilişkilerinden veya elde ettiklerinden duyduğu derin hoşnutluk ve iç rahatlığı; mut (I), ongunluk, kut, devlet, saadet, bahtiyarlık, saadetlilik.

    2. güncel anlam

    Anlık bir duruma bağlı olarak duyulan sevinç veya alınan zevk

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karahanlı TürkçesiḳutadAnlamdan eşleşti: mutluluk
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: ḳut, ḳuta, ḳutḳa, ḳutnı, ḳutun, ḳutuġ, ḳutı, ḳutın

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Tanrısal kaynaktan geldiğine inanılan; kişiye yönetme yetkisi, uğur, esenlik ve mutluluk kazandıran güç.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de ḳut, hükümdarlık, talih, esenlik ve mutluluğu birbirine bağlayan siyasal ve manevi bir değer olarak kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Kut biçimce yaşamayı sürdürmüş; yönetme meşruiyeti anlamı tarihsel kalırken uğur ve kutsanmışlık alanı öne çıkmıştır.

Çağdaş arama bağı: kut · anlam daralmasıyla süreklilik · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • ḳut (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 163, 343, 354, 456, 461, 550, 553, 555, 596, 606, 669, 681, 682, 710, 724, 740, 796, 939, 945, 1045, 1173, 1244, 1267, 1335, 1491, 1704, 1707, 1712, 1714, 1715, 1766, 1778, 1780, 1881, 2091, 2104, 2105, 2478, 2649, 3459, 4157, 4175, 4178, 4180, 4337, 4537, 4863, 5076, 5086, 5087, 5091, 5233, 5355, 5551, 5757, 5901, 6040, 6044, 6095, 6129, 6133, 6141, 6192, 6372. beyitler
  • ḳuta ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1526. beyit
  • ḳutḳa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 549, 550, 606, 668, 681, 694, 1144, 1332, 1699, 1700, 2554, 4535, 4832, 5323, 6133. beyitler
  • ḳutnı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 725. beyit
  • ḳutun ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 105, 121, 241, 352, 602, 1042, 1251, 1258, 1539, 1561, 1726, 1761, 1886, 1976, 1980, 2038, 2750, 3128, 3266, 3504, 3569, 3798, 4045, 4452, 5102, 5125, 5330, 5792, 5856, 5903, 6267. beyitler
  • ḳutuġ ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 2764, 4180, 4412, 5901. beyitler
  • ḳutı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 109, 121, 277, 406, 438, 456, 459, 526, 589, 602, 637, 720, 776, 823, 870, 907, 1070, 1085, 1350, 1393, 1418, 1585, 1676, 1679, 1751, 1918, 1969, 2146, 2655, 2667, 2743, 2757, 2933, 2944, 3011, 3071, 3086, 3462, 3525, 3533, 3875, 3890, 4063, 4142, 4151, 4304, 5869, 6041. beyitler
  • ḳutın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1506, 3975. beyitler

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

ay dünya cemali uluġluḳḳa körk ay mülketḳa nur ay yayıġ ḳutḳa örk

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 91 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç

tapuġḳa kelip ḳut ḳapuġda turur ḳapuġda turuġlı tapuġda turur

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 100 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · mutluluk

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

mutlulukçu mutluluk algısı mutluluk duymak mutluluk düzeyi mutluluk arayışı mutluluk duygusu mutluluk ekonomisi mutlu devletli mutçuluk mürüvvet ongunluk cennetsel ne iyi!

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.