demek

Bitigçi Sözlük Maddesi

demek

(nesnesiz, -e)
· 9 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (nesnesiz) Söylemek, söz söylemek; eyitmek.

  2. 2.

    (-e) Ad vermek.

  3. 3.

    Bir dilde karşılığı olmak.

  4. 4.

    Herhangi bir ses çıkarmak.

  5. 5.

    (-e) Herhangi bir kanıya, yargıya varmak.

  6. 6.

    Bir eylemi gerçekleştirmeyi aklından geçirmek veya planlamak.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · Codex · 2026-09-15T16:27:43+03:00 · Europe/Istanbul
  7. 7.

    erişmek.

  8. 8.

    Bir işe kalkışmak, yeltenmek.

  9. 9.

    Saymak, kabul etmek.

Compound Words

dedikodu, dediği dedik, dediğim dedikçi

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

İlk tarihsel tanık: yaklaşık 1387 · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · PDF s. 83

Türkçe tercümenin kaynak yayında olasılıklı gösterilen tarihi. Kaynak yayın tercüme tarihini başlık künyesinde [1387?] biçiminde, belirsizlik işaretiyle verir. Tarih dayanağı: Başlık sayfası, PDF s. 2

Eski Anadolu Türkçeside-fiil
Kaynak çevriyazıları:Kâbûs-nâme: de-

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kâbûs-nâme: de-. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir sözü sesle bildirmek veya bir düşünceyi ifade etmek.

Tarihsel bağlam: Kâbûs-nâme'de konuşan kişinin doğrudan sözünü ve anlatıcının aktarmasını kurar.

Anlamsal gelişim notu: de- gövdesi çekimli kullanımlarda sürmüş; sözlük maddesi demek mastarıyla gösterilir.

Çağdaş arama bağı: demek, söylemek · biçimbilimsel süreklilik · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • de- (yalın biçim)
    Tanıklık: Kâbûs-nâme, 17b/12, 64b/1, 95b/6, 95b/7, 5b/8, 76b/15, 60a/6, 76a/9, 77a/10, 88a/8 (yaprak yüzü–satır)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

bu kelimelerin bazıları üzerinde durulmuştur. 65 Kur ’ân, 40/64: “Yeri sizin için yerleşim alanı, göğü de bir bina kılan, size şekil verip de şeklinizi güzel yapan ve sizi temiz besinlerle rızıklandıran Allah’tır.”

Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 83 · çevriyazı güveni B

kişinün torn, teni arı olur. Dükeli hâlda (12) ve her nesnede arılık sevgülüdür. Ve namaz kılan kişi tekebbürden ırak olur; zira (13) namaz alçaklık SÛretİdÜr. Şek de- gül, tabi‘at alçak olsa ten dahi ana uyar. (14) Ve bu zâhirdür ki her kim dilese ki bir

Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 91 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · demek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.