BİTİGÇİ OKUL SÖZLÜKLERİ

Sözcüklerle büyüyen
bir öğrenme yolculuğu.

Doğayı tanımak, birlikte yaşamak, araştırmak ve düşüncelerini anlatmak için. Sözcüklerin anlamlarını düzeyine göre keşfet; gerçek metinlerde nasıl kullanıldıklarını gör.

2021 madde · 3818 anlam · 3849 derlem tanığı

Üç çocuk birlikte fidan dikiyor; biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.
yardımlaşmak Bir işi yaparken birbirine yardım etmek.

SÖZCÜKLERİ KEŞFET

Her düzeyden sözcükler

2021 madde

a

ünlem
İlkokulOkuma ve anlatma

Şaşırma, sevinme veya kızma gibi duyguları anlatan ses.

OrtaokulOkuma ve anlatma

Bir sözün başında veya sonunda kullanılarak şaşırma, hatırlama, sevinme ya da kızma duygusunu belirginleştiren ünlem.

LiseOkuma ve anlatma

Bağlama göre şaşkınlık, hatırlayış, sevinç, üzüntü veya tepki bildiren; konuşmanın duygusal tonunu güçlendiren ünlem.

OrtaokulMatematik ve dil

Dilek bildiren bir fiilin sonuna katılarak söze rica, çağrı veya ısrar tonu veren a ya da e sesi.

LiseMatematik ve dil

Dilek-şart biçimindeki fiillere kişi ekinden sonra katılan; bağlama göre isteği belirginleştiren veya buyruğu yumuşatan a/e sesi.

Derlem tanığıyla

aba

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Kalın yünden yapılan, özellikle eski tür giysilerde kullanılan kumaş.

LiseOkuma ve anlatma

Yünün sıkıştırılıp yoğunlaştırılmasıyla elde edilen, kaba ve kalın dokulu geleneksel kumaş.

İlkokulBirlikte yaşam

Kalın yün kumaştan yapılan uzun giysi.

OrtaokulBirlikte yaşam

Kalın yünlü aba kumaşından dikilen, gövdeyi örten uzun üst giysisi.

LiseBirlikte yaşam

Aba kumaşından yapılan, geleneksel giyimde kullanılan yakasız ve uzun üstlük.

Derlem tanığıyla

abajur

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Lambanın ışığını yumuşatmak veya belli bir yöne vermek için çevresine takılan başlık.

LiseBirlikte yaşam

Işık kaynağını çevreleyerek ışığın yayılma yönünü ve göz üzerindeki etkisini düzenleyen lamba başlığı.

İlkokulBirlikte yaşam

Üzerinde ışığı örten bir başlık bulunan lamba.

OrtaokulBirlikte yaşam

Işığını bir başlıkla yumuşatan, masa üstünde veya ayak üzerinde duran lamba.

LiseBirlikte yaşam

Işık kaynağını çevreleyen bir siperle birlikte kullanılan, masa ya da zemin üzerinde duran aydınlatma aracı.

Derlem tanığıyla

abaküs

isim
İlkokulMatematik ve dil

Boncuklarını kaydırarak sayı saydığımız ve hesap yaptığımız araç.

OrtaokulMatematik ve dil

Çubuklar üzerindeki boncukların konumuyla sayıları gösterip işlem yapmaya yarayan hesap aracı.

LiseMatematik ve dil

Sayıların basamak değerlerini boncukların konumlarıyla temsil eden ve elle aritmetik işlem yapmayı sağlayan hesap düzeneği.

Derlem tanığıyla

abandone

sıfat
OrtaokulBirlikte yaşam

Baskı karşısında şaşırıp etkili bir karşılık veremez duruma düşmüş.

LiseBirlikte yaşam

Özellikle spor anlatımında, rakibinin baskısıyla toparlanma ve etkili tepki verme gücünü yitirmiş olanı niteleyen sözcük.

Derlem tanığıyla

abanmak

fiil
OrtaokulBirlikte yaşam

Gövdesinin ağırlığını bir şeye vererek ona dayanmak.

LiseBirlikte yaşam

Bir yüzeye doğru eğilip vücut ağırlığıyla o yüzeye yüklenmek.

Derlem tanığıyla

abanoz

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Koyu renkli, sert ve değerli bir ağaç malzemesi.

LiseOkuma ve anlatma

Bazı sıcak iklim ağaçlarından elde edilen, koyu renkli, sık dokulu ve sert odun.

Derlem tanığıyla

abanozgiller

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Abanoz ve Trabzon hurması gibi ağaçların yer aldığı bitki ailesi.

LiseDoğa ve bilim

Abanoz ile Trabzon hurmasını da kapsayan, odunsu gövdeli türlerden oluşan çiçekli bitki familyası; bilimsel adı Ebenaceae'dir.

Derlem tanığıyla

abartı

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Bir şeyi olduğundan daha büyük, güçlü veya önemli gösteren anlatım.

LiseOkuma ve anlatma

Bir durumun gerçek ölçüsünü aşan özelliklerle sunulması; anlatıda etkiyi artırmak için kullanılan büyütme.

Derlem tanığıyla

abartmak

fiil
OrtaokulOkuma ve anlatma

Bir olayın veya özelliğin önemini olduğundan fazla göstermek.

LiseOkuma ve anlatma

Bir olgunun boyutunu ya da etkisini gerçek ölçülerinin ötesine taşıyarak sunmak.

Derlem tanığıyla

abaza

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Kuzeybatı Kafkasya kökenli Abaza halkından olan kişi.

LiseBirlikte yaşam

Geleneksel dili Abazaca olan Kuzeybatı Kafkasya kökenli halkın üyesi; bu topluluğa Türkiye gibi başka ülkelerde de rastlanır.

Derlem tanığıyla

abazaca

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Kafkasya kökenli Abaza topluluklarının konuştuğu dil.

LiseOkuma ve anlatma

Abaza topluluklarının kullandığı, Kafkas dilleri arasında yer alan dilin Türkçedeki adı.

Derlem tanığıyla

abazan

sıfat
LiseOkuma ve anlatma

Cinsel istekleri öne çıkan birini küçümseyerek nitelemek için kullanılan kaba söz.

Derlem tanığıyla

abdal

isim
LiseBirlikte yaşam

Anadolu’nun çeşitli yörelerinde yerleşmiş, ortak topluluk adı ve yerel kültür gelenekleriyle tanınan Türkmen grupları için kullanılan ad.

OrtaokulBirlikte yaşam

Anadolu’da yaşayan ve bu ortak adla anılan Türkmen topluluklarından biri.

Derlem tanığıyla

abdest

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Müslümanların namaz gibi ibadetler için vücudun belirli yerlerini suyla temizlemesi.

LiseBirlikte yaşam

İslam'da belirli ibadetlere hazırlanırken yüz, kol ve ayakların yıkanması ile başın mesh edilmesini içeren dinî temizlik.

Derlem tanığıyla

abdesthane

isim
LiseBirlikte yaşam

Tuvalet için eski metinlerde kullanılan ad.

Derlem tanığıyla

abece

isim
OrtaokulMatematik ve dil

Bir dilde kullanılan harflerin belirlenmiş sırası; alfabe.

LiseMatematik ve dil

Bir yazı sisteminde kullanılan harflerin belirli bir sıraya konmuş bütünü.

Derlem tanığıyla

abecesel

sıfat
OrtaokulMatematik ve dil

Sözcükleri, harflerin alfabedeki yerine göre sıralayan.

LiseMatematik ve dil

Ögelerin sırasını harflerin alfabe içindeki konumuna göre belirleyen.

Derlem tanığıyla

abes

sıfat
OrtaokulOkuma ve anlatma

Bulunulan duruma uymadığı için yersiz görünen.

LiseOkuma ve anlatma

Bağlamın gerektirdiği anlam veya uygunluktan yoksun bulunan.

Derlem tanığıyla

abide

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Tarihî veya mimari değeriyle öne çıkan büyük eser.

LiseOkuma ve anlatma

Bir dönemin kültürünü veya mimari başarısını güçlü biçimde temsil eden, kalıcı değerde yapı.

Derlem tanığıyla

abideleşmek

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Önemi ve kalıcılığıyla bir anıt gibi hatırlanır duruma gelmek.

Derlem tanığıyla

abidik gubidik

sıfat
LiseOkuma ve anlatma

Anlamsız, gereksiz veya ciddiye alınmaz bulunan şeyler için kullanılan konuşma dili sözü.

Derlem tanığıyla

abiye

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Düğün veya balo gibi özel toplantılarda giyilen gösterişli giysi.

LiseOkuma ve anlatma

Resmî davet ve gece eğlenceleri için hazırlanan özenli, gösterişli giyim.

Derlem tanığıyla

abla

ad
İlkokulBirlikte yaşam

Bir kişinin kendisinden büyük olan kız kardeşi.

OrtaokulBirlikte yaşam

Aynı ailede bir kişiden yaşça büyük olan kız kardeş.

LiseBirlikte yaşam

Kardeşlik ilişkisinde, kendisinden küçük kardeş açısından yaşça büyük olan kadın kardeş.

Derlem tanığıyla

BİRİKEREK BÜYÜYEN SÖZLÜK

Bir sözcük, farklı öğrenme basamakları.

Düzeyi her anlam için ayrı öneriyoruz. Yakın çevredeki somut anlamlardan bilimsel ve soyut anlamlara ilerliyoruz. Örneğin bitkinin kökü ile bir sözcüğün kökü aynı öğrenme amacına hizmet etmiyor.

İlkokul 1–4. sınıf

Yakın çevreyi tanıma, birlikte yaşama ve öğrenme alışkanlıkları.

Ortaokul 5–8. sınıf

Araştırma yapma, bilgiyi karşılaştırma ve kavramlar arasında ilişki kurma.

Lise 9–12. sınıf

Soyut düşünme, bilimsel açıklama ve eleştirel okuma.

Tanıklar, düzeyler ve görsel içerikler hakkında

Tanımlar, öğrenme amaçları ve düzey önerileri BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında hazırlanır. Düzeyler sınıf bantlarına göre başlangıç önerisidir; her öğrencinin sözcük deneyimi farklıdır. Sözcük sıklığı tek başına düzey belirlemez; anlamın somutluğu, gerekli ön bilgi ve öğrenme amacı birlikte değerlendirilir.

Tanıklar Bitigçi derlemindeki cümlelerden seçilir. Alıntı, kaynağı ve derlem cümle numarasıyla gösterilir. Yalnız noktalama çevresindeki boşluklar okunabilirlik için düzenlenir; cümlenin bir bölümü seçilmişse belirtilir. Tanıklardaki dil, yazıldığı kaynağın dilidir.

Özgün çizim ve animasyonlar öğrenmeye yardımcı olmak için hazırlanır; kaynak metinden alıntı sayılmaz. Görseller alternatif metinle, animasyonlar durdurma ve adımlama denetimleriyle sunulur.

Sınıf bantları için: MEB İlkokul Türkçe, MEB Ortaokul Türkçe ve öğretim programları.

Seçili maddeleri metin olarak indirJSON indir