geçmek

Bitigçi Sözlük Maddesi

geçmek

(-e, -den, -i, -de, nesnesiz, -le, yardımcı fiil, argo, ağızlardan)
· 38 meanings
  1. 1.

    (-e) Bir yerden başka bir yere gitmek.

  2. 2.

    (-den) Bir yandan girip diğer yandan çıkmak.

  3. 3.

    (-den) Yol, araç veya akarsu bir yerin yakınından veya içinden gitmek.

  4. 4.

    (-den) Bir duruma uğramak, konu olmak.

  5. 5.

    (-i) Okulda, sınavda başarı göstermek.

  6. 6.

    (-de) Ömür yaşamak.

  7. 7.

    (-den) Bir şeyi bundan böyle yapma durumunda olmamak.

  8. 8.

    (-de) Olmak, vuku bulmak, cereyan etmek.

  9. 9.

    (-e, -i, -den) Hastalık bulaşmak, sirayet etmek.

  10. 10.

    (-e, -den) Herhangi bir durum, soya çekim yoluyla birinde görünmek.

  11. 11.

    (-e, -den) Bulunduğu yeri veya konumu değiştirmek.

  12. 12.

    Bir yeri aşmak, öbür yana ulaşmak.

  13. 13.

    Yerini bırakıp başka yer almak.

  14. 14.

    (-den) Bir konu üzerinde veya bir yerde çalışmış olmak.

  15. 15.

    Etki yapmak; işlemek.

  16. 16.

    Görev almak.

  17. 17.

    Kalmak, devrolmak.

  18. 18.

    (-i) Geride bırakmak; aşmak.

  19. 19.

    (nesnesiz) Tükenmek, bitmek; sona ermek.

  20. 20.

    (-i) Üstünlük sağlamak.

  21. 21.

    (-i) Söylemeden veya bitirmeden atlamak.

  22. 22.

    (-i) Zamanı aşmak, geride bırakmak.

  23. 23.

    (-le) Zaman tükenmek.

  24. 24.

    (-i) Bir müzik parçasını meşk ederek öğrenmek, çalmak veya söylemek.

  25. 25.

    (-i, -den) Birinden meşk etmek.

  26. 26.

    Haberi bir iletişim aracı ile bildirmek.

  27. 27.

    (nesnesiz) Ateş vb. sönmek.

  28. 28.

    Yazılmak, girmek.

  29. 29.

    (nesnesiz) Sürümü olmak, satılmak.

  30. 30.

    (-e, -i) Konuşmada sözü geçmek veya basında yer almak.

  31. 31.

    (nesnesiz) Kullanımda olmak, tedavülde olmak.

  32. 32.

    (nesnesiz) Kabul edilemez olmak.

  33. 33.

    (-den) Bırakmak, vazgeçmek.

  34. 34.

    Bir yere gidip oturmak.

  35. 35.

    (nesnesiz) Çok bekletilmekten çürümeye yüz tutmak.

  36. 36.

    (nesnesiz) Sıyrılmak, kurtulmak, işin içinden çıkmak.

  37. 37.

    (yardımcı fiil, argo) Bazı kelimelerle birleşik fiil yapar.

  38. 38.

    (-e, -i, ağızlardan) Çekiştirmek, yermek.

ADVANCED ANALYSES

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: keç-, keçdim, keçe, keçip · fiil

    Dönem anlamı

    Bir yerin bir yanından öbür yanına ulaşmak veya bir sınırı aşmak.

    kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    kuurıg(a)ru : y(e)nçü üg[(üz)] (KT G4) k(e)çe : t(e)m(i)r k(a)p(ı)gka : t(e)gi : sül(e)d(i)m : yır(ı)g(a)ru : y(i)r b(a)y(ı)rkuu : yirine : t(e)gi : sül(e)d(i)m : bunça yirke : t(e)gi :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    yiş(ı)g] (KT D37) toga : (e)rt(i)ş üg(ü)z(ü)g : k(e)çe : yond(ı)m(ı)z : türg(i)ş : bod(u)n(u)g : uda : b(a)sd(ı)m(ı)z : türg(i)ş : k(a)g(a)n : süsi: bolçuda :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 40

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: geçmek

    1. güncel anlam

    Bir yerden başka bir yere gitmek

    2. güncel anlam

    Bir yandan girip diğer yandan çıkmak

    3. güncel anlam

    Yol, araç veya akarsu bir yerin yakınından veya içinden gitmek

    4. güncel anlam

    Bir duruma uğramak, konu olmak

    5. güncel anlam

    Okulda, sınavda başarı göstermek

    6. güncel anlam

    Ömür yaşamak

    7. güncel anlam

    Bir şeyi bundan böyle yapma durumunda olmamak

    8. güncel anlam

    Olmak, vuku bulmak, cereyan etmek

    9. güncel anlam

    Hastalık bulaşmak, sirayet etmek

    10. güncel anlam

    Herhangi bir durum, soya çekim yoluyla birinde görünmek

    11. güncel anlam

    Bulunduğu yeri veya konumu değiştirmek

    12. güncel anlam

    Bir yeri aşmak, öbür yana ulaşmak

    13. güncel anlam

    Yerini bırakıp başka yer almak

    14. güncel anlam

    Bir konu üzerinde veya bir yerde çalışmış olmak

    15. güncel anlam

    Etki yapmak; işlemek

    16. güncel anlam

    Görev almak

    17. güncel anlam

    Kalmak, devrolmak

    18. güncel anlam

    Geride bırakmak; aşmak

    19. güncel anlam

    Tükenmek, bitmek; sona ermek

    20. güncel anlam

    Üstünlük sağlamak

    21. güncel anlam

    Söylemeden veya bitirmeden atlamak

    22. güncel anlam

    Zamanı aşmak, geride bırakmak

    23. güncel anlam

    Zaman tükenmek

    24. güncel anlam

    Bir müzik parçasını meşk ederek öğrenmek, çalmak veya söylemek

    25. güncel anlam

    Birinden meşk etmek

    26. güncel anlam

    Haberi bir iletişim aracı ile bildirmek

    27. güncel anlam

    Ateş vb. sönmek

    28. güncel anlam

    Yazılmak, girmek

    29. güncel anlam

    Sürümü olmak, satılmak

    30. güncel anlam

    Konuşmada sözü geçmek veya basında yer almak

    31. güncel anlam

    Kullanımda olmak, tedavülde olmak

    32. güncel anlam

    Kabul edilemez olmak

    33. güncel anlam

    Bırakmak, vazgeçmek

    34. güncel anlam

    Bir yere gidip oturmak

    35. güncel anlam

    Çok bekletilmekten çürümeye yüz tutmak

    36. güncel anlam

    Sıyrılmak, kurtulmak, işin içinden çıkmak

    37. güncel anlam

    Bazı kelimelerle birleşik fiil yapar

    38. güncel anlam

    Çekiştirmek, yermek

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesikeç-fiil

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir yerin bir yanından öbür yanına ulaşmak veya bir sınırı aşmak.

Çağdaş arama bağı: geçmek · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • keçdim ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güneydoğu yüzü
  • keçe ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 37. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 27. satır
  • keçip ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 30. satır

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

(BK K3) (e)rs(i)nke : t(e)gi : sül(e)d(i)m : tüpütke : kiç(i)g : t(e)gm(e)d(i)m : kuur(ı)g(a)ru yinçü üg(ü)z : k(e)çe : t(e)m(i)r k(a)p(ı)gka : t(e)gi : sül(e)d(i)m : yır(ı)g(a)ru : yir b(a)y(ı)rkuu : y(e)r(i)ne : t(e)gi :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A

bi[r]le : sün(ü)şd(ü)m : süsin : (a)nta öl(ü)rt(ü)m : (a)ltı ot(u)z : y(a)ş(ı)ma : çik : bod(u)n : kırk(ı)z : birle : y(a)gı boltı : kem k(e)çe : çik t(a)pa : sül(e)d(i)m : örp(e)nte : sün(ü)şd(ü)m : süsin : s(a)nçd(ı)m :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 66 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · geçmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

geçilme geçme geçilmek dalmak donmak dönmek erimek girmek kalmak sprint sökmek sızmak varmak çapmak

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.