varlıklı

Bitigçi Sözlük Maddesi

varlıklı

(isim, sıfat)
· 1 meanings

Maddi imkânları bol olan.

  1. Maddi bakımdan zengin

    (isim, sıfat) → zengin.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 18:16:16 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

Historical vocabulary

Patterns across historical periods of Turkish

Open / close

Earliest historical attestation: 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · Muʿînü’l-Mürîd · PDF s. 93

eserin tamamlanma aralığı. Kaynak, son dörtlük ve ketebe kaydındaki H. 713 Ramazan tarihini 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 aralığına dönüştürür. Tarih dayanağı: İnceleme, PDF s. 26–27

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1313–1314 · Khwarezmian Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği

  1. 1

    1313–1314

    Khwarezmian Turkish

    Historical source

    Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: bay · sıfat/ad

    Dönem anlamı

    Malı ve geçim imkânı çok olan, maddi bakımdan güçlü kişi.

    sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği

    Muʿînü’l-Mürîd’de bay, kişinin varlıklı kılınması ve sahip olduğu zenginlik bakımından nitelenmesi bağlamlarında geçer.

    Günümüze uzanan değişim

    Bayın servet bildiren genel sıfat işlevi gerilemiş, bu alanı zengin ve varlıklı üstlenmiştir.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Open primary-text attestations (2)
    17 bilir) lâ ilâhe temek né bolur ididin öıjin yok çığay bay kılur ‘aziz hor kılıglı ruzi bèrgüçi

    Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 93

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    190 bu altun kümişdin ayak çâreler kılur bay melik beg bu bi-çâreler eğer bermeseler bulardın zekât

    Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 120

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Open supporting sources (1)

    Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Dörtlük ve dize düzeyinde özgün metin, çeviri ve eksiksiz biçim dizini.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Current dictionary

    Biçim: varlıklı

    1. güncel anlam

    → zengin

Method and dating limitations

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Khwarezmian Turkishbaysıfat/ad
Kaynak çevriyazıları:Muʿînü’l-Mürîd: bay

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Muʿînü’l-Mürîd: bay. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Malı ve geçim imkânı çok olan, maddi bakımdan güçlü kişi.

Historical context: Muʿînü’l-Mürîd’de bay, kişinin varlıklı kılınması ve sahip olduğu zenginlik bakımından nitelenmesi bağlamlarında geçer.

Anlamsal gelişim notu: Bayın servet bildiren genel sıfat işlevi gerilemiş, bu alanı zengin ve varlıklı üstlenmiştir.

Çağdaş arama bağı: zengin, varlıklı · sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bay (yalın biçim)
    Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 17/2, 173/2, 190/2 (dörtlük/dize)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Source publications and reading notes

Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · varlıklı

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.