Bitigçi'ye Yeni Eklenenler

Bitigçi · Yeni madde, sözcük ve gönderme kayıtları

Ana SayfaNeden Bitigçi?Kullanım Kılavuzu - Sistem HakkındaSistem KısaltmalarıGenel Arama Üye Ol Neden üye olmalıyım? Bitigçi Okul SözlükleriYENİ Bitigçi Büyük Türkçe Anlam AtlasıYENİ Sözlük Bilimi TerimleriKavram Alanları SözlüğüHesaplamalı Türkçe Dil BilgisiHesaplamalı Eş AnlamlılarHesaplamalı Zıtlık ve KarşıtlıkBitigçi AnsiklopedisiBitigçi'ye Yeni EklenenlerAnlık OluşumlarDerlem (T-BDLD) SorgulaAraştırma ve AtıfDerlem İstatistikleriSözcük Yaşam EğrisiBağlam DinamikleriSıkça Sorulanlar English
Bitigçi menüsü Bölümler
Ana Sayfa Genel Arama Üye Ol
Arama ve sözlüklerSözcükleri, anlamları ve alanları keşfedin
Kavram Alanları Sözlüğü Hesaplamalı Eş Anlamlılar Hesaplamalı Zıtlık ve Karşıtlık Sözlük Bilimi Terimleri Bitigçi Ansiklopedisi Bitigçi Okul SözlükleriYENİ Bitigçi Büyük Türkçe Anlam AtlasıYENİ
Derlem ve araştırmaT-BDLD verisini ve hesaplamalı araçları inceleyin
Derlem (T-BDLD) Sorgula Derlem İstatistikleri Sözcük Yaşam Eğrisi Bağlam Dinamikleri Hesaplamalı Türkçe Dil Bilgisi Bitigçi'ye Yeni Eklenenler Anlık Oluşumlar
Bitigçi ve hesabımKılavuz, atıf, üyelik ve dil seçenekleri
Neden Bitigçi? Kullanım Kılavuzu - Sistem Hakkında Sistem Kısaltmaları Araştırma ve Atıf Sıkça Sorulanlar Neden üye olmalıyım? English
Sadece eklemeler

Yeni eklenen deyimler ve birleşik fiiller

Toplam sayıyı kart başlığında görebilir, maddeleri incelemek için kartı açabilirsiniz.

Yeni eklenen deyimlerSayı hesaplanıyor…

Yeni eklenen birleşik fiillerSayı hesaplanıyor…

Güncel liste

Yeni eklenen sözcükler

En yeni sözlük maddeleri üstte gösterilir; sözcüğe dokunarak madde sayfasına gidebilirsiniz.

Yalnız Bitigçi'ye yeni eklenen kayıtlar içinde arar.
Öneriler için en az iki harf yazın.

Son yayımlanan sözlük maddeleri

  1. direncini kırmak

    1. Bir kişinin, topluluğun, rakibin ya da kurumun karşı koyma gücünü, iradesini veya direnişini baskı, ikna, yıpratma ya da üstün bir mücadeleyle zayıflatıp ortadan kaldırmak; onu boyun eğmeye, kabullenmeye ya da yenilgiyi kabul etmeye yöneltmek.

  2. sırtına binmek

    1. Bir kişinin ya da topluluğun emeğinden, gücünden veya başarısından karşılık vermeden yararlanıp onu kendi yükselişi için basamak yapmak; bir vergi, borç ya da masraf gibi ağır bir yükün birinin üzerine kalması, ona yüklenmesi için de söylenir.

  3. hakkını saklı tutmak

    1. Bir kişinin ya da kurumun, ileride kullanmak üzere bir hakkından, talebinden veya itiraz yetkisinden vazgeçmediğini açıkça belirtmek; bu hakkı şimdilik kullanmasa da yitirmemek için onu hukuken güvence altına almak.

  4. takdirine bırakmak

    1. Bir konudaki kararı, değerlendirmeyi ya da seçimi başka bir kişinin, kurumun veya okuyucunun yargısına ve anlayışına havale etmek; son sözü söyleme yetkisini ona tanıyıp kendi görüşünü dayatmamak.

  5. iştahını kabartmak

    1. Güzel bir koku, görüntü ya da sözü edilen bir yiyecek birinin yeme isteğini artırmak; mecazen bir fırsat, kazanç, pazar ya da olasılık birinde güçlü bir istek ve heves uyandırmak, onu elde etmek için harekete geçmeye özendirmek.

  6. psikolojisi bozulmak

    1. Yaşanan olumsuz olaylar, baskı, kayıp ya da uzun süren sıkıntılar yüzünden ruhsal dengesi sarsılmak; tedirgin, mutsuz, gergin veya bunalımlı bir duruma düşmek. Konuşma dilinde moralin ve ruh hâlinin ciddi biçimde kötüleşmesini anlatır.

  7. cesareti kırılmak

    1. Karşılaşılan bir başarısızlık, eleştiri, engel ya da olumsuz tepki yüzünden bir işi sürdürme veya yeniden deneme isteği ve gücü azalmak; kendine güveni sarsılıp girişimde bulunmaktan çekinir, hevesini yitirmiş duruma gelmek.

  8. hamile bırakmak

    1. Bir erkeğin cinsel ilişki yoluyla bir kadının gebe kalmasına yol açmak; çoğunlukla evlilik dışı ilişkiler, istismar ya da babalık sorumluluğundan kaçma gibi durumların anlatıldığı haber ve anlatılarda geçer.

  9. yumruğunu masaya vurmak

    1. Uzun süre katlanılan bir durum karşısında sabrı tükenip kararlı ve sert bir tavır almak; artık taviz vermeyeceğini, sözünü dinleteceğini ya da gidişatı değiştireceğini açıkça göstererek otoritesini ortaya koymak.

  10. sıkıntıya sokmak

    1. Birini ya da bir kurumu maddi, ruhsal veya işleyiş bakımından darlığa, zorluğa ve bunalıma uğratmak; işlerini aksatacak, rahatını bozacak ve çözüm aramaya zorlayacak bir duruma getirmek, çoğu zaman bunu ağır bir yük olarak hissettirmek.

  11. aksiyon almak

    1. Bir sorun, durum ya da fırsat karşısında beklemeyi bırakıp somut adım atmak, harekete geçmek; özellikle iş ve yönetim dilinde, belirlenen bir konuda uygulamaya dönük önlem ve işlem başlatarak sorumluluk üstlenmek.

  12. direniş göstermek

    1. Bir saldırıya, baskıya, zorlamaya ya da istenmeyen bir değişikliğe karşı koymak, boyun eğmeyip mücadele etmek; kişi, topluluk, ordu veya kurum olarak kararlılıkla direnip karşı tarafın işini güçleştirmek.

  13. incelik göstermek

    1. Karşısındakinin duygularını, durumunu ve beklentilerini gözeterek nazik, düşünceli ve saygılı davranmak; kaba ya da incitici olmaktan özenle kaçınıp zarif ve anlayışlı bir tutum sergilemek, küçük ayrıntılarla bile özenildiğini hissettirmek.

  14. caiz görmek

    1. Bir davranışı, uygulamayı ya da sözü dinî, ahlaki veya toplumsal ölçüler bakımından uygun, izin verilebilir ve sakıncasız saymak; onun yapılmasına karşı çıkmayıp meşru kabul etmek. Çoğunlukla olumsuz biçimde, bir şeyin yakışıksız sayıldığını anlatır.

  15. taraftar bulmak

    1. Bir görüş, öneri, akım, ürün ya da kişi, onu benimseyen, destekleyen ve savunan kişiler edinmek; toplumda ya da belli bir çevrede ilgi ve kabul görüp giderek yaygınlaşmak, yandaş kazanarak etkisini ve gücünü artırmak.

  16. bünyesine katmak

    1. Bir kurum, kuruluş, şirket ya da yapının başka bir birimi, kişiyi, varlığı veya unsuru kendi yapısının bir parçası hâline getirmek; onu kendi çatısı altına alıp örgütlenmesine ve işleyişine dahil etmek.

  17. muhatap almak

    1. Birini, bir kurumu ya da bir sözü ciddiye alıp onunla konuşmaya, tartışmaya veya pazarlığa değer görmek; karşısındakini görüşülecek, yanıt verilecek taraf olarak tanımak. Çoğunlukla olumsuz biçimde, küçümseme belirtir.

  18. şehit vermek

    1. Bir ülkenin, kurumun, kentin ya da ailenin, savaşta, terör saldırısında veya görev sırasında hayatını kaybeden bir ya da daha çok mensubunu yitirmek; vatan ve görev uğruna ölenler yüzünden acı bir kayıp yaşamak.

  19. kavgaya karışmak

    1. Başkaları arasında çıkan ya da kendisinin de taraf olduğu bir tartışma, arbede veya dövüşün içine girmek; sözlü ya da bedensel çatışmanın taraflarından biri olup çoğu zaman bunun sorumluluğunu paylaşmak.

  20. kazaya karışmak

    1. Kullandığı taşıtla ya da içinde yer aldığı bir durumda meydana gelen trafik kazasına veya başka bir kazaya taraf olmak; kazanın yaşandığı olayın içinde yer alıp çoğu zaman zarar görmek ya da zarar vermek.

  21. hapse atmak

    1. Birini tutuklayarak ya da mahkûm ederek cezaevine kapatmak, özgürlüğünden yoksun bırakmak; çoğu zaman yönetimlerin muhaliflerini, gazetecileri ya da suçlu saydıkları kişileri sert biçimde cezalandırmasını anlatır.

  22. hapse girmek

    1. Bir suçtan hüküm giyerek ya da tutuklanarak cezaevine konulmak ve özgürlüğünden yoksun bırakılıp belli bir süre orada kalmak; mahkûm ya da tutuklu olarak cezaevi yaşamına başlamak, çoğu zaman bu yüzden işini, ailesini ve toplumsal konumunu yitirmek.

  23. hukuki sonuç doğurmak

    1. Bir işlem, beyan, karar ya da olayın hukuk düzeninde hak, borç, yükümlülük veya yaptırım gibi bağlayıcı etkiler meydana getirmesi; taraflar bakımından yasal açıdan geçerli ve uygulanabilir sonuçlara yol açmak.

  24. cazibesine kapılmak

    1. Bir kişinin, yerin, düşüncenin, mesleğin ya da fırsatın çekiciliğine karşı koyamayıp ona yönelmek; aklını ve iradesini kısmen yitirecek ölçüde onun etkisine girmek, çekimine kendini bırakıp çoğu zaman sonrasını düşünmeden peşinden gitmek.
Diğer özellikler İstatistik, takvim, dağılım ve kılavuz özelliklerini görmek için bu kartı açın.
📖 Bu Sayfa Nedir? — Kılavuz

Amaç

Bitigçi'ye yeni eklenen madde, sözcük ve gönderme kayıtlarını en yeni üstte olacak biçimde göstermek; her kaydın sözlüğe alınma gerekçesini tanım kaynağı ve derlem kanıtıyla izlenebilir kılmak.

Ne İşe Yarar?

  • Bu sayfada yalnızca sözlüğe yeni eklenen madde/sözcük ve gönderme kayıtları listelenir; mevcut maddelere eklenen yeni anlamlar ayrı bölümde gösterilir.
  • Kartlarda maddebaşı, kategori/alan etiketi, söz türü, tanım, köken/alan bilgisi, zaman damgası ve tanım kaynağı birlikte verilir.
  • Bitigçi için özgün olarak hazırlanan tanımlarda ＋ BİTİGÇİ özgün içerik üretimi; doğrudan insan editör tarafından yazılan tanımlarda Editör tanımı rozeti görünür.
  • Derlemde yazım farklılığıyla yakalanan biçimler ayrıca işaretlenir; varsa ilgili standart maddeye gönderme bağlantısı korunur.
  • Derlem kanıtı kartı ClickHouse derlem özetlerinden geçiş sayısını, varsa farklı cümle sayısını, milyon başına kullanımı, yaygınlık bandını, sıra/yüzdeliği ve öne çıkan çekimli biçimleri gösterir.
  • Derlem kanıtları ve alan rozetleri sayfa verisi alınırken güncel hesaplanır; üst istatistikler yalnız yüklenen 100 kayıtla değil, tüm yeni eklenenler havuzuyla üretilir.
  • Belge türü dağılımı, tüm zamanlardaki yeni maddelerin gözden geçirilmiş tanıklarını ve eski kayıtların maddebaşı kaynak profillerini birlikte sınıflandırır; yeni maddeler yayımlandıkça kümülatif sonuçlar kendiliğinden yenilenir.
  • Liste 24 kayıtlık sayfalara bölünür; rozet filtresi seçildiğinde ilgili etiketin tüm kayıtları içinde sayfalama yapılır.
  • Yeni sözcük ekleme takviminde ay ve yıl değiştirildiğinde seçilen ayın kayıtları, bir güne basıldığında yalnız o Türkiye takvim gününde eklenen kayıtlar gösterilir; gün rozetleri o tarihteki ekleme sayısını verir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa aynı sayfada madde düzenleme ve gerekiyorsa geri alma işlemleri yapılabilir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa yeni eklenen bir madde sözlükten geri çekilip askıya alınabilir; askıdaki maddeler aynı sayfadan tekrar sözlüğe yüklenebilir.

Sözlükbilimsel Tanımlanabilirlik Nedir?

Bir adayın doğal dil tanıklarından hareketle; tek bir kişi, olay veya cümleye bağlı kalmayan, kanıtla desteklenen, döngüsüz, sınırları belirli ve aynı anlamdaki başka kullanımlara taşınabilir bir sözlük tanımıyla temsil edilebilme derecesidir. Bir kullanımın bağlam içinde anlaşılması tek başına yeterli değildir; çıkarılan tanımın bağlamı aşması ve tanıklardaki anlamı değiştirmeden açıklaması gerekir.

Tanımlanabilirlik sıklıkla aynı şey değildir. Az görülen, hatta tek tanıklı bir aday güçlü anlamsal kanıt taşıyabilir; ancak bu durum onun yerleşik olduğunu kanıtlamaz. Buna karşılık sık görülen bir dize serbest öbek, çekimli biçim veya gürültü olabilir. Sistem bu nedenle sıklığı tek başına kabul ya da ret ölçütü yapmaz.

Algoritma Nasıl Çalışır?

  1. ClickHouse derleminden doğal tanıklar, belge/kaynak çeşitliliği ve yazım değişkeleri toplanır.
  2. Maddebaşı, birim sınırı ve sözlükbirimlik kararı dilbilimsel kanıtlarla doğrulanır.
  3. Gerçeklik (A), birimlik (L), tanımlanabilirlik (T) ve yerleşiklik (Y) birbirinden bağımsız puanlanır.
  4. Tanımlanabilirlik; anlam çekirdeği, üst kavram/işlev, ayırıcı özellik, bağlamdan bağımsızlaştırma, ikame/taşınabilirlik, kanıt desteği ve bağımsız çözümleme uzlaşmasıyla hesaplanır.
  5. Üç geçiş uygulanır: önce kanıt çıkarılır, sonra yalnız bu kanıttan tanım kurulur, son olarak tanımdaki her iddia tanıklara bağlanarak karşı çözümleme yapılır.
  6. Tanım; döngüsellik, kapsam, bağlam bağımlılığı, ikame ve taşınabilirlik testlerinden geçirilir. Kanıtlanmayan ayrıntılar çıkarılır.
  7. Yalnız güçlü kanıt taşıyan, editör denetimi tamamlanan ve accepted_reviewed durumuna getirilen kayıtlar bu kamu listesinde yayımlanır.

Kartlardaki yüzdeler kesin doğruluk olasılığı değildir; farklı karar boyutlarının eldeki kanıtla ne ölçüde desteklendiğini gösterir. Ayrıntılı formül ve karar eşikleri için genel kılavuzdaki Tanımlanabilirlik bölümüne bakabilirsiniz.

Tanım Özgünlük Skoru Nedir?

Tanımın Bitigçi içindeki başka tanımları veya dayandığı kanıt cümlelerini ne ölçüde yinelemeden, maddebaşını tanımın içine taşımadan ve kalıp anlatımlara yaslanmadan bağımsız bir sözlük açıklaması kurduğunu; ayrıca tanımı yapan, model, zaman ve denetim kaydının sistem içinde izlenebildiğini gösteren 0-100 arası kanıt temelli ölçüdür. Amaç, içeriğin Bitigçi içinde özgün üretildiğine ilişkin denetlenebilir göstergeleri birlikte sunmaktır. Bu değer bir intihal olasılığı ya da bütün dış yayınları kapsayan hukuki telif kararı değildir.

Sistem tüm etkin sözlük tanımlarından karakter ve sözcük parmak izleri çıkarır; en yakın başka tanımı yaklaşık komşulukla bulduktan sonra gerçek metin benzerliğini yeniden ölçer. Sözlük içi uzaklık, bağlamdan bağımsızlık, yaygın tanım kalıplarından uzaklık, maddebaşından bağımsızlık, anlatım özgüllüğü ve üretim izi bütünlüğü ayrı puanlanır. Tanım değiştiğinde metin karması değişeceği için eski skor gösterilmez ve güncel metin yeniden hesaplanır.

O = 0,30U + 0,20B + 0,10K + 0,08M + 0,12A + 0,20Ü

Tam kanıtlı kayıtta U sözlük içi uzaklık, B bağlamdan bağımsızlık, K kalıp uzaklığı, M maddebaşından bağımsızlık, A anlatım özgüllüğü ve Ü üretim izi bütünlüğüdür. Bağlam veya üretim izi bulunmadığında eksik boyut sıfır sayılmaz; kalan boyutların ağırlıkları toplam yine 1 olacak biçimde yeniden dağıtılır ve kanıt kapsamı ayrıca gösterilir.

Üstteki Ortalama Özgünlük, yayımdaki bütün etkin ve güncel uygulanabilir tanımların puanları toplanıp tanım sayısına bölünerek hesaplanır. Her tanım eşit ağırlıktadır; sayfalama, arama ve alan süzgeci ortalamayı değiştirmez. Bağımsız tanım taşımayan gönderme kayıtları ortalamaya katılmaz, tanımı değişmiş fakat henüz yeniden hesaplanmamış kayıtlar da eski puanla temsil edilmez.

Terimler

  • ＋ BİTİGÇİ özgün içerik üretimi: Yeni sözcüğün bağlam, yaygınlık ve alan ipuçları denetlenerek Bitigçi için özgün bir sözlük tanımıyla eklenmesi.
  • Editör tanımı: Tanımın doğrudan editör notundan, editörün verdiği tanımdan veya editörün belirlediği sözlükçülük ilkesinden alınması.
  • Derlemde yazım farklılığı: Derlemdeki biçimin Bitigçi'deki standart maddebaşından farklı yazılması; örneğin bitişik/ayrı yazım, kısa çizgili kullanım veya gönderme biçimi.
  • Derlem kanıtı: T-BDLD içindeki sayısal kullanım ve yaygınlık ölçüleri; kaydın sözlüğe alınma gerekçesini gözlemlenebilir veriyle destekler.
  • Tanımlanabilirlik kanıtı: Adayın gerçeklik, birimlik, tanımlanabilirlik ve yerleşiklik boyutları ile üç geçişli tanım denetiminin kamuya açık özetidir.
  • Tanım özgünlük skoru: Tanımın sözlük içindeki diğer tanımlardan, kanıt cümlelerinden, maddebaşından ve sık kullanılan kalıplardan metinsel bağımsızlığını açıklayan bileşik puandır.
  • Konu/alan etiketi: Madde, tanım, bağlam ve alan ipuçlarından üretilen yönlendirici etiket. Seslenme ve hitap yalnız açık seslenme biçimleri için kullanılır.

Not: Derlem kanıtları derlem güncellendikçe yeniden hesaplanabilir; sayfa bu nedenle sözlüğe giriş kayıtlarını ve güncel derlem yaygınlığını birlikte okutur.

Kullanım İpuçları

  • Kategori etiketlerine tıklayarak yalnız o kategoriye ait eklemeleri görebilirsiniz.
  • Takvimde önceki/sonraki aya geçebilir, “Bugün” ile güncel Türkiye tarihini açabilir veya “Tüm zamanlar” ile tarih süzmesini kaldırabilirsiniz.
  • Sayfa içi arama yalnız bu sayfadaki ekleme kayıtlarında çalışır; iki harften sonra öneriler açılır.
  • Maddebaşına veya gönderme bağlantısına tıklayarak ilgili Bitigçi madde sayfasına geçebilirsiniz.
  • Derlem kanıtı hazırlanıyorsa karttaki ilerleme çubuğunun tamamlanmasını bekleyin.
  • Yönetici düzenleme işlemleri için Yönetim Konsolu oturumu gereklidir.

Yeni Eklenenler Gözlemevi

Bitigçi yayın hareketi ile T-BDLD kullanım kanıtını birbirine karıştırmadan gösterir.

Kavramsal sınır: Buradaki her kayıt Bitigçi'ye yenidir. Bu, sözcüğün Türkçede yeni olduğu veya ilk kez T-BDLD'de kullanıldığı anlamına gelmez.

Pano yükleniyor…

Yenilik türü dağılımı

Hazırlanıyor…

Alan ısı haritası

Ay × canlı kanonik Bitigçi alan etiketi

Hazırlanıyor…