olmak

(nesnesiz, -e, -den, yardımcı fiil, teklifsiz konuşmada)

· 25 meanings

1.

(nesnesiz) Meydana gelmek, vuku bulmak.
2.

Gerçekleşmek veya yapılmak.
3.

Bir görev, makam, san veya nitelik kazanmak.
4.

Bir şeyi elde etmek, edinmek.
5.

Bir durumdan başka bir duruma geçmek.
6.

Herhangi bir durumda bulunmak; yapmak.
7.

Uygun düşmek, yerinde görülmek.
8.

Bir canlı veya ürünün gelişimini tamamlayıp beklenen olgun düzeye erişmesi; Yetişmek, olgunlaşmak.
Last updated (Türkiye saati): 24.09.2026 22:38:54
9.

Hazırlanmak, hazır duruma gelmek.
10.

Bir yerde bulunmak.
11.

Geçmek, tamamlanmak.
12.

Sürdürmek, yürütmek.
13.

Bir kuruluşla, örgütle ilgili bulunmak, mensup olmak.
14.

Yaklaşmak, gelip çatmak.
15.

Bir şey, birinin mülkiyetine geçmek.
16.

Ek fiilin geniş zamanı olan -dır (-dir) anlamında kullanılan bir söz.
17.

(teklifsiz konuşmada) Sarhoş olmak.
18.

(-e) Uymak, tam gelmek.
19.

(-den) Yitirmek, elinden kaçırmak.
20.

(-den) Bir yerde doğmuş, yaşamış olmak.
21.

(-e) Bir olayla karşılaşmak, başına kötü bir şey gelmek.
22.

(-e) Yol açmak.
23.

Bir ad veya sıfatın belirttiği durumu almak.
24.

(yardımcı fiil) Sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra anlamı kuvvetlendirmek için kullanılır.
25.

(yardımcı fiil) Hastalığa yakalanmak, tutulmak.

ADVANCED ANALYSES

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

1

720–735
Orhon Türkçesi
Tarihsel kaynak

Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

Biçim: bol-, bolça, bolmış, bolsar, boltaçı, boltı, boltukınta, bolup · fiil

Dönem anlamı

Bir durum kazanmak, gerçekleşmek ya da varlık göstermek.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

Birincil metin tanıklarını aç (2)
Kül Tigin Güney Yüzü (KT Gl) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük : bilge : k(a)g(a)n : bu ödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti : (e)şidg(i)I : ul(a)yu :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
(e)r(i)nç : il(i)g tut(u)p : törüg : itm(i)ş : özi (a)nça : (KT D4) k(e)rg(e)k : bolm(ı)ş : yogçı: sıg(ı)tçı: önre : küün : tugs(ı)kda : bükli: çöl(lü)g (e)l : t(a)bg(a)ç : tüpüt : (a)p(a)r : pur(u)m : kurk(ı)z : üç
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 30
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

Kaynak dayanağını aç (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
2

Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Güncel sözlük

Biçim: olmak

1. güncel anlam

Meydana gelmek, vuku bulmak

2. güncel anlam

Gerçekleşmek veya yapılmak

3. güncel anlam

Bir görev, makam, san veya nitelik kazanmak

4. güncel anlam

Bir şeyi elde etmek, edinmek

5. güncel anlam

Bir durumdan başka bir duruma geçmek

6. güncel anlam

Herhangi bir durumda bulunmak; yapmak

7. güncel anlam

Uygun düşmek, yerinde görülmek

8. güncel anlam

Bir canlı veya ürünün gelişimini tamamlayıp beklenen olgun düzeye erişmesi; Yetişmek, olgunlaşmak.

9. güncel anlam

Hazırlanmak, hazır duruma gelmek

10. güncel anlam

Bir yerde bulunmak

11. güncel anlam

Geçmek, tamamlanmak

12. güncel anlam

Sürdürmek, yürütmek

13. güncel anlam

Bir kuruluşla, örgütle ilgili bulunmak, mensup olmak

14. güncel anlam

Yaklaşmak, gelip çatmak

15. güncel anlam

Bir şey, birinin mülkiyetine geçmek

16. güncel anlam

Ek fiilin geniş zamanı olan -dır (-dir) anlamında kullanılan bir söz

17. güncel anlam

Sarhoş olmak

18. güncel anlam

Uymak, tam gelmek

19. güncel anlam

Yitirmek, elinden kaçırmak

20. güncel anlam

Bir yerde doğmuş, yaşamış olmak

21. güncel anlam

Bir olayla karşılaşmak, başına kötü bir şey gelmek

22. güncel anlam

Yol açmak

23. güncel anlam

Bir ad veya sıfatın belirttiği durumu almak

24. güncel anlam

Sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra anlamı kuvvetlendirmek için kullanılır

25. güncel anlam

Hastalığa yakalanmak, tutulmak

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesibol-fiil

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir durum kazanmak, gerçekleşmek ya da varlık göstermek.

Çağdaş arama bağı: olmak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

bolça ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güneybatı yüzü; Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 9. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 11. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 10. satır
bolmış ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 5., 9., 12., 13., 21., 39. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 4., 5., 9., 11., 18., 40. satırlar
bolsar ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, batı yüzü, 3. satır
boltaçı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 7., 9., 11. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 14. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 28., 31., 33., 38. satırlar
boltı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 2., 4., 10. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 7., 20., 24., 30., 34. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, kuzeydoğu yüzü; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 17., 26., 29., 30., 31., 32., 36., 37. satırlar
boltukınta ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 3. satır
bolup ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 10., 13. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 9., 11. satırlar

Tarihsel kaynaklardan derlem satırları

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

Bilge Kağan Kuzey Yüzü (BK Kİ) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük bilge k(a)g(a)n : bödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti: (e)ş(i)d : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m:

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A

(BK K14) [................] : (e)dgü : kört(e)çi s(e)n : (e)b(i)ne : kirt(e)çi s(e)n : buns(u)z : bolt(a)çı s(e)n [...... (a)nta] kisre : t(a)bg(a)ç k[(a)g](a)nta : b(e)d(i)zçi : koop : k[(e)lürt(ü)m m(e)n(i)n]

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 54 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · olmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.

Selected Corpus Statistics