zengin

Bitigçi Sözlük Maddesi

zengin

(sıfat)
Farsça sengīn · 5 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (sıfat) Parası, malı çok olan; varlıklı, yokluksuz, variyetli, fakir, yoksul karşıtı.

  2. 2.

    (sıfat) Yararlı veya kendisinden beklenilen, istenilen nitelikleri çok olan.

  3. 3.

    (sıfat) Verimi yüksek olan.

  4. 4.

    (sıfat) Gösterişi olan.

  5. 5.

    (sıfat) Çok, bol.

Compound Words

zengin ekmek, zengin erki, zengin kafiye, zengin uyak, gönlü zengin, harp zengini

Tarihsel söz varlığı

Tarihsel Türkçedeki biçimleri

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç
Orhon Türkçesibaysıfat

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Mal, para ya da başka kaynaklar bakımından büyük birikimi bulunan.

Çağdaş arama bağı: zengin · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bay (yalın biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 10. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 29. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 14., 23. satırlar

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Karahanlı Türkçesibaysıfat
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: bay, bayḳa, baylar, baynı, bayı, bayında

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Malı ve geçim imkânı bol, ekonomik bakımdan güçlü olan kimse.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de bay, mal varlığı ve toplumsal durum karşılaştırmalarında kişi niteliği olarak kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Bayın servet bildiren bağımsız sıfat kullanımı gerilemiş, bu alanı zengin üstlenmiştir; tarihsel biçim özel ad ve türevlerde yaşamaktadır.

Çağdaş arama bağı: zengin · sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bay (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1292, 1787, 1923, 2004, 2058, 2618, 2620, 2767, 2843, 3031, 3098, 3613, 3617, 3677, 3717, 4409, 4487, 4597, 5803, 6370, 6375, 6378. beyitler
  • bayḳa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 2612. beyit
  • baylar ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1292, 5561, 5564. beyitler
  • baynı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4592. beyit
  • bayı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 2241. beyit
  • bayında ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4724. beyit
Harezm Türkçesibaysıfat/ad
Kaynak çevriyazıları:Muʿînü’l-Mürîd: bay

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Muʿînü’l-Mürîd: bay. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Malı ve geçim imkânı çok olan, maddi bakımdan güçlü kişi.

Tarihsel bağlam: Muʿînü’l-Mürîd’de bay, kişinin varlıklı kılınması ve sahip olduğu zenginlik bakımından nitelenmesi bağlamlarında geçer.

Anlamsal gelişim notu: Bayın servet bildiren genel sıfat işlevi gerilemiş, bu alanı zengin ve varlıklı üstlenmiştir.

Çağdaş arama bağı: zengin, varlıklı · sözcüksel değişimle anlam alanı sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bay (yalın biçim)
    Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 17/2, 173/2, 190/2 (dörtlük/dize)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

T-BDLD Bağlam Gösterimi · zengin

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

zenginlik zenginleme zenginlemek zenginlenme zenginleşme zengin etmek zengin fakir zengin medya zengin olmak zenginlenmek zenginleşmek zengin karışım zenginleştirme zenginleştirici

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında T-BDLD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında T-BDLD tanık verileri yüklenir.