mübarek

Bitigçi Sözlük Maddesi

mübarek

(sıfat, ünlem, alay yollu)
[müba:rek] Arapça mubārek · 6 meanings

Kutsallık, uğur, hürmet ve bolluk niteliği; sevgi veya şaşkınlık sözü.

  1. 1.

    Kutsal değer taşıyan

    (sıfat) → kutsal.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 20.10.2026 11:59:45 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    İyi sonuçla ilişkilendirilen

    (sıfat) → uğurlu.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 20.10.2026 11:59:45 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Hürmetle karşılanan

    (sıfat) Çevresinde derin bir hürmet ve gönülden bağlılık uyandıran; ilgili: → saygı.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 20.10.2026 11:59:45 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Bol ürün sağlayan

    (sıfat) → bereketli.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 20.10.2026 11:59:45 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Sevgili şeyi takdir sözü

    (ünlem) Hoşa giden bir kişiye veya nesneye sevgiyle takdir yönelten söz; ilgili: → takdir.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 20.10.2026 11:59:45 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Sitemli şaşkınlık nitelemesi

    (sıfat, alay yollu) Özelliğinin aşırılığı karşısında şaşkınlık veya sitem duyulan; ilgili: → şaşkınlık.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 20.10.2026 11:59:45 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · Atebetü’l-Hakayık · PDF s. 16

yazarın kaynakta verilen yaşama döneminden türetilen telif aralığı. Kaynak, Edib Ahmed'in 11. yüzyıl sonlarıyla 12. yüzyılın ilk yarısında yaşadığını bildirir; kesin telif yılı verilmez. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 7

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1100–1300 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    1100–1300

    Karahanlı Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yaklaşık telif dönemi · nüsha ve dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: ḳutluġ, kutlugı · sıfat

    Dönem anlamı

    Kut taşıdığı veya kutla donandığı düşünülen; uğurlu, bereketli ve kutsanmış olan.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Atebetü’l-Hakayık ile Rylands tercümesinde ḳutluġ, kişi ve varlıkların Tanrısal iyilik veya uğurla nitelenmesinde kullanılır.

    Günümüze uzanan değişim

    Ḳutluġ > kutlu gelişiminde sondaki ġ düşmüş; uğur ve kutsanmışlık anlamı sürmüştür.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    22 öküş huş yititip sözümni anga 23 ol ol halkda yigi kişi kutlugı 24 töretmişde yok bil anga tuş tenge

    Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 16

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    250 ahılık irür bil buhul küzgüsi 251 iliglerde kutlug birigli ilig 252 akıp birmegen il ilig kutsuzı

    Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 46

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

    Yandex yerel kitaplığındaki numaralı özgün dize metni; biçim ve dize tanıklığı.

    Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Yandex yerel kitaplığındaki metin ve eksiksiz Türkçe dizin; cilt, yaprak, satır, sure ve ayet tanıklığı.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: mübarek

    1. güncel anlam

    → kutsal

    2. güncel anlam

    → uğurlu

    3. güncel anlam

    Çevresinde derin bir hürmet ve gönülden bağlılık uyandıran; ilgili: → saygı.

    4. güncel anlam

    → bereketli

    5. güncel anlam

    Hoşa giden bir kişiye veya nesneye sevgiyle takdir yönelten söz; ilgili: → takdir.

    6. güncel anlam

    Özelliğinin aşırılığı karşısında şaşkınlık veya sitem duyulan; ilgili: → şaşkınlık.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karahanlı TürkçesiḳutluġsıfatAnlamdan eşleşti: mübarek
Kaynak çevriyazıları:Atebetü’l-Hakayık: kutlugıİlk Kur’an Tercümesi (Rylands): ḳutluġ

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur. Atebetü’l-Hakayık baskısının işaretsiz çevriyazısı kendi tanıklarında aynen bırakılmıştır; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Kut taşıdığı veya kutla donandığı düşünülen; uğurlu, bereketli ve kutsanmış olan.

Tarihsel bağlam: Atebetü’l-Hakayık ile Rylands tercümesinde ḳutluġ, kişi ve varlıkların Tanrısal iyilik veya uğurla nitelenmesinde kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Ḳutluġ > kutlu gelişiminde sondaki ġ düşmüş; uğur ve kutsanmışlık anlamı sürmüştür.

Çağdaş arama bağı: kutlu · biçim değişimiyle anlam sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • kutlugı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 23. dize
  • ḳutluġ (yalın biçim)
    Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 34. cilt, 59a yaprağı, 1. satır; 38. sure, 29. ayet

Tarihsel kaynaklardan derlem satırları

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

(2) peygamber. 31 Hem laldı mini kutluğ namâzlı zekâtlı, (3) kayda bolsam hem buyurdı maıigar namâznı [13al] hem zekâtnı tirig barerginçe.

Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 102 · çevriyazı güveni B

30 Kaçan keldi erse anga ündenildi (3) kolnung ong yanındın, mübarek [21 al] orun içinde / kutluğ orun içinde yığaçdııı (2) kim: ey Müsâ men men Tangrı câlemnüng (3) idisi.

Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 117 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · mübarek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

mübareklik mübarek olsun! mübarek eylemek kandilleşmek

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.