Bitigçi'ye Yeni Eklenenler

Bitigçi · Yeni madde, sözcük ve gönderme kayıtları

Sadece eklemeler

Yeni eklenen deyimler ve birleşik fiiller

Toplam sayıyı kart başlığında görebilir, maddeleri incelemek için kartı açabilirsiniz.

Yeni eklenen deyimlerSayı hesaplanıyor…

Yeni eklenen birleşik fiillerSayı hesaplanıyor…

Güncel liste

Yeni eklenen sözcükler

En yeni sözlük maddeleri üstte gösterilir; sözcüğe dokunarak madde sayfasına gidebilirsiniz.

Yalnız Bitigçi'ye yeni eklenen kayıtlar içinde arar.
Öneriler için en az iki harf yazın.

Son yayımlanan sözlük maddeleri

  1. akıcılık kazandırmak

    1. Bir anlatımın, hareketin veya sürecin kesinti ve takılma olmadan ilerlemesini sağlamak; parçalar arasındaki geçişleri doğal ve kolay izlenir duruma getirmek.
  2. tilt olmak

    1. (argo) Sinirlenmek, aşırı derecede rahatsız olmak; gıcık olmak.
  3. bağlayıcılık kazanmak

    1. Bir karar, kural veya anlaşma ilgililerin uyması gereken resmî bir nitelik edinmek; isteğe bağlı olmaktan çıkıp hukuki ya da kurumsal sonuç doğurur hâle gelmek.
  4. kurumsallık kazanmak

    1. Bir kuruluş kişilere bağlı ve geçici çalışma biçiminden çıkarak tanımlı görev, kural ve süreçlerle işlemeye başlamak; sürekliliği olan düzenli bir yapıya kavuşmak.
  5. şeffaflık kazandırmak

    1. Bir karar veya işlemin nasıl yürütüldüğünü dışarıdan anlaşılabilir hâle getirmek; bilgiye erişimi artırarak gizli ve denetlenemez noktaları azaltmak.
  6. sovtaj

    1. 1. (a., tic.) Hasara uğramış sigortalı malın ekonomik değer taşıyan kullanılabilir veya satılabilir kısmı ve bunun parasal değeri.
    2. 2. Böyle bir malın değer taşıyan kısmının satılarak veya başka biçimde değerlendirilerek zararın azaltılması işlemi.
  7. güvenilirlik kazandırmak

    1. Bir bilgi, yöntem veya kuruma sonuçlarının tutarlı ve doğrulanabilir olduğunu gösteren dayanaklar eklemek; ona duyulan kuşku ve tereddüdü azaltmak.
  8. saygınlık kazandırmak

    1. Bir kişi, kurum veya çalışmanın güven ve takdir görmesini sağlayacak nitelikler oluşturmak; çevresindeki insanların gözünde değerini ve itibarını yükseltmek.
  9. dayanıklılık kazandırmak

    1. Bir nesne, beden veya sistemin uzun süreli kullanım ve zorlayıcı koşullar karşısında bozulmadan kalmasını sağlayan özellikler eklemek; yıpranmaya karşı gücünü yükseltmek.
  10. direnç kazandırmak

    1. Bir canlı, malzeme veya yapının hastalık, baskı ya da bozucu etkilere karşı dayanma gücünü artırmak; olumsuz koşullarda işlevini korumasını sağlamak.
  11. süreklilik kazandırmak

    1. Kesintili veya geçici bir işi düzenli biçimde yinelenen ve kalıcı bir yapıya dönüştürmek; devam etmesini kişilerden ve rastlantısal koşullardan bağımsızlaştırmak.
  12. çeşitlilik kazandırmak

    1. Tekdüze bir içerik veya ortama birbirinden farklı seçenek ve özellikler eklemek; bütünü daha geniş gereksinimlere karşılık verecek biçimde çoğaltmak.
  13. hareketlilik kazandırmak

    1. Durgun ilerleyen bir alanda işlem, katılım veya değişim hızını artırmak; yeni etkinlik ve girişimlerle canlı, dinamik bir işleyiş oluşturmak.
  14. berraklık kazandırmak

    1. Karmaşık veya belirsiz bir konuya açıklık getirerek temel unsurların daha kolay seçilmesini sağlamak; düşünce ve anlatım arasındaki bulanıklığı azaltmak.
  15. zenginlik kazandırmak

    1. Bir anlatıma, ortama veya bütüne yeni çeşitler ve ayrıntılar ekleyerek kapsamını genişletmek; onu içerik, görünüş ya da deneyim bakımından daha doyurucu hâle getirmek.
  16. yaygınlık kazandırmak

    1. Bir uygulama, düşünce veya ürünün daha geniş çevrelerce bilinmesini ve kullanılmasını sağlamak; sınırlı kullanım alanını büyüterek olağan ve sık rastlanır duruma getirmek.
  17. geçerlilik kazandırmak

    1. Bir belge, karar veya görüşün kabul edilmesini sağlayacak hukuki, bilimsel ya da toplumsal dayanak oluşturmak; onu belirli koşullarda uygulanabilir ve bağlayıcı hâle getirmek.
  18. gerçeklik kazanmak

    1. Tasarı, düşünce veya ihtimal olmaktan çıkıp somut olay ve uygulamalarla varlık göstermeye başlamak; gözlenebilir sonuçları bulunan gerçek bir duruma dönüşmek.
  19. soluk getirmek

    1. (mec.) Durgunlaşmış bir alana yeni düşünce, enerji veya hareket kazandırmak; alışılmış uygulamaları canlandıran ve gelişmeye imkân veren taze bir etki oluşturmak.
  20. ayar tutturmak

    1. Bir araçta ya da süreçte istenen çalışma düzeyini doğru biçimde belirlemek; farklı unsurlar arasındaki dengeyi denemeler sonunda amaca uygun noktaya getirmek.
  21. dozunu artırmak

    1. Bir ilaç veya maddenin kullanılan miktarını yükseltmek; mecazlı kullanımlarda bir davranışın, eleştirinin ya da önlemin şiddetini önceki düzeyin üzerine çıkarmak.
  22. dozunu düşürmek

    1. Bir ilaç veya maddenin kullanılan miktarını azaltmak; mecazlı kullanımlarda bir davranışın, tepkinin ya da uygulamanın sertlik ve yoğunluğunu önceki düzeyin altına indirmek.
  23. rotasını çizmek

    1. Bir yolculuğun izleyeceği yönü veya bir çalışma ve yaşam sürecinin gelecekteki amaçlarını belirlemek; sonraki adımları yönlendirecek ana planı oluşturmak.
  24. yolunu açmak

    1. (mec.) Bir kişinin ilerlemesini ya da bir işin gerçekleşmesini engelleyen güçlükleri ortadan kaldırmak; gerekli imkân ve desteği sağlayarak sonuca ulaşmasını kolaylaştırmak.
Diğer özellikler İstatistik, takvim, dağılım ve kılavuz özelliklerini görmek için bu kartı açın.
📖 Bu Sayfa Nedir? — Kılavuz

Amaç

Bitigçi'ye yeni eklenen madde, sözcük ve gönderme kayıtlarını en yeni üstte olacak biçimde göstermek; her kaydın sözlüğe alınma gerekçesini tanım kaynağı ve derlem kanıtıyla izlenebilir kılmak.

Ne İşe Yarar?

  • Bu sayfada yalnızca sözlüğe yeni eklenen madde/sözcük ve gönderme kayıtları listelenir; mevcut maddelere eklenen yeni anlamlar ayrı bölümde gösterilir.
  • Kartlarda maddebaşı, kategori/alan etiketi, söz türü, tanım, köken/alan bilgisi, zaman damgası ve tanım kaynağı birlikte verilir.
  • Bitigçi için özgün olarak hazırlanan tanımlarda + BİTİGÇİ özgün içerik üretimi; doğrudan insan editör tarafından yazılan tanımlarda Editör tanımı rozeti görünür.
  • Derlemde yazım farklılığıyla yakalanan biçimler ayrıca işaretlenir; varsa ilgili standart maddeye gönderme bağlantısı korunur.
  • Derlem kanıtı kartı ClickHouse derlem özetlerinden geçiş sayısını, varsa farklı cümle sayısını, milyon başına kullanımı, yaygınlık bandını, sıra/yüzdeliği ve öne çıkan çekimli biçimleri gösterir.
  • Derlem kanıtları ve alan rozetleri sayfa verisi alınırken güncel hesaplanır; üst istatistikler yalnız yüklenen 100 kayıtla değil, tüm yeni eklenenler havuzuyla üretilir.
  • Belge türü dağılımı, tüm zamanlardaki yeni maddelerin gözden geçirilmiş tanıklarını ve eski kayıtların maddebaşı kaynak profillerini birlikte sınıflandırır; yeni maddeler yayımlandıkça kümülatif sonuçlar kendiliğinden yenilenir.
  • Liste 24 kayıtlık sayfalara bölünür; rozet filtresi seçildiğinde ilgili etiketin tüm kayıtları içinde sayfalama yapılır.
  • Yeni sözcük ekleme takviminde ay ve yıl değiştirildiğinde seçilen ayın kayıtları, bir güne basıldığında yalnız o Türkiye takvim gününde eklenen kayıtlar gösterilir; gün rozetleri o tarihteki ekleme sayısını verir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa aynı sayfada madde düzenleme ve gerekiyorsa geri alma işlemleri yapılabilir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa yeni eklenen bir madde sözlükten geri çekilip askıya alınabilir; askıdaki maddeler aynı sayfadan tekrar sözlüğe yüklenebilir.

Sözlükbilimsel Tanımlanabilirlik Nedir?

Bir adayın doğal dil tanıklarından hareketle; tek bir kişi, olay veya cümleye bağlı kalmayan, kanıtla desteklenen, döngüsüz, sınırları belirli ve aynı anlamdaki başka kullanımlara taşınabilir bir sözlük tanımıyla temsil edilebilme derecesidir. Bir kullanımın bağlam içinde anlaşılması tek başına yeterli değildir; çıkarılan tanımın bağlamı aşması ve tanıklardaki anlamı değiştirmeden açıklaması gerekir.

Tanımlanabilirlik sıklıkla aynı şey değildir. Az görülen, hatta tek tanıklı bir aday güçlü anlamsal kanıt taşıyabilir; ancak bu durum onun yerleşik olduğunu kanıtlamaz. Buna karşılık sık görülen bir dize serbest öbek, çekimli biçim veya gürültü olabilir. Sistem bu nedenle sıklığı tek başına kabul ya da ret ölçütü yapmaz.

Algoritma Nasıl Çalışır?

  1. ClickHouse derleminden doğal tanıklar, belge/kaynak çeşitliliği ve yazım değişkeleri toplanır.
  2. Maddebaşı, birim sınırı ve sözlükbirimlik kararı dilbilimsel kanıtlarla doğrulanır.
  3. Gerçeklik (A), birimlik (L), tanımlanabilirlik (T) ve yerleşiklik (Y) birbirinden bağımsız puanlanır.
  4. Tanımlanabilirlik; anlam çekirdeği, üst kavram/işlev, ayırıcı özellik, bağlamdan bağımsızlaştırma, ikame/taşınabilirlik, kanıt desteği ve bağımsız çözümleme uzlaşmasıyla hesaplanır.
  5. Üç geçiş uygulanır: önce kanıt çıkarılır, sonra yalnız bu kanıttan tanım kurulur, son olarak tanımdaki her iddia tanıklara bağlanarak karşı çözümleme yapılır.
  6. Tanım; döngüsellik, kapsam, bağlam bağımlılığı, ikame ve taşınabilirlik testlerinden geçirilir. Kanıtlanmayan ayrıntılar çıkarılır.
  7. Yalnız güçlü kanıt taşıyan, editör denetimi tamamlanan ve accepted_reviewed durumuna getirilen kayıtlar bu kamu listesinde yayımlanır.

Kartlardaki yüzdeler kesin doğruluk olasılığı değildir; farklı karar boyutlarının eldeki kanıtla ne ölçüde desteklendiğini gösterir. Ayrıntılı formül ve karar eşikleri için genel kılavuzdaki Tanımlanabilirlik bölümüne bakabilirsiniz.

Tanım Özgünlük Skoru Nedir?

Tanımın Bitigçi içindeki başka tanımları veya dayandığı kanıt cümlelerini ne ölçüde yinelemeden, maddebaşını tanımın içine taşımadan ve kalıp anlatımlara yaslanmadan bağımsız bir sözlük açıklaması kurduğunu; ayrıca tanımı yapan, model, zaman ve denetim kaydının sistem içinde izlenebildiğini gösteren 0-100 arası kanıt temelli ölçüdür. Amaç, içeriğin Bitigçi içinde özgün üretildiğine ilişkin denetlenebilir göstergeleri birlikte sunmaktır. Bu değer bir intihal olasılığı ya da bütün dış yayınları kapsayan hukuki telif kararı değildir.

Sistem tüm etkin sözlük tanımlarından karakter ve sözcük parmak izleri çıkarır; en yakın başka tanımı yaklaşık komşulukla bulduktan sonra gerçek metin benzerliğini yeniden ölçer. Sözlük içi uzaklık, bağlamdan bağımsızlık, yaygın tanım kalıplarından uzaklık, maddebaşından bağımsızlık, anlatım özgüllüğü ve üretim izi bütünlüğü ayrı puanlanır. Tanım değiştiğinde metin karması değişeceği için eski skor gösterilmez ve güncel metin yeniden hesaplanır.

O = 0,30U + 0,20B + 0,10K + 0,08M + 0,12A + 0,20Ü

Tam kanıtlı kayıtta U sözlük içi uzaklık, B bağlamdan bağımsızlık, K kalıp uzaklığı, M maddebaşından bağımsızlık, A anlatım özgüllüğü ve Ü üretim izi bütünlüğüdür. Bağlam veya üretim izi bulunmadığında eksik boyut sıfır sayılmaz; kalan boyutların ağırlıkları toplam yine 1 olacak biçimde yeniden dağıtılır ve kanıt kapsamı ayrıca gösterilir.

Üstteki Ortalama Özgünlük, yayımdaki bütün etkin ve güncel uygulanabilir tanımların puanları toplanıp tanım sayısına bölünerek hesaplanır. Her tanım eşit ağırlıktadır; sayfalama, arama ve alan süzgeci ortalamayı değiştirmez. Bağımsız tanım taşımayan gönderme kayıtları ortalamaya katılmaz, tanımı değişmiş fakat henüz yeniden hesaplanmamış kayıtlar da eski puanla temsil edilmez.

Terimler

  • + BİTİGÇİ özgün içerik üretimi: Yeni sözcüğün bağlam, yaygınlık ve alan ipuçları denetlenerek Bitigçi için özgün bir sözlük tanımıyla eklenmesi.
  • Editör tanımı: Tanımın doğrudan editör notundan, editörün verdiği tanımdan veya editörün belirlediği sözlükçülük ilkesinden alınması.
  • Derlemde yazım farklılığı: Derlemdeki biçimin Bitigçi'deki standart maddebaşından farklı yazılması; örneğin bitişik/ayrı yazım, kısa çizgili kullanım veya gönderme biçimi.
  • Derlem kanıtı: T-BDLD içindeki sayısal kullanım ve yaygınlık ölçüleri; kaydın sözlüğe alınma gerekçesini gözlemlenebilir veriyle destekler.
  • Tanımlanabilirlik kanıtı: Adayın gerçeklik, birimlik, tanımlanabilirlik ve yerleşiklik boyutları ile üç geçişli tanım denetiminin kamuya açık özetidir.
  • Tanım özgünlük skoru: Tanımın sözlük içindeki diğer tanımlardan, kanıt cümlelerinden, maddebaşından ve sık kullanılan kalıplardan metinsel bağımsızlığını açıklayan bileşik puandır.
  • Konu/alan etiketi: Madde, tanım, bağlam ve alan ipuçlarından üretilen yönlendirici etiket. Seslenme ve hitap yalnız açık seslenme biçimleri için kullanılır.

Not: Derlem kanıtları derlem güncellendikçe yeniden hesaplanabilir; sayfa bu nedenle sözlüğe giriş kayıtlarını ve güncel derlem yaygınlığını birlikte okutur.

Kullanım İpuçları

  • Kategori etiketlerine tıklayarak yalnız o kategoriye ait eklemeleri görebilirsiniz.
  • Takvimde önceki/sonraki aya geçebilir, “Bugün” ile güncel Türkiye tarihini açabilir veya “Tüm zamanlar” ile tarih süzmesini kaldırabilirsiniz.
  • Sayfa içi arama yalnız bu sayfadaki ekleme kayıtlarında çalışır; iki harften sonra öneriler açılır.
  • Maddebaşına veya gönderme bağlantısına tıklayarak ilgili Bitigçi madde sayfasına geçebilirsiniz.
  • Derlem kanıtı hazırlanıyorsa karttaki ilerleme çubuğunun tamamlanmasını bekleyin.
  • Yönetici düzenleme işlemleri için Yönetim Konsolu oturumu gereklidir.

Yeni Eklenenler Gözlemevi

Bitigçi yayın hareketi ile T-BDLD kullanım kanıtını birbirine karıştırmadan gösterir.

Kavramsal sınır: Buradaki her kayıt Bitigçi'ye yenidir. Bu, sözcüğün Türkçede yeni olduğu veya ilk kez T-BDLD'de kullanıldığı anlamına gelmez.

Pano yükleniyor…

Yenilik türü dağılımı

Hazırlanıyor…

Alan ısı haritası

Ay × canlı kanonik Bitigçi alan etiketi

Hazırlanıyor…