Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 22:18:20 · Türkiye saati (UTC+3)
11.
Enerji aktarım hızı
(isim, fizik) Saniyede harcanan ya da aktarılan enerji miktarı (birimi vat).
Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 22:18:20 · Türkiye saati (UTC+3)
ADVANCED ANALYSES
güç etymology and historical periods
Güç, Eski Türkçe küç ‘kuvvet’ sözünün Oğuz kolundaki g'li biçimidir. Söz VIII. yüzyıl Orhon yazıtlarından başlayarak tanıklanır: Bilge Kağan Yazıtı'nda _teŋri küç bertük üçün_ ‘Tanrı güç verdiği için’ denir. Kâşgarlı Mahmud XI. yüzyılda küç'ü hem ‘kuvvet’ hem ‘zulüm, zor kullanma’ anlamıyla kaydeder; zor, güçlük ve zulüm anlamları Bitigçi'de güç (II) maddesinde izlenir. Stachowski Ortak Türkçe *kǖč biçimini kurar. Clauson'a göre söz Moğolcaya güčü(n) olarak, ayrıca Farsçaya geçmiştir; EDA ise Moğolca biçimi alıntı saymayıp Altay kuramı çerçevesinde ortak kökten görür.
Earliest historical attestation: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 32
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
3 denetlenmiş basamak
720–735 · Orkhon Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · anlam ve biçim sürekliliği
1
720–735
Orkhon Turkish
Historical source
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: küç, küçüg · ad
Dönem anlamı
Bir işi yapabilme, etki oluşturabilme ya da direnebilme yetisi.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
2
1072–1300
Karakhanid Turkish
Historical source
Tarihleme dayanağı: eserin telif dönemi · nüsha ve dil katmanı için yaklaşık dönem
Biçim: küç, küçiñge, küçti, küçtiler, küçtim, küçün · ad
Dönem anlamı
Bir işi yapma, direnme veya başkaları üzerinde etkide bulunma yetisi; fiziksel ya da toplumsal kuvvet.
anlam ve biçim sürekliliği
Rylands tercümesi ve Dîvânu Lugâti’t-Türk’te küç, kişinin etkisi, dayanma imkânı ve kudretiyle ilgili bağlamlarda kullanılır.
Günümüze uzanan değişim
Küç > güç gelişiminde ilk ünsüz ötümlüleşmiş; yapabilme ve etki oluşturma anlamı korunmuştur.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Open primary-text attestations (2)
Alp-lar arıġ alḳışur Küç bir ḳılıp arḳaşur Bir bir üze alḳaşur
Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Türkçe parçalar · 1072–1077 · Manzum parçalar · DLT I, 237 · Open source
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
135 Anlar kim kaçan (3) kılsalar körksüz işni azu küç kılsalar [7al] özleringe yad kılurlar Tangrım, yarlıkatu kolarlar (2) yazuklannı kim yarhkasa yazuklannı (3)
Karakhanid Turkish Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 45
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Open supporting sources (2)
Kaşgarlı Mahmud (2023). Dîvânu Lugâti’t-Türk: Türk Dilinin İlk Sözlüğü. Türkçesi: Mustafa S. Kaçalin; dizini hazırlayan: Mehmet Ölmez. İstanbul: VakıfBank Kültür Yayınları.
Tarihsel madde biçimleri, sözlük madde numaraları ve yazma yapraklarının karşılaştırma kaynağı.
Ata, Aysu (2019). Karakhanid Turkishnde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yandex yerel kitaplığındaki metin ve eksiksiz Türkçe dizin; cilt, yaprak, satır, sure ve ayet tanıklığı.
3
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Current dictionary
Biçim: güç
1. güncel anlam
Bedence, zihince ya da ahlakça bir şeyi etkileyebilme veya etkiye karşı koyabilme yetisi; çelim, efor.
2. güncel anlam
Değişikliğe, bir olayın doğmasına neden olan itici etken; fer.
3. güncel anlam
Hiçbir sınır tanımayan, her şeye yeten kudret.
4. güncel anlam
Sözünü geçirmeyi, sonuç doğurmayı sağlayan nüfuz.
5. güncel anlam
Motorun, makinenin ya da aygıtın çalışırken ortaya koyabildiği verim.
6. güncel anlam
Uluslararası ilişkilerde sözü geçen, öteki ülkeleri yönlendirebilen ülke ya da ülkeler birliği.
7. güncel anlam
Ulusun ya da ordunun elindeki insan, üretim ve silah olanaklarının bütünü.
8. güncel anlam
Toprağın ürün verme, bitki besleme yeterliği.
9. güncel anlam
Sözü geçen, elinde yetki ve olanak bulunan kişi ya da çevre.
10. güncel anlam
Akarsuyun yatağını oyup malzeme sürükleme yeterliği.
11. güncel anlam
Saniyede harcanan ya da aktarılan enerji miktarı (birimi vat).
Method and dating limitations
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Orkhon Turkishküçad
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir işi yapabilme, etki oluşturabilme ya da direnebilme yetisi.
Çağdaş arama bağı: güç · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
küç(yalın biçim) Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 12. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 11., 32. satırlar
küçüg(inflected form) Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, batı yüzü; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 8., 9., 10., 30. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 8., 9. satırlar
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Ata, Aysu (2019). Karakhanid Turkishnde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kaşgarlı Mahmud (2023). Dîvânu Lugâti’t-Türk: Türk Dilinin İlk Sözlüğü. Türkçesi: Mustafa S. Kaçalin; dizini hazırlayan: Mehmet Ölmez. İstanbul: VakıfBank Kültür Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · güç
Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Cite this entry
Preparing citation formats for the current entry.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…