varmak
(-e, -i)
· 7 meanings · 0 occurrences
Selected Corpus Statistics
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Orhon Türkçesibar-fiil
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Belirli bir yere ulaşmak üzere gitmek ve oraya erişmek.
Çağdaş arama bağı: varmak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- bardı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 34., 39. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 32., 35., 40., 41. satırlar - bardıg ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 9. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 24. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 19., 20. satırlar - bardıgız ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güneydoğu yüzü - barduk ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 24. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 20. satır - barıgma ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 24. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 20. satır - barıp ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır - barır ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 10. satır - barmış ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 23., 28. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 22. satır - barsar ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır - barur ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 29. satır
Eski Anadolu Türkçesivar-fiil
Kaynak çevriyazıları:Kâbûs-nâme: var-
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kâbûs-nâme: var-. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir yerden hareket edip hedeflenen yere erişmek.
Tarihsel bağlam: Kâbûs-nâme'de yolculukta bir yere gitme, bir kişinin yanına çıkma ve mecazen ölüme ulaşma bağlamları vardır.
Anlamsal gelişim notu: Hedefe ulaşma anlamı varmakta sürmüş, yalın hareket anlamında gitmek yaygınlaşmıştır.
Çağdaş arama bağı: varmak, gitmek, ulaşmak · anlam daralmasıyla süreklilik · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- var- (yalın biçim)
Tanıklık: Kâbûs-nâme, 25a/5, 28b/4, 48a/5, 59b/3, 76a/4, 101b/14 (yaprak yüzü–satır)
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Tarihsel derlem tanıkları
Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.
(e)rm(i)ş : bil(i)g : bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g : (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g : (KT G8) ol y(e)rg(e)rü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n : ötük(e)n :
Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28 · çevriyazı güveni A
yük(ü)ntü[rm(i)ş : k(a)n(ı)m k(a)g(a)n : (a)nça il(i)g] (KT D16) törüg : k(a)zg(a)n(ı)p : uça : b(a)rm(ı)ş : k(a)n(ı)m : k(a)g(a)nka : b(a)şl(a)yu : b(a)z k(a)g(a)n(ı)g : b(a)lb(a)l: tikm(i)ş : ol törüde : üze :
Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 34 · çevriyazı güveni A
(BK K6) bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi : ölt(ü)g : ol y(e)r[g(e)r]ü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A
[(e)rt]i: türük : bod(u)n : (e)rt(i)n : ökün : kür(e)gün(i)n : üç(ü)n : ig(i)dm(i)ş : <bilge> k(a)g(a)n(ı)na : (e)rm(i)ş : b(a)r[m(ı)ş : (e)dgü] (e)l(i)ne : k(e)ntü : y(a)n(ı)lt(ı)g : y(a)bl(a)k : kigürt(ü)g :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 62 · çevriyazı güveni A
aşağa siper. Tangn yolın bilmeği kendözüne (4) vâcib gör. Bu kitâb cem' olındı kırk dört bâb üzerine. Bu sağışda çok (5) hâşşıyyet var. Evvel bâb, Tangn te'l birliğin bildürür.
Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 85 · çevriyazı güveni B
Ve gözet kim eglenmegünden düzen düzici yolın elünden almaya. Ve eğlenmek (6) zamândadur, zamân geçi-cidür. Geçecek nesnenün öni şomı var. Ve oşbu cihân (7) ki görürsin, bağludur, anun bağın ser-seri şanma. Ve eyle sanma ki bu bağ (8)
Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 87 · çevriyazı güveni B
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · varmak
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Entry history and citation
Loading the current content revision and documented editorial events.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Related Entries
The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.