Bitigçi'ye Yeni Eklenenler

Bitigçi · Yeni madde, sözcük ve gönderme kayıtları

Ana SayfaNeden Bitigçi?Kullanım Kılavuzu - Sistem HakkındaSistem KısaltmalarıGenel Arama Üye Ol Neden üye olmalıyım? Bitigçi Okul SözlükleriYENİ Bitigçi Büyük Türkçe Anlam AtlasıYENİ Sözlük Bilimi TerimleriKavram Alanları SözlüğüHesaplamalı Türkçe Dil BilgisiHesaplamalı Eş AnlamlılarHesaplamalı Zıtlık ve KarşıtlıkBitigçi AnsiklopedisiBitigçi'ye Yeni EklenenlerAnlık OluşumlarDerlem (T-BDLD) SorgulaAraştırma ve AtıfDerlem İstatistikleriSözcük Yaşam EğrisiBağlam DinamikleriSıkça Sorulanlar English
Bitigçi menüsü Bölümler
Ana Sayfa Genel Arama Üye Ol
Arama ve sözlüklerSözcükleri, anlamları ve alanları keşfedin
Kavram Alanları Sözlüğü Hesaplamalı Eş Anlamlılar Hesaplamalı Zıtlık ve Karşıtlık Sözlük Bilimi Terimleri Bitigçi Ansiklopedisi Bitigçi Okul SözlükleriYENİ Bitigçi Büyük Türkçe Anlam AtlasıYENİ
Derlem ve araştırmaT-BDLD verisini ve hesaplamalı araçları inceleyin
Derlem (T-BDLD) Sorgula Derlem İstatistikleri Sözcük Yaşam Eğrisi Bağlam Dinamikleri Hesaplamalı Türkçe Dil Bilgisi Bitigçi'ye Yeni Eklenenler Anlık Oluşumlar
Bitigçi ve hesabımKılavuz, atıf, üyelik ve dil seçenekleri
Neden Bitigçi? Kullanım Kılavuzu - Sistem Hakkında Sistem Kısaltmaları Araştırma ve Atıf Sıkça Sorulanlar Neden üye olmalıyım? English
Sadece eklemeler

Yeni eklenen deyimler ve birleşik fiiller

Toplam sayıyı kart başlığında görebilir, maddeleri incelemek için kartı açabilirsiniz.

Yeni eklenen deyimlerSayı hesaplanıyor…

Yeni eklenen birleşik fiillerSayı hesaplanıyor…

Güncel liste

Yeni eklenen sözcükler

En yeni sözlük maddeleri üstte gösterilir; sözcüğe dokunarak madde sayfasına gidebilirsiniz.

Yalnız Bitigçi'ye yeni eklenen kayıtlar içinde arar.
Öneriler için en az iki harf yazın.

Son yayımlanan sözlük maddeleri

  1. yevmiyelik

    1. (sf.) Sürekli kadroya bağlı olmadan günlük ücret karşılığında yapılan; inşaat ve tarım gibi kesimlerde güvencesiz çalışan işçiler ile onların üstlendiği işler için söylenen.

  2. mutlaklaşma

    1. (a., fel.) Bir iktidarın, düşüncenin ya da yargının kendisine sınır konulmasını kabul etmeyecek biçimde tek ve sorgulanamaz duruma gelmesi; siyaset, düşünce tarihi ve hukuk tartışmalarında geçen süreç.

  3. profanlaşma

    1. (a., fel.) Kutsal sayılan şeylerin, simgelerin ya da alanların bu niteliğini yitirerek gündelik ve dünyevi olanın düzeyine inmesi; modernlik eleştirisinde dünyevileşmeyle birlikte ele alınan kavram.

  4. ittifaklaşma

    1. (a.) Devletlerin, partilerin ya da grupların ortak çıkar veya tehdit karşısında birbirine yaklaşıp kalıcı işbirliği bağları kurması; güç dengesini değiştiren, çatışma riskiyle de anılan blok oluşturma süreci.

  5. grafikleme

    1. (a., ist.) Sayısal verilerin ya da bilgilerin çizgi, sütun, harita gibi görsel biçimlere dönüştürülerek gösterilmesi; istatistik yazılımlarında, raporlarda ve bilgisayarlı çizimde yapılan işlem.

  6. kompaktlama

    1. (a., malz.) Toz metalurjisinde metal ya da seramik tozların kalıp içinde yüksek basınçla sıkıştırılarak elle tutulabilecek sağlamlıkta biçimli bir parçaya dönüştürülmesi; sinterlemeden önce gelen aşama.

  7. betikleme

    1. (a., bl.) Oyun motorları, yazılım ortamları ya da haritalama araçlarında işlemleri otomatikleştiren kısa programlar yazma; düğümlerle kod yazmadan kurulan görsel biçimleri de yaygın olan programlama tekniği.

  8. klaslama

    1. (a., den.) Bir geminin tasarım, yapım ve işletme aşamalarında klas kuruluşunun kurallarına ve uluslararası standartlara uygunluğunun denetlenip belgelendirilmesi; sigorta ve sefer güvenliğinin dayanağı.

  9. kafalamak

    1. (-i, argo) Birini tatlı sözler, vaatler ya da kurnazca bir tutumla inandırıp kandırmak, çıkarı için ona istediğini yaptırmak; seçmen, öğrenci ya da karşıdaki kişi için söylenen teklifsiz kullanım.

  10. basınçlandırıcı

    1. (a., tek.) Bir sistemin içindeki akışkanın basıncını istenen düzeye çıkarıp orada tutan gaz, düzenek ya da kap; soğutma çevrimlerinde, reaktörlerde ve boru hatlarında kullanılır.

  11. lentolu

    1. (sf., mim.) Üstü kemer yerine yatay bir taş ya da kirişle kapatılmış; tarihî yapılarda kapı ve pencere açıklıkları için, çoğu kez düz, söveli ya da bezemeli biçimleriyle betimlenen.

  12. dişlisiz

    1. (sf., tek.) Hareketi dişli çark aktarımı kullanmadan doğrudan iletilen ya da mafsallanan; rüzgâr türbinleri, asansör makineleri, katlanabilir telefon menteşeleri ve film makaraları için söylenen.

  13. kaldıraçsız

    1. (sf., fin.) Borçlanma ya da türev araçlarla sağlanan ek fon kullanılmadan, yalnızca öz kaynakla yürütülen; finansta şirket, pozisyon, yatırım ve kiralama türleri için söylenen.

  14. altyazısız

    1. (sf.) Başka dildeki konuşmaların çevirisi ya da yazılı dökümü ekranda verilmeden izlenen veya sunulan; film, dizi ve video içeriği için, özellikle dil becerisini ya da erişilebilirliği anlatırken söylenen.

  15. azamileştirmek

    1. (-i) Kazanç, fayda, güç ya da gelir gibi bir büyüklüğü eldeki koşullar içinde ulaşılabilecek en yüksek düzeye çıkarmaya çalışmak; özellikle iktisat, planlama ve karar kuramında ulaşılmak istenen hedefi anlatır.

  16. yeknesaklaştırmak

    1. 1. (-i, huk.) Farklı ülkelerin ya da kurumların hukuk kurallarını, usullerini ve uygulamalarını ortak metinler aracılığıyla birbirine uydurmak, tek tip duruma getirmek; özellikle uluslararası sözleşmelerle yapılan birleştirme.
    2. 2. (-i, huk.) Bir şeyi çeşitliliğinden, canlılığından ve özgün ayrıntılarından yoksun bırakarak her yönüyle birbirine benzeyen, sıradan ve bıkkınlık veren tekdüze bir görünüme sokmak.

  17. egzotikleştirmek

    1. (-i) Bir toplumu, kültürü ya da kişiyi dışarıdan bakan gözün ilgisini çekecek biçimde tuhaf, uzak ve olağandışı olarak sunmak; oryantalist ve sömürgeci temsil biçimlerinde görülen yabancılaştırıcı bakış.

  18. kesikleştirme

    1. (a., ist.) Sürekli değerler alan bir değişkenin aralıklara bölünerek sınırlı sayıda kategoriye dönüştürülmesi; veri madenciliği ve sayısal çözümlemede algoritmaların işleyebileceği biçimi elde etmek için yapılan önişlem.

  19. yamyamlaştırma

    1. (a., loj.) Tersine lojistikte kullanım ömrünü tamamlamış ya da geri dönen ürünlerin sökülerek hâlâ işe yarayan parçalarının başka ürünlerde yeniden kullanılmak üzere ayrılması; parça kurtarma yöntemi.

  20. mayınsızlaştırma

    1. (a., ask.) Çatışma sonrasında ya da ara bölgelerde toprağa veya denize döşenmiş mayınların bulunup etkisiz hâle getirilerek alanın güvenli kılınması; uluslararası programlar ve anlaşmalarla yürütülen temizleme çalışması.

  21. oksijensizleşme

    1. (a., çev.) Deniz, göl ya da akarsu sularında çözünmüş oksijenin azot, fosfor kirliliği ve ısınma nedeniyle canlıların yaşayamayacağı düzeye düşmesi; müsilaj gibi ekosistem sorunlarını besleyen süreç.

  22. breşleşme

    1. (a., jeol.) Kayaçların fay, bindirme ya da hidrolik çatlama etkisiyle köşeli parçalara ayrılıp yeniden çimentolanarak breş yapısı kazanması; silisleşme ve ezilme zonlarıyla birlikte gözlenen değişim.

  23. iktidarlaşma

    1. (a.) Bir hareketin, grubun ya da anlayışın siyasal güç kazanarak yönetimi ele geçirmesi ve bu gücü kalıcı biçimde yerleştirmesi; toplumsal hareketler ve devlet kuramında tartışılan süreç.

  24. partizanlaşma

    1. (a., top. b.) Kamu kurumlarında, medyada ya da bir toplulukta tarafsızlığın bırakılıp bir partiyi veya grubu kayıran tutumun yaygınlaşması; kayırmacılık ve kurumsal aşınmayla birlikte anılan süreç.
Diğer özellikler İstatistik, takvim, dağılım ve kılavuz özelliklerini görmek için bu kartı açın.
📖 Bu Sayfa Nedir? — Kılavuz

Amaç

Bitigçi'ye yeni eklenen madde, sözcük ve gönderme kayıtlarını en yeni üstte olacak biçimde göstermek; her kaydın sözlüğe alınma gerekçesini tanım kaynağı ve derlem kanıtıyla izlenebilir kılmak.

Ne İşe Yarar?

  • Bu sayfada yalnızca sözlüğe yeni eklenen madde/sözcük ve gönderme kayıtları listelenir; mevcut maddelere eklenen yeni anlamlar ayrı bölümde gösterilir.
  • Kartlarda maddebaşı, kategori/alan etiketi, söz türü, tanım, köken/alan bilgisi, zaman damgası ve tanım kaynağı birlikte verilir.
  • Bitigçi için özgün olarak hazırlanan tanımlarda ＋ BİTİGÇİ özgün içerik üretimi; doğrudan insan editör tarafından yazılan tanımlarda Editör tanımı rozeti görünür.
  • Derlemde yazım farklılığıyla yakalanan biçimler ayrıca işaretlenir; varsa ilgili standart maddeye gönderme bağlantısı korunur.
  • Derlem kanıtı kartı ClickHouse derlem özetlerinden geçiş sayısını, varsa farklı cümle sayısını, milyon başına kullanımı, yaygınlık bandını, sıra/yüzdeliği ve öne çıkan çekimli biçimleri gösterir.
  • Derlem kanıtları ve alan rozetleri sayfa verisi alınırken güncel hesaplanır; üst istatistikler yalnız yüklenen 100 kayıtla değil, tüm yeni eklenenler havuzuyla üretilir.
  • Belge türü dağılımı, tüm zamanlardaki yeni maddelerin gözden geçirilmiş tanıklarını ve eski kayıtların maddebaşı kaynak profillerini birlikte sınıflandırır; yeni maddeler yayımlandıkça kümülatif sonuçlar kendiliğinden yenilenir.
  • Liste 24 kayıtlık sayfalara bölünür; rozet filtresi seçildiğinde ilgili etiketin tüm kayıtları içinde sayfalama yapılır.
  • Yeni sözcük ekleme takviminde ay ve yıl değiştirildiğinde seçilen ayın kayıtları, bir güne basıldığında yalnız o Türkiye takvim gününde eklenen kayıtlar gösterilir; gün rozetleri o tarihteki ekleme sayısını verir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa aynı sayfada madde düzenleme ve gerekiyorsa geri alma işlemleri yapılabilir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa yeni eklenen bir madde sözlükten geri çekilip askıya alınabilir; askıdaki maddeler aynı sayfadan tekrar sözlüğe yüklenebilir.

Sözlükbilimsel Tanımlanabilirlik Nedir?

Bir adayın doğal dil tanıklarından hareketle; tek bir kişi, olay veya cümleye bağlı kalmayan, kanıtla desteklenen, döngüsüz, sınırları belirli ve aynı anlamdaki başka kullanımlara taşınabilir bir sözlük tanımıyla temsil edilebilme derecesidir. Bir kullanımın bağlam içinde anlaşılması tek başına yeterli değildir; çıkarılan tanımın bağlamı aşması ve tanıklardaki anlamı değiştirmeden açıklaması gerekir.

Tanımlanabilirlik sıklıkla aynı şey değildir. Az görülen, hatta tek tanıklı bir aday güçlü anlamsal kanıt taşıyabilir; ancak bu durum onun yerleşik olduğunu kanıtlamaz. Buna karşılık sık görülen bir dize serbest öbek, çekimli biçim veya gürültü olabilir. Sistem bu nedenle sıklığı tek başına kabul ya da ret ölçütü yapmaz.

Algoritma Nasıl Çalışır?

  1. ClickHouse derleminden doğal tanıklar, belge/kaynak çeşitliliği ve yazım değişkeleri toplanır.
  2. Maddebaşı, birim sınırı ve sözlükbirimlik kararı dilbilimsel kanıtlarla doğrulanır.
  3. Gerçeklik (A), birimlik (L), tanımlanabilirlik (T) ve yerleşiklik (Y) birbirinden bağımsız puanlanır.
  4. Tanımlanabilirlik; anlam çekirdeği, üst kavram/işlev, ayırıcı özellik, bağlamdan bağımsızlaştırma, ikame/taşınabilirlik, kanıt desteği ve bağımsız çözümleme uzlaşmasıyla hesaplanır.
  5. Üç geçiş uygulanır: önce kanıt çıkarılır, sonra yalnız bu kanıttan tanım kurulur, son olarak tanımdaki her iddia tanıklara bağlanarak karşı çözümleme yapılır.
  6. Tanım; döngüsellik, kapsam, bağlam bağımlılığı, ikame ve taşınabilirlik testlerinden geçirilir. Kanıtlanmayan ayrıntılar çıkarılır.
  7. Yalnız güçlü kanıt taşıyan, editör denetimi tamamlanan ve accepted_reviewed durumuna getirilen kayıtlar bu kamu listesinde yayımlanır.

Kartlardaki yüzdeler kesin doğruluk olasılığı değildir; farklı karar boyutlarının eldeki kanıtla ne ölçüde desteklendiğini gösterir. Ayrıntılı formül ve karar eşikleri için genel kılavuzdaki Tanımlanabilirlik bölümüne bakabilirsiniz.

Tanım Özgünlük Skoru Nedir?

Tanımın Bitigçi içindeki başka tanımları veya dayandığı kanıt cümlelerini ne ölçüde yinelemeden, maddebaşını tanımın içine taşımadan ve kalıp anlatımlara yaslanmadan bağımsız bir sözlük açıklaması kurduğunu; ayrıca tanımı yapan, model, zaman ve denetim kaydının sistem içinde izlenebildiğini gösteren 0-100 arası kanıt temelli ölçüdür. Amaç, içeriğin Bitigçi içinde özgün üretildiğine ilişkin denetlenebilir göstergeleri birlikte sunmaktır. Bu değer bir intihal olasılığı ya da bütün dış yayınları kapsayan hukuki telif kararı değildir.

Sistem tüm etkin sözlük tanımlarından karakter ve sözcük parmak izleri çıkarır; en yakın başka tanımı yaklaşık komşulukla bulduktan sonra gerçek metin benzerliğini yeniden ölçer. Sözlük içi uzaklık, bağlamdan bağımsızlık, yaygın tanım kalıplarından uzaklık, maddebaşından bağımsızlık, anlatım özgüllüğü ve üretim izi bütünlüğü ayrı puanlanır. Tanım değiştiğinde metin karması değişeceği için eski skor gösterilmez ve güncel metin yeniden hesaplanır.

O = 0,30U + 0,20B + 0,10K + 0,08M + 0,12A + 0,20Ü

Tam kanıtlı kayıtta U sözlük içi uzaklık, B bağlamdan bağımsızlık, K kalıp uzaklığı, M maddebaşından bağımsızlık, A anlatım özgüllüğü ve Ü üretim izi bütünlüğüdür. Bağlam veya üretim izi bulunmadığında eksik boyut sıfır sayılmaz; kalan boyutların ağırlıkları toplam yine 1 olacak biçimde yeniden dağıtılır ve kanıt kapsamı ayrıca gösterilir.

Üstteki Ortalama Özgünlük, yayımdaki bütün etkin ve güncel uygulanabilir tanımların puanları toplanıp tanım sayısına bölünerek hesaplanır. Her tanım eşit ağırlıktadır; sayfalama, arama ve alan süzgeci ortalamayı değiştirmez. Bağımsız tanım taşımayan gönderme kayıtları ortalamaya katılmaz, tanımı değişmiş fakat henüz yeniden hesaplanmamış kayıtlar da eski puanla temsil edilmez.

Terimler

  • ＋ BİTİGÇİ özgün içerik üretimi: Yeni sözcüğün bağlam, yaygınlık ve alan ipuçları denetlenerek Bitigçi için özgün bir sözlük tanımıyla eklenmesi.
  • Editör tanımı: Tanımın doğrudan editör notundan, editörün verdiği tanımdan veya editörün belirlediği sözlükçülük ilkesinden alınması.
  • Derlemde yazım farklılığı: Derlemdeki biçimin Bitigçi'deki standart maddebaşından farklı yazılması; örneğin bitişik/ayrı yazım, kısa çizgili kullanım veya gönderme biçimi.
  • Derlem kanıtı: T-BDLD içindeki sayısal kullanım ve yaygınlık ölçüleri; kaydın sözlüğe alınma gerekçesini gözlemlenebilir veriyle destekler.
  • Tanımlanabilirlik kanıtı: Adayın gerçeklik, birimlik, tanımlanabilirlik ve yerleşiklik boyutları ile üç geçişli tanım denetiminin kamuya açık özetidir.
  • Tanım özgünlük skoru: Tanımın sözlük içindeki diğer tanımlardan, kanıt cümlelerinden, maddebaşından ve sık kullanılan kalıplardan metinsel bağımsızlığını açıklayan bileşik puandır.
  • Konu/alan etiketi: Madde, tanım, bağlam ve alan ipuçlarından üretilen yönlendirici etiket. Seslenme ve hitap yalnız açık seslenme biçimleri için kullanılır.

Not: Derlem kanıtları derlem güncellendikçe yeniden hesaplanabilir; sayfa bu nedenle sözlüğe giriş kayıtlarını ve güncel derlem yaygınlığını birlikte okutur.

Kullanım İpuçları

  • Kategori etiketlerine tıklayarak yalnız o kategoriye ait eklemeleri görebilirsiniz.
  • Takvimde önceki/sonraki aya geçebilir, “Bugün” ile güncel Türkiye tarihini açabilir veya “Tüm zamanlar” ile tarih süzmesini kaldırabilirsiniz.
  • Sayfa içi arama yalnız bu sayfadaki ekleme kayıtlarında çalışır; iki harften sonra öneriler açılır.
  • Maddebaşına veya gönderme bağlantısına tıklayarak ilgili Bitigçi madde sayfasına geçebilirsiniz.
  • Derlem kanıtı hazırlanıyorsa karttaki ilerleme çubuğunun tamamlanmasını bekleyin.
  • Yönetici düzenleme işlemleri için Yönetim Konsolu oturumu gereklidir.

Yeni Eklenenler Gözlemevi

Bitigçi yayın hareketi ile T-BDLD kullanım kanıtını birbirine karıştırmadan gösterir.

Kavramsal sınır: Buradaki her kayıt Bitigçi'ye yenidir. Bu, sözcüğün Türkçede yeni olduğu veya ilk kez T-BDLD'de kullanıldığı anlamına gelmez.

Pano yükleniyor…

Yenilik türü dağılımı

Hazırlanıyor…

Alan ısı haritası

Ay × canlı kanonik Bitigçi alan etiketi

Hazırlanıyor…