bin

Bitigçi Sözlük Maddesi

bin

(isim, sıfat, mecaz)
· 4 meanings

Onun üçüncü kuvveti ve bunun abartılı kullanımı.

  1. 1.

    Sayısal değer

    (isim) Onun üçüncü kuvvetine eşit pozitif tam sayı; ilgili: → sayı.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Yazılı gösterge

    (isim) Basamaklı yazımda 1'in yanına üç sıfır getirilerek oluşturulan sayı göstergesi; ilgili: → rakam.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Adı nicelikle belirleme

    (sıfat) Sayılabilir varlıkların adından önce gelerek 1000 adetlik topluluğu belirten; ilgili: → sayı.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Abartılı çokluk

    (sıfat, mecaz) Pek büyük nicelikleri abartarak anlatan; ilgili: → çok.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

Historical vocabulary

Patterns across historical periods of Turkish

Open / close
Büyük Meaning Atlas'nda aç

Earliest historical attestation: 20 Eylül 735 · Bilge Kağan Yazıtı · PDF s. 72

yazıtın dikiliş tarihi. Kaynak, Çince yazıt ile Türkçe yazıtın tamamlanma süresinden hareketle anıtın 20 Eylül 735'te dikildiği sonucunu aktarır. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 14

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orkhon Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    720–735

    Orkhon Turkish

    Historical source

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: bin · sayı

    Dönem anlamı

    On yüzlükten oluşan sayı.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Open primary-text attestations (1)
    Bilge Kağan Güney Yüzü (BK Gl) [.............. t(a)b]g(a)ç : (a)tl(ı)g : süsi: bir tüm(e)n : (a)rtukı: y(e)ti bin : süg : ilki: kün : öl(ü)rt(ü)m : y(a)d(a)g : süsin : (e)k(i)nti kün : koop :

    Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 72

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Open supporting sources (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Current dictionary

    Biçim: bin

    1. güncel anlam

    Onun üçüncü kuvvetine eşit pozitif tam sayı; ilgili: → sayı.

    2. güncel anlam

    Basamaklı yazımda 1'in yanına üç sıfır getirilerek oluşturulan sayı göstergesi; ilgili: → rakam.

    3. güncel anlam

    Sayılabilir varlıkların adından önce gelerek 1000 adetlik topluluğu belirten; ilgili: → sayı.

    4. güncel anlam

    Pek büyük nicelikleri abartarak anlatan; ilgili: → çok.

Method and dating limitations

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orkhon Turkishbinsayı

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: On yüzlükten oluşan sayı.

Çağdaş arama bağı: bin · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bin (yalın biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 1. satır

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Source publications and reading notes

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · bin

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.