ulus

Bitigçi Sözlük Maddesi

ulus

I (isim)
· 1 meanings
  1. (isim) → millet.

ADVANCED ANALYSES

Historical vocabulary

Patterns across historical periods of Turkish

Open / close

Earliest historical attestation: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 1436 · Historical Corpus

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1069–1070 · Karakhanid Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği

  1. 1

    1069–1070

    Karakhanid Turkish

    Historical source

    Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi

    Biçim: budun, budunda, budundın, budunḳa, budunlar, budunuġ · ad

    Dönem anlamı

    Bir hükümdarın veya ülkenin yönetimi altında birlikte yaşayan halk ve topluluk.

    sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği

    Kutadgu Bilig’de budun, hükümdar, ülke ve yönetim düzeniyle birlikte anılan toplu insan varlığını gösterir.

    Günümüze uzanan değişim

    Budun genel dilden çekilmiş; tarihsel siyasal-toplumsal kapsamı bağlama göre halk ve ulus karşılamaktadır.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Open primary-text attestations (2)
    boḍunḳa başı sen ay ilig bu kün buḍunuġ küḍezgil oḍuġ tur ögün

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 1436 · Open source

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    olar ‘ilmi boldı buḍunḳa yula yarusa yula tünle azmaz yola

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 4347 · Open source

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Open supporting sources (2)

    Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

    Madde, anlam, inflected form ve beyit numarası için ana dizin.

    Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Current dictionary

    Biçim: ulus

    1. güncel anlam

    → millet

Method and dating limitations

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karakhanid Turkishbudunad
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: budun, budunda, budundın, budunḳa, budunlar, budunuġ

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir hükümdarın veya ülkenin yönetimi altında birlikte yaşayan halk ve topluluk.

Historical context: Kutadgu Bilig’de budun, hükümdar, ülke ve yönetim düzeniyle birlikte anılan toplu insan varlığını gösterir.

Anlamsal gelişim notu: Budun genel dilden çekilmiş; tarihsel siyasal-toplumsal kapsamı bağlama göre halk ve ulus karşılamaktadır.

Çağdaş arama bağı: halk, ulus · sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • budun (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 194, 217, 218, 224, 255, 278, 291, 543, 544, 887, 894, 1039, 1076, 1313, 1542, 1571, 1575, 1780, 1789, 1925, 1952, 2030, 2058, 2092, 2124, 2131, 2140, 2147, 2180, 2233, 2242, 2324, 2422, 2602, 2714, 2937, 3017, 3031, 3099, 3100, 3105, 3110, 3113, 3248, 3259, 3266, 3267, 3268, 3351, 3468, 3527, 3918, 4009, 4012, 4013, 4076, 4309, 4320, 4321, 4327, 4422, 4449, 4493, 4699, 5163, 5198, 5203, 5204, 5241, 5275, 5283, 5287, 5330, 5332, 5333, 5353, 5355, 5459, 5495, 5504, 5523, 5542, 5545, 5561, 5568, 5626, 5750, 5853, 5942, 5945, 5946, 5950, 6098, 6102, 6138, 6167, 6259, 6342, 6348, 6351. beyitler
  • budunda (inflected form)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1629, 1693, 2075, 2117, 2232, 2235, 2457, 2966, 3150, 3862, 5083, 5127, 5223, 5293, 5298, 5791. beyitler
  • budundın (inflected form)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1435, 1771, 3203, 5852. beyitler
  • budunḳa (inflected form)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 223, 230, 545, 546, 879, 1436, 1464, 1751, 1961, 1964, 1966, 2010, 2022, 2071, 2133, 2136, 2161, 2166, 2171, 2242, 2294, 2967, 3093, 3237, 3266, 3304, 3458, 3868, 4347, 4464, 4996, 5064, 5245, 5251, 5288, 5331, 5471, 5587, 5904, 6107, 6266. beyitler
  • budunlar (inflected form)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 5293. beyit
  • budunuġ (inflected form)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 268, 1367, 1436, 1696, 1968, 2033, 5498, 5738, 6099. beyitler
Source publications and reading notes

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · ulus

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.