acıkmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

acıkmak

(nesnesiz, -e, mecaz)
· 2 meanings
  1. 1.

    (nesnesiz) Son öğünün üzerinden zaman geçtikçe midesinin boşaldığını, karnının kazındığını hissederek besine yönelmek; bir insan ya da hayvan, tükenen enerjisini yerine koymak için bir şeyler atıştırma, karnını doyurma isteğine kapılmak.

  2. 2.
    New

    (-e, mecaz) Uzun süredir yoksun kaldığı bir şeye, sözgelimi gole, galibiyete, yeni bir sese ya da sevgiye karşı güçlü bir özlem beslemek; ona kavuşmak için sabırsızlanıp tıpkı karnı boş biri gibi hırsla, hevesle üzerine gitmek.

ADVANCED ANALYSES

Historical vocabulary

Patterns across historical periods of Turkish

Open / close

Earliest historical attestation: 20 Eylül 735 · Bilge Kağan Yazıtı · PDF s. 52

yazıtın dikiliş tarihi. Kaynak, Çince yazıt ile Türkçe yazıtın tamamlanma süresinden hareketle anıtın 20 Eylül 735'te dikildiği sonucunu aktarır. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 14

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orkhon Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

  1. 1

    720–735

    Orkhon Turkish

    Historical source

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: âç-, âçsar · fiil

    Dönem anlamı

    Bedende yemek yeme isteği ve gereksinimi belirmek.

    kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Open primary-text attestations (1)
    bu[n(u)g yo]k : ö[tük(e)n y]iş : ol(u)rs(a)r : b(e)ngü [il tuta ol(u)rt(a)ç]ı s(e)n : türük : bod(u)n : tok (a)rk(u)k s(e)n : âçs(a)r : tos(ı)k : öm(e)z s(e)n : bir : tods(a)r : âçs(ı)k : öm(e)z s(e)n :

    Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Open supporting sources (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Current dictionary

    Biçim: acıkmak

    1. güncel anlam

    Son öğünün üzerinden zaman geçtikçe midesinin boşaldığını, karnının kazındığını hissederek besine yönelmek; bir insan ya da hayvan, tükenen enerjisini yerine koymak için bir şeyler atıştırma, karnını doyurma isteğine kapılmak.

    2. güncel anlam

    Uzun süredir yoksun kaldığı bir şeye, sözgelimi gole, galibiyete, yeni bir sese ya da sevgiye karşı güçlü bir özlem beslemek; ona kavuşmak için sabırsızlanıp tıpkı karnı boş biri gibi hırsla, hevesle üzerine gitmek.

Method and dating limitations

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orkhon Turkishâç-fiil

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bedende yemek yeme isteği ve gereksinimi belirmek.

Çağdaş arama bağı: acıkmak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • âçsar (inflected form)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır

Corpus lines from historical sources

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

(BK D38) [............. ]ti : tü[r]ük : bod(u)n : âç (e)rti : ol yılkıg : (a)l(ı)p ig(i)t(ti)m : ot(u)z (a)rtukı : tört : y(a)ş(ı)ma : og(u)z : t(e)z(i)p :

Orkhon Turkish · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 70 · çevriyazı güveni A

Source publications and reading notes

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · acıkmak

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.