Bitigçi'ye Yeni Eklenenler

Bitigçi · Yeni madde, sözcük ve gönderme kayıtları

Sadece eklemeler

Yeni eklenen deyimler ve birleşik fiiller

Toplam sayıyı kart başlığında görebilir, maddeleri incelemek için kartı açabilirsiniz.

Yeni eklenen deyimlerSayı hesaplanıyor…

Yeni eklenen birleşik fiillerSayı hesaplanıyor…

Güncel liste

Yeni eklenen sözcükler

En yeni sözlük maddeleri üstte gösterilir; sözcüğe dokunarak madde sayfasına gidebilirsiniz.

Yalnız Bitigçi'ye yeni eklenen kayıtlar içinde arar.
Öneriler için en az iki harf yazın.

Son yayımlanan sözlük maddeleri

  1. doğal bağışıklık

    1. (a., tıp.) Bedenin belirli bir hastalık etkenini önceden tanıması gerekmeksizin deri, salgılar, yutucu hücreler ve iltihap tepkisiyle hızlı biçimde savunma kuran doğuştan bağışıklık bölümü.
  2. bağımsız yaşam

    1. (a., sağ.) Kişinin günlük bakım, hareket, karar verme ve toplumsal katılım ihtiyaçlarını olabildiğince kendi seçimleriyle karşılayarak başkasına sürekli bağımlı olmadan sürdürdüğü yaşam düzeni.
  3. kırılgan yaşlı

    1. (a., sağ.) Kas gücü, dayanıklılık ve fizyolojik yedekleri azaldığı için küçük bir hastalık veya düşme sonrasında bağımsızlığını hızla yitirme ve ağır sonuç yaşama riski yüksek yaşlı kişi.
  4. rejeneratif tıp

    1. (a., tıp.) Hasarlı veya işlevini yitirmiş hücre, doku ve organları kök hücre, biyomalzeme ve doku mühendisliği yöntemleriyle onarmayı, yenilemeyi ya da yerine koymayı amaçlayan tıp alanı.
  5. pansuman tedbir

    1. (a.) Bir sorunun temel nedenini ortadan kaldırmadan yalnızca görünür etkisini kısa süreliğine azaltan, kalıcı çözüm sağlamadığı için sürekli yeni müdahale gerektiren geçici önlem.
  6. kolektif narsisizm

    1. (a., sağ.) Bir grubun kendisini olağanüstü, üstün ve özel görmesine karşın bu üstünlüğün başkalarınca yeterince tanınmadığına inanması; eleştiri karşısında ortak öfke ve savunmacılık doğurabilen tutum.
  7. faringeal

    1. (sf., tıp.) Ağız ve burun boşluklarını yemek borusu ile gırtlağa bağlayan yutak bölgesine; bu bölgedeki kas, refleks, ödem ve hastalıklara ilişkin.
  8. patellofemoral

    1. (sf., tıp.) Diz kapağı ile uyluk kemiğinin diz önündeki oluğu arasında kurulan ekleme; bu eklemdeki basınç, hareket, ağrı ve bozukluklara ilişkin.
  9. sebum

    1. (a., fizy.) Derideki yağ bezlerinin salgıladığı, cilt ve saç yüzeyini yumuşatıp su kaybını sınırlayan; fazla üretildiğinde yağlanma ve gözenek tıkanmasına katkı verebilen yağlı madde.
  10. nütrisyon

    1. (a., sağ.) Bedenin enerji, büyüme ve onarım için gerekli besin ögelerini alma, sindirme, emme ve kullanma süreçlerinin bütünü; klinikte planlı beslenme desteği.
  11. psikotrop

    1. (sf., tıp.) Beyindeki sinir iletimini etkileyerek duygu durumu, algı, düşünce veya davranışta değişiklik oluşturan ilaç ve başka maddeler için kullanılan.
  12. anjiyotensin

    1. (a., fizy.) Damarları daraltıp kan basıncını yükselten ve böbreküstü bezinden aldosteron salımını uyaran; sıvı ve tuz dengesini düzenleyen peptit hormonlar dizisi.
  13. dislokasyon

    1. (a., tıp.) Bir eklemi oluşturan kemik yüzeylerinin olağan temasını bütünüyle yitirerek birbirinden ayrılması; travma veya yapısal bozuklukla gelişen çıkık.
  14. epinefrin

    1. (a., tıp.) Tehlike ve stres sırasında kalp hızını, damar tonusunu ve solunum yollarını etkileyen; ağır alerjik tepkide acil ilaç olarak da kullanılan adrenalin hormonu.
  15. invazif

    1. (sf., tıp.) Tanı veya tedavi sırasında deri, damar ya da doğal beden boşluğuna araçla girilmesini gerektiren; doku bütünlüğüne müdahale eden girişimler için kullanılan.
  16. antikanser

    1. (sf., tıp.) Kanser hücrelerinin çoğalmasını durdurmayı, onları yok etmeyi veya tümörün büyüme ve yayılma yollarını engellemeyi amaçlayan madde, tedavi ve etkiler için kullanılan.
  17. ovaryum

    1. (a., tıp.) Kadın üreme sisteminde yumurta hücrelerini olgunlaştıran ve östrojen ile progesteron gibi hormonları salgılayan, rahmin iki yanında bulunan çift organ; yumurtalık.
  18. hemogram

    1. (a., tıp.) Kandaki alyuvar, akyuvar ve trombositlerin sayı, hacim ve başka temel özelliklerini birlikte ölçerek kansızlık, enfeksiyon ve pıhtılaşma hakkında bilgi veren tam kan sayımı.
  19. kromit

    1. (a., jeol.) Demir ve krom oksitlerinden oluşan, koyu renkli ve yüksek yoğunluklu; paslanmaz çelik, alaşım ve ısıya dayanıklı malzeme üretiminde başlıca krom cevheri olarak kullanılan mineral.
  20. iskemik

    1. (sf., tıp.) Bir doku veya organa giden kan ve oksijenin damar daralması ya da tıkanması nedeniyle yetersiz kalmasına bağlı hasar ve belirtiler için kullanılan.
  21. ensefalopati

    1. (a., tıp.) Beynin yaygın biçimde etkilenmesi sonucunda bilinç, düşünme, davranış veya hareket işlevlerinde bozulma oluşturan; zehirlenme, metabolik sorun ve başka nedenlere bağlı beyin hastalığı.
  22. anjiyopati

    1. (a., tıp.) Atardamar, toplardamar veya kılcal damarların yapısında gelişen hasar ve işlev bozukluklarının ortak adı; dolaşım azalmasıyla organlarda zarar oluşturabilen damar hastalığı.
  23. disfoni

    1. (a., tıp.) Ses telleri veya ses üretim düzenindeki bozukluk nedeniyle sesin kısık, çatallı, güçsüz ya da zorlanmış çıkması; konuşurken ses kalitesinin belirgin biçimde değişmesi.
  24. disguzi

    1. (a., tıp.) Tatlı, tuzlu, ekşi, acı ve umami tatlarının yanlış, azalmış veya sürekli metalik gibi olağan dışı algılanmasıyla ortaya çıkan tat duyusu bozukluğu.
Diğer özellikler İstatistik, takvim, dağılım ve kılavuz özelliklerini görmek için bu kartı açın.
📖 Bu Sayfa Nedir? — Kılavuz

Amaç

Bitigçi'ye yeni eklenen madde, sözcük ve gönderme kayıtlarını en yeni üstte olacak biçimde göstermek; her kaydın sözlüğe alınma gerekçesini tanım kaynağı ve derlem kanıtıyla izlenebilir kılmak.

Ne İşe Yarar?

  • Bu sayfada yalnızca sözlüğe yeni eklenen madde/sözcük ve gönderme kayıtları listelenir; mevcut maddelere eklenen yeni anlamlar ayrı bölümde gösterilir.
  • Kartlarda maddebaşı, kategori/alan etiketi, söz türü, tanım, köken/alan bilgisi, zaman damgası ve tanım kaynağı birlikte verilir.
  • Bitigçi için özgün olarak hazırlanan tanımlarda + BİTİGÇİ özgün içerik üretimi; doğrudan insan editör tarafından yazılan tanımlarda Editör tanımı rozeti görünür.
  • Derlemde yazım farklılığıyla yakalanan biçimler ayrıca işaretlenir; varsa ilgili standart maddeye gönderme bağlantısı korunur.
  • Derlem kanıtı kartı ClickHouse derlem özetlerinden geçiş sayısını, varsa farklı cümle sayısını, milyon başına kullanımı, yaygınlık bandını, sıra/yüzdeliği ve öne çıkan çekimli biçimleri gösterir.
  • Derlem kanıtları ve alan rozetleri sayfa verisi alınırken güncel hesaplanır; üst istatistikler yalnız yüklenen 100 kayıtla değil, tüm yeni eklenenler havuzuyla üretilir.
  • Belge türü dağılımı, tüm zamanlardaki yeni maddelerin gözden geçirilmiş tanıklarını ve eski kayıtların maddebaşı kaynak profillerini birlikte sınıflandırır; yeni maddeler yayımlandıkça kümülatif sonuçlar kendiliğinden yenilenir.
  • Liste 24 kayıtlık sayfalara bölünür; rozet filtresi seçildiğinde ilgili etiketin tüm kayıtları içinde sayfalama yapılır.
  • Yeni sözcük ekleme takviminde ay ve yıl değiştirildiğinde seçilen ayın kayıtları, bir güne basıldığında yalnız o Türkiye takvim gününde eklenen kayıtlar gösterilir; gün rozetleri o tarihteki ekleme sayısını verir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa aynı sayfada madde düzenleme ve gerekiyorsa geri alma işlemleri yapılabilir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa yeni eklenen bir madde sözlükten geri çekilip askıya alınabilir; askıdaki maddeler aynı sayfadan tekrar sözlüğe yüklenebilir.

Sözlükbilimsel Tanımlanabilirlik Nedir?

Bir adayın doğal dil tanıklarından hareketle; tek bir kişi, olay veya cümleye bağlı kalmayan, kanıtla desteklenen, döngüsüz, sınırları belirli ve aynı anlamdaki başka kullanımlara taşınabilir bir sözlük tanımıyla temsil edilebilme derecesidir. Bir kullanımın bağlam içinde anlaşılması tek başına yeterli değildir; çıkarılan tanımın bağlamı aşması ve tanıklardaki anlamı değiştirmeden açıklaması gerekir.

Tanımlanabilirlik sıklıkla aynı şey değildir. Az görülen, hatta tek tanıklı bir aday güçlü anlamsal kanıt taşıyabilir; ancak bu durum onun yerleşik olduğunu kanıtlamaz. Buna karşılık sık görülen bir dize serbest öbek, çekimli biçim veya gürültü olabilir. Sistem bu nedenle sıklığı tek başına kabul ya da ret ölçütü yapmaz.

Algoritma Nasıl Çalışır?

  1. ClickHouse derleminden doğal tanıklar, belge/kaynak çeşitliliği ve yazım değişkeleri toplanır.
  2. Maddebaşı, birim sınırı ve sözlükbirimlik kararı dilbilimsel kanıtlarla doğrulanır.
  3. Gerçeklik (A), birimlik (L), tanımlanabilirlik (T) ve yerleşiklik (Y) birbirinden bağımsız puanlanır.
  4. Tanımlanabilirlik; anlam çekirdeği, üst kavram/işlev, ayırıcı özellik, bağlamdan bağımsızlaştırma, ikame/taşınabilirlik, kanıt desteği ve bağımsız çözümleme uzlaşmasıyla hesaplanır.
  5. Üç geçiş uygulanır: önce kanıt çıkarılır, sonra yalnız bu kanıttan tanım kurulur, son olarak tanımdaki her iddia tanıklara bağlanarak karşı çözümleme yapılır.
  6. Tanım; döngüsellik, kapsam, bağlam bağımlılığı, ikame ve taşınabilirlik testlerinden geçirilir. Kanıtlanmayan ayrıntılar çıkarılır.
  7. Yalnız güçlü kanıt taşıyan, editör denetimi tamamlanan ve accepted_reviewed durumuna getirilen kayıtlar bu kamu listesinde yayımlanır.

Kartlardaki yüzdeler kesin doğruluk olasılığı değildir; farklı karar boyutlarının eldeki kanıtla ne ölçüde desteklendiğini gösterir. Ayrıntılı formül ve karar eşikleri için genel kılavuzdaki Tanımlanabilirlik bölümüne bakabilirsiniz.

Tanım Özgünlük Skoru Nedir?

Tanımın Bitigçi içindeki başka tanımları veya dayandığı kanıt cümlelerini ne ölçüde yinelemeden, maddebaşını tanımın içine taşımadan ve kalıp anlatımlara yaslanmadan bağımsız bir sözlük açıklaması kurduğunu; ayrıca tanımı yapan, model, zaman ve denetim kaydının sistem içinde izlenebildiğini gösteren 0-100 arası kanıt temelli ölçüdür. Amaç, içeriğin Bitigçi içinde özgün üretildiğine ilişkin denetlenebilir göstergeleri birlikte sunmaktır. Bu değer bir intihal olasılığı ya da bütün dış yayınları kapsayan hukuki telif kararı değildir.

Sistem tüm etkin sözlük tanımlarından karakter ve sözcük parmak izleri çıkarır; en yakın başka tanımı yaklaşık komşulukla bulduktan sonra gerçek metin benzerliğini yeniden ölçer. Sözlük içi uzaklık, bağlamdan bağımsızlık, yaygın tanım kalıplarından uzaklık, maddebaşından bağımsızlık, anlatım özgüllüğü ve üretim izi bütünlüğü ayrı puanlanır. Tanım değiştiğinde metin karması değişeceği için eski skor gösterilmez ve güncel metin yeniden hesaplanır.

O = 0,30U + 0,20B + 0,10K + 0,08M + 0,12A + 0,20Ü

Tam kanıtlı kayıtta U sözlük içi uzaklık, B bağlamdan bağımsızlık, K kalıp uzaklığı, M maddebaşından bağımsızlık, A anlatım özgüllüğü ve Ü üretim izi bütünlüğüdür. Bağlam veya üretim izi bulunmadığında eksik boyut sıfır sayılmaz; kalan boyutların ağırlıkları toplam yine 1 olacak biçimde yeniden dağıtılır ve kanıt kapsamı ayrıca gösterilir.

Üstteki Ortalama Özgünlük, yayımdaki bütün etkin ve güncel uygulanabilir tanımların puanları toplanıp tanım sayısına bölünerek hesaplanır. Her tanım eşit ağırlıktadır; sayfalama, arama ve alan süzgeci ortalamayı değiştirmez. Bağımsız tanım taşımayan gönderme kayıtları ortalamaya katılmaz, tanımı değişmiş fakat henüz yeniden hesaplanmamış kayıtlar da eski puanla temsil edilmez.

Terimler

  • + BİTİGÇİ özgün içerik üretimi: Yeni sözcüğün bağlam, yaygınlık ve alan ipuçları denetlenerek Bitigçi için özgün bir sözlük tanımıyla eklenmesi.
  • Editör tanımı: Tanımın doğrudan editör notundan, editörün verdiği tanımdan veya editörün belirlediği sözlükçülük ilkesinden alınması.
  • Derlemde yazım farklılığı: Derlemdeki biçimin Bitigçi'deki standart maddebaşından farklı yazılması; örneğin bitişik/ayrı yazım, kısa çizgili kullanım veya gönderme biçimi.
  • Derlem kanıtı: T-BDLD içindeki sayısal kullanım ve yaygınlık ölçüleri; kaydın sözlüğe alınma gerekçesini gözlemlenebilir veriyle destekler.
  • Tanımlanabilirlik kanıtı: Adayın gerçeklik, birimlik, tanımlanabilirlik ve yerleşiklik boyutları ile üç geçişli tanım denetiminin kamuya açık özetidir.
  • Tanım özgünlük skoru: Tanımın sözlük içindeki diğer tanımlardan, kanıt cümlelerinden, maddebaşından ve sık kullanılan kalıplardan metinsel bağımsızlığını açıklayan bileşik puandır.
  • Konu/alan etiketi: Madde, tanım, bağlam ve alan ipuçlarından üretilen yönlendirici etiket. Seslenme ve hitap yalnız açık seslenme biçimleri için kullanılır.

Not: Derlem kanıtları derlem güncellendikçe yeniden hesaplanabilir; sayfa bu nedenle sözlüğe giriş kayıtlarını ve güncel derlem yaygınlığını birlikte okutur.

Kullanım İpuçları

  • Kategori etiketlerine tıklayarak yalnız o kategoriye ait eklemeleri görebilirsiniz.
  • Takvimde önceki/sonraki aya geçebilir, “Bugün” ile güncel Türkiye tarihini açabilir veya “Tüm zamanlar” ile tarih süzmesini kaldırabilirsiniz.
  • Sayfa içi arama yalnız bu sayfadaki ekleme kayıtlarında çalışır; iki harften sonra öneriler açılır.
  • Maddebaşına veya gönderme bağlantısına tıklayarak ilgili Bitigçi madde sayfasına geçebilirsiniz.
  • Derlem kanıtı hazırlanıyorsa karttaki ilerleme çubuğunun tamamlanmasını bekleyin.
  • Yönetici düzenleme işlemleri için Yönetim Konsolu oturumu gereklidir.

Yeni Eklenenler Gözlemevi

Bitigçi yayın hareketi ile T-BDLD kullanım kanıtını birbirine karıştırmadan gösterir.

Kavramsal sınır: Buradaki her kayıt Bitigçi'ye yenidir. Bu, sözcüğün Türkçede yeni olduğu veya ilk kez T-BDLD'de kullanıldığı anlamına gelmez.

Pano yükleniyor…

Yenilik türü dağılımı

Hazırlanıyor…

Alan ısı haritası

Ay × canlı kanonik Bitigçi alan etiketi

Hazırlanıyor…