koca

Bitigçi Sözlük Maddesi

koca

I (isim)
· 1 meanings

Bir kadının erkek eşi.

  1. Erkek eş

    (isim) Evlilik bağıyla bir kadına bağlı olan adam; bey (I), er (I), efendi, ağa, zevç.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 18:50:08 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

Historical vocabulary

Patterns across historical periods of Turkish

Open / close

Earliest historical attestation: yaklaşık 1387 · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · PDF s. 99

Türkçe tercümenin kaynak yayında olasılıklı gösterilen tarihi. Kaynak yayın tercüme tarihini başlık künyesinde [1387?] biçiminde, belirsizlik işaretiyle verir. Tarih dayanağı: Başlık sayfası, PDF s. 2

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1387 · Old Anatolian Turkish kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam daralması ve çok anlamlılığın ayrışması

  1. 1

    1387

    Old Anatolian Turkish

    Historical source

    Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: er · ad

    Dönem anlamı

    Yetişkin erkek; bağlama göre eş veya savaşçı.

    anlam daralması ve çok anlamlılığın ayrışması

    Kâbûs-nâme'nin 39a/14 ve 50b/11 tanıkları erkek kişiyi, 10a/15 koca ilişkisini, 88b/2 savaşçıyı gösterir.

    Günümüze uzanan değişim

    Er biçimi kalmış, gündelik erkek anlamı daralarak askerlik ve yiğitlik çağrışımı güçlenmiştir.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Open primary-text attestations (2)
    Hikâyet Bir gün Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzi C2) şâgirdleri-y-ile yörür-idi. N- gâh bir delüye uğradı. Ve çün delü, şeyhi gördi; 6 güldi. Der-hâl şeyh gerü döndi.

    Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 99

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Bih ez-durüğ buved her çigüne bâşed rast (7 Be-medh guften-i hviş er kesı buzurg buved (8) Heme makâlet-i Kisrâ be-pend-nâme hebâst*

    Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 101

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Open supporting sources (1)

    Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Çevriyazılı metin ile yazma yaprağı yüzü-satır gönderimli sözlük/dizin için ana kaynak.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Current dictionary

    Biçim: koca

    1. güncel anlam

    Evlilik bağıyla bir kadına bağlı olan adam; bey (I), er (I), efendi, ağa, zevç.

Method and dating limitations

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Old Anatolian Turkisherad
Kaynak çevriyazıları:Kâbûs-nâme: er

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kâbûs-nâme: er. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Yetişkin erkek; bağlama göre eş veya savaşçı.

Historical context: Kâbûs-nâme'nin 39a/14 ve 50b/11 tanıkları erkek kişiyi, 10a/15 koca ilişkisini, 88b/2 savaşçıyı gösterir.

Anlamsal gelişim notu: Er biçimi kalmış, gündelik erkek anlamı daralarak askerlik ve yiğitlik çağrışımı güçlenmiştir.

Çağdaş arama bağı: er, erkek, koca, asker · anlam daralması ve çok anlamlılığın ayrışması · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • er (yalın biçim)
    Tanıklık: Kâbûs-nâme, 39a/14, 50b/11, 52b/1, 55a/3, 55b/9, 88a/10 (yaprak yüzü–satır)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Source publications and reading notes

Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · koca

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.