açkı

(isim) Deri, taş, ahşap ya da maden bir nesnenin dış kabuğunu pürüzsüz ve ışıltılı kılmak amacıyla onu kaygan ve katı bir aletle veya bu işe ayrılmış bir makineyle defalarca ovarak perdahlama; bu işlemin bıraktığı parlaklık.

(isim) Çömlek, kâse gibi pişmiş toprak çanakların deri sertliğine gelmiş dış gövdesinin, ocağa verilmeden önce maden bir aletin keskin ağzıyla ya da düz bir çakılla ovulup sıkıştırılarak parlatılması; kazı buluntularında ayırt edici bir yüzey özelliği.

(isim) Demirci ve tesviyeci atölyelerinde maden parçada önceden açılmış bir oyuğu genişletmek, kenarlarını düzgünleştirip istenen çapa getirmek amacıyla içine sokularak döndürülen, kesici yivli uçlu el aleti; bugün rayba da denir.

(isim, ağızlardan) Ağızlarda, kilidin dilini oynatarak kapıyı, sandığı ya da dolabı açıp kapamaya yarayan, ucu kilidin iç düzenine uygun biçimde oyulmuş, çoğunlukla bir halkaya takılarak taşınan küçük maden araç; ölçünlü dilde anahtar.

(isim) Kapalı, sıkıca tutturulmuş ya da körelmiş bir şeyi açmaya yarayan her çeşit el aleti; şişe ya da konserve açacağı, kalemin ucunu sivrilten kalemtıraş, kilidi çözen alet, zarfı kesen bıçak bu geniş kapsama girer.

(isim, müzik) Ney ya da benzeri üflemeli çalgıların yapımında, kamış gövdeye perde deliklerinin istenen ses düzenini verecek aralık ve büyüklükte oyulması; bu işin uyduğu ölçü kuralı ve bu kurala göre elde edilen akort.