bin

Bitigçi Sözlük Maddesi

bin

(isim, sıfat, mecaz)
· 4 anlam

Onun üçüncü kuvveti ve bunun abartılı kullanımı.

  1. 1.

    Sayısal değer

    (isim) Onun üçüncü kuvvetine eşit pozitif tam sayı; ilgili: → sayı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Yazılı gösterge

    (isim) Basamaklı yazımda 1'in yanına üç sıfır getirilerek oluşturulan sayı göstergesi; ilgili: → rakam.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Adı nicelikle belirleme

    (sıfat) Sayılabilir varlıkların adından önce gelerek 1000 adetlik topluluğu belirten; ilgili: → sayı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Abartılı çokluk

    (sıfat, mecaz) Pek büyük nicelikleri abartarak anlatan; ilgili: → çok.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 00:05:46 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 20 Eylül 735 · Bilge Kağan Yazıtı · PDF s. 72

yazıtın dikiliş tarihi. Kaynak, Çince yazıt ile Türkçe yazıtın tamamlanma süresinden hareketle anıtın 20 Eylül 735'te dikildiği sonucunu aktarır. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 14

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: bin · sayı

    Dönem anlamı

    On yüzlükten oluşan sayı.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (1)
    Bilge Kağan Güney Yüzü (BK Gl) [.............. t(a)b]g(a)ç : (a)tl(ı)g : süsi: bir tüm(e)n : (a)rtukı: y(e)ti bin : süg : ilki: kün : öl(ü)rt(ü)m : y(a)d(a)g : süsin : (e)k(i)nti kün : koop :

    Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 72

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: bin

    1. güncel anlam

    Onun üçüncü kuvvetine eşit pozitif tam sayı; ilgili: → sayı.

    2. güncel anlam

    Basamaklı yazımda 1'in yanına üç sıfır getirilerek oluşturulan sayı göstergesi; ilgili: → rakam.

    3. güncel anlam

    Sayılabilir varlıkların adından önce gelerek 1000 adetlik topluluğu belirten; ilgili: → sayı.

    4. güncel anlam

    Pek büyük nicelikleri abartarak anlatan; ilgili: → çok.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesibinsayı

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: On yüzlükten oluşan sayı.

Çağdaş arama bağı: bin · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • bin (yalın biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 1. satır

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · bin

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.