BİTİGÇİ OKUL SÖZLÜKLERİ

Sözcüklerle büyüyen
bir öğrenme yolculuğu.

Doğayı tanımak, birlikte yaşamak, araştırmak ve düşüncelerini anlatmak için. Sözcüklerin anlamlarını düzeyine göre keşfet; gerçek metinlerde nasıl kullanıldıklarını gör.

56 madde · 57 anlam · 84 derlem tanığı

Üç çocuk birlikte fidan dikiyor; biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.
yardımlaşmak Bir işi yaparken birbirine yardım etmek.

SÖZCÜKLERİ KEŞFET

Her düzeyden sözcükler

56 madde

adalet

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

İnsanların haklarını gözetme, karar verirken taraf tutmama ve herkese hak ettiğini verme ilkesi.

Derlem tanığıyla

ağaç

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Odunsu bir gövdesi ve bu gövdeden çıkan dalları olan, uzun yıllar yaşayabilen büyük bitki.

Derlem tanığıyla

anlatıcı

isim
LiseOkuma ve anlatma

Bir öykü, roman ya da başka anlatıdaki olayları okura aktaran ve bilgilerin hangi sırayla, hangi bakış açısından verileceğini belirleyen ses.

Derlem tanığıyla

arkadaş

isim
İlkokulBirlikte yaşam

Birlikte oyun oynadığın, konuştuğun veya zaman geçirdiğin kişi.

Derlem tanığıyla

bağlam

isim
LiseOkuma ve anlatma

Bir sözün veya olayın anlamını belirlemeye yardımcı olan çevresindeki ifadeler, içinde bulunduğu durum ve koşullar bütünü.

Derlem tanığıyla

bahçe

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Çiçek, ağaç, meyve veya sebze yetiştirilen; gezmek ve dinlenmek için de kullanılan açık alan.

Derlem tanığıyla

bakış açısı

isim
LiseOkuma ve anlatma

Bir anlatıda olaylara kimin gözünden bakıldığını ve okurun hangi bilgilere ulaşabildiğini belirleyen anlatım düzeni.

Derlem tanığıyla

besin zinciri

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Canlıların birbirini besin olarak kullanmasıyla oluşan, besinin ve içerdiği enerjinin bir canlıdan diğerine aktarıldığı sıra.

Derlem tanığıyla

biyoçeşitlilik

isim
LiseDoğa ve bilim

Canlı yaşamındaki çeşitliliğin bütünü; farklı türleri, aynı tür içindeki kalıtsal farklılıkları ve farklı ekosistemleri kapsar.

Derlem tanığıyla

buharlaşma

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir sıvının yüzeyinden ayrılan taneciklerin gaz hâlinde çevreye yayılması. Bunun gerçekleşmesi için sıvının kaynaması gerekmez.

Derlem tanığıyla

bulut

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Gökyüzünde bir arada duran çok küçük su damlacıklarının veya buz parçacıklarının oluşturduğu görünür topluluk.

Derlem tanığıyla

cümle

isim
İlkokulOkuma ve anlatma

Bir düşünceyi, duyguyu, isteği ya da haberi dil bilgisi bakımından tamamlanmış bir bütün olarak anlatan söz dizisi.

Derlem tanığıyla

çevre

isim
İlkokulDoğa ve bilim

İçinde yaşadığımız veya bulunduğumuz yer ve etrafımızdaki canlılarla cansız varlıkların bütünü.

Derlem tanığıyla

çıkarım

isim
LiseAraştırma ve düşünme

Eldeki bilgilerden, gözlemlerden veya kabul edilen önermelerden hareketle ulaşılan sonuç; bu sonuca ulaşma işlemi.

Derlem tanığıyla

çözümleme

isim
LiseAraştırma ve düşünme

Bir bütünü oluşturan öğeleri ve bu öğelerin birbirleriyle ilişkilerini ayırarak inceleme.

Derlem tanığıyla

dayanışma

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

İnsanların ortak bir ihtiyacı karşılamak, bir güçlüğü aşmak veya bir amacı gerçekleştirmek için birbirine destek olup emek ve imkânlarını bir araya getirmesi.

Derlem tanığıyla

değişken

isim
LiseMatematik ve dil

Bir araştırma, deney veya matematiksel modelde farklı değerler alabilen; değişimi ölçülen, etkisi incelenen ya da sonucu açıklamak için kullanılan özellik veya nicelik.

Derlem tanığıyla

deney

isim
OrtaokulAraştırma ve düşünme

Bir soruya yanıt aramak veya bir düşünceyi sınamak için koşulları belirlenerek yapılan ve sonuçları gözlenen uygulama.

Derlem tanığıyla

döngü

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir varlığın ya da sürecin birbirini izleyen aşamalardan geçerek ilerlemesi ve tamamlanması; bazı döngüler son aşamadan sonra yeniden başlar.

Derlem tanığıyla

ekosistem

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir alandaki canlılarla su, hava, toprak gibi cansız çevre öğelerinin birbirini etkileyerek oluşturduğu sistem.

Derlem tanığıyla

eleştiri

isim
LiseOkuma ve anlatma

Bir eseri, düşünceyi veya uygulamayı belirli ölçütlere göre inceleyip güçlü ve zayıf yanlarını gerekçelerle ortaya koyma; bu amaçla yazılan metin.

Derlem tanığıyla

emek

isim
İlkokulBirlikte yaşam

Bir işi yapmak için harcanan zaman, güç ve çaba.

Derlem tanığıyla

erozyon

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Toprağın parçalarının su veya rüzgârın etkisiyle bulunduğu yerden ayrılıp başka yerlere taşınması.

Derlem tanığıyla

gerekçe

isim
LiseAraştırma ve düşünme

Bir görüşün, kararın veya davranışın neden doğru, uygun ya da gerekli sayıldığını açıklayan dayanak.

Derlem tanığıyla

BİRİKEREK BÜYÜYEN SÖZLÜK

Bir sözcük, farklı öğrenme basamakları.

Düzeyi her anlam için ayrı öneriyoruz. Yakın çevredeki somut anlamlardan bilimsel ve soyut anlamlara ilerliyoruz. Örneğin bitkinin kökü ile bir sözcüğün kökü aynı öğrenme amacına hizmet etmiyor.

İlkokul 1–4. sınıf

Yakın çevreyi tanıma, birlikte yaşama ve öğrenme alışkanlıkları.

Ortaokul 5–8. sınıf

Araştırma yapma, bilgiyi karşılaştırma ve kavramlar arasında ilişki kurma.

Lise 9–12. sınıf

Soyut düşünme, bilimsel açıklama ve eleştirel okuma.

Tanıklar, düzeyler ve görsel içerikler hakkında

Tanımlar, öğrenme amaçları ve düzey önerileri BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında hazırlanır. Düzeyler sınıf bantlarına göre başlangıç önerisidir; her öğrencinin sözcük deneyimi farklıdır. Sözcük sıklığı tek başına düzey belirlemez; anlamın somutluğu, gerekli ön bilgi ve öğrenme amacı birlikte değerlendirilir.

Tanıklar Bitigçi derlemindeki cümlelerden seçilir. Alıntı, kaynağı ve derlem cümle numarasıyla gösterilir. Yalnız noktalama çevresindeki boşluklar okunabilirlik için düzenlenir; cümlenin bir bölümü seçilmişse belirtilir. Tanıklardaki dil, yazıldığı kaynağın dilidir.

Özgün çizim ve animasyonlar öğrenmeye yardımcı olmak için hazırlanır; kaynak metinden alıntı sayılmaz. Görseller alternatif metinle, animasyonlar durdurma ve adımlama denetimleriyle sunulur.

Sınıf bantları için: MEB İlkokul Türkçe, MEB Ortaokul Türkçe ve öğretim programları.

Seçili maddeleri metin olarak indirJSON indir