insani

Bitigçi Sözlük Maddesi

insani

(sıfat)
[insa:ni:] Arapça insānī · 2 meanings

Onuru ve gereksinimleri gözeten veya kişilere ilişkin.

  1. 1.

    Onura uygun

    (sıfat) Kişinin onurunu, acısını ve temel gereksinimlerini gözeten; ilgili: → merhametli.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 10:26:32 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Kişilere ilişkin

    (sıfat) Kişilerin yaşamına, davranışlarına ve doğasına ilişkin; ilgili: → insan.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 10:26:32 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

insani etimolojisi ve tarihsel dönemleri

İnsani, Arapça insān ‘insan’ adından ilgi (nispet) bildiren -ī ekiyle kurulmuş insānī sıfatının Türkçedeki biçimidir; Karaağaç sözcüğü insan maddesinin içinde ‘insanlığa yaraşan, insanca’ karşılığıyla verir. En eski tanığı Âşık Paşa'nın 1330 tarihli Garib-nâme'sindeki cism-i insânî ‘insan bedeni’ tamlamasıdır; XVII. yüzyılda Evliya Çelebi'de akl-ı insânî ‘insan aklı’ gibi Farsça tamlamalarda geçer, Meninski 1687'de sözü Latince humanus karşılığı olarak kaydeder. Kâmûs-ı Türkî sıfatı Âdem'e ve insana ait olan, beşerî diye açıklar ve Arapça kurala uyan dişil insaniye biçimini de anar. Sözcük Türkiye Türkçesinde hem ‘insanla ilgili’ hem ‘insanca’ anlamlarıyla yaşar.

  1. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: insânî
  2. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: insânî
  3. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: insânî
  4. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: insani
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · insani

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.