uğurlu
(sıfat)
· 1 meanings
Selected Corpus Statistics
ADVANCED ANALYSES
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · Atebetü’l-Hakayık · PDF s. 16
yazarın kaynakta verilen yaşama döneminden türetilen telif aralığı. Kaynak, Edib Ahmed'in 11. yüzyıl sonlarıyla 12. yüzyılın ilk yarısında yaşadığını bildirir; kesin telif yılı verilmez. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 7
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
1100–1300 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği
-
1
Tarihsel kaynak
1100–1300
Karahanlı Türkçesi
Tarihleme dayanağı: yaklaşık telif dönemi · nüsha ve dil katmanı için yaklaşık dönem
Biçim: ḳutluġ, kutlugı · sıfat
Dönem anlamı
Kut taşıdığı veya kutla donandığı düşünülen; uğurlu, bereketli ve kutsanmış olan.
anlam ve biçim sürekliliğiAtebetü’l-Hakayık ile Rylands tercümesinde ḳutluġ, kişi ve varlıkların Tanrısal iyilik veya uğurla nitelenmesinde kullanılır.
Günümüze uzanan değişim
Ḳutluġ > kutlu gelişiminde sondaki ġ düşmüş; uğur ve kutsanmışlık anlamı sürmüştür.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
22 öküş huş yititip sözümni anga 23 ol ol halkda yigi kişi kutlugı 24 töretmişde yok bil anga tuş tenge
Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 16
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
250 ahılık irür bil buhul küzgüsi 251 iliglerde kutlug birigli ilig 252 akıp birmegen il ilig kutsuzı
Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 46
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (2)
Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yandex yerel kitaplığındaki numaralı özgün dize metni; biçim ve dize tanıklığı.
Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yandex yerel kitaplığındaki metin ve eksiksiz Türkçe dizin; cilt, yaprak, satır, sure ve ayet tanıklığı.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: uğurlu
1. güncel anlam
Bir olayın veya eşyanın iyi sonuç getireceğine inanılarak olumlu anlam yüklenen. Bu niteleme nesnel bir etkiyi kanıtlamaz; kişinin geçmiş deneyimi ya da kültürel inanışı nedeniyle onu sevinçli bir başlangıçla ilişkilendirdiğini anlatır; kutlu, kademli.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Karahanlı TürkçesiḳutluġsıfatAnlamdan eşleşti: uğurlu
Kaynak çevriyazıları:Atebetü’l-Hakayık: kutlugıİlk Kur’an Tercümesi (Rylands): ḳutluġ
Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur. Atebetü’l-Hakayık baskısının işaretsiz çevriyazısı kendi tanıklarında aynen bırakılmıştır; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Kut taşıdığı veya kutla donandığı düşünülen; uğurlu, bereketli ve kutsanmış olan.
Tarihsel bağlam: Atebetü’l-Hakayık ile Rylands tercümesinde ḳutluġ, kişi ve varlıkların Tanrısal iyilik veya uğurla nitelenmesinde kullanılır.
Anlamsal gelişim notu: Ḳutluġ > kutlu gelişiminde sondaki ġ düşmüş; uğur ve kutsanmışlık anlamı sürmüştür.
Çağdaş arama bağı: kutlu · biçim değişimiyle anlam sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- kutlugı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 23. dize - ḳutluġ (yalın biçim)
Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 34. cilt, 59a yaprağı, 1. satır; 38. sure, 29. ayet
Tarihsel kaynaklardan derlem satırları
Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.
(2) peygamber. 31 Hem laldı mini kutluğ namâzlı zekâtlı, (3) kayda bolsam hem buyurdı maıigar namâznı [13al] hem zekâtnı tirig barerginçe.
Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 102 · çevriyazı güveni B
30 Kaçan keldi erse anga ündenildi (3) kolnung ong yanındın, mübarek [21 al] orun içinde / kutluğ orun içinde yığaçdııı (2) kim: ey Müsâ men men Tangrı câlemnüng (3) idisi.
Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 117 · çevriyazı güveni B
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · uğurlu
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
uğurluluk
uğurlu olmak
uğurlu kademli olsun
uğur
hayırlı
kademli
kutlu
mübarek
ongun
siddham
tekin
uğursuz
yomlu
kutluluk
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.