almak

Bitigçi Sözlük Maddesi

almak

(-i, nesnesiz, -den, -e, -de)
· 30 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (-i) Bir şeyi elle veya başka bir araçla tutarak bulunduğu yerden ayırmak, kaldırmak.

  2. 2.

    (nesnesiz) → satın almak.

  3. 3.

    (nesnesiz) Bir yeri ele geçirmek.

  4. 4.

    (-i, -den) Bir şeyi veya kimseyi bulunduğu yerden ayırmak.

  5. 5.

    Birlikte götürmek.

  6. 6.

    (nesnesiz) İçine sığmak.

  7. 7.

    (-e, nesnesiz) Kabul etmek; ahzetmek.

  8. 8.

    (nesnesiz) Bir şey kendine ulaştırılmak, iletilmek.

  9. 9.

    (nesnesiz) İçeri girmek veya sızmak.

  10. 10.

    (nesnesiz) Erkek, birisiyle evlenmek.

  11. 11.

    (-i, nesnesiz) Sürükleyip götürmek.

  12. 12.

    (nesnesiz) Bir şeyi kazanmak, elde etmek.

  13. 13.

    (nesnesiz) Zararlı, tehlikeli bir şeye uğramak.

  14. 14.

    (-i, nesnesiz) → kaplamak.

  15. 15.

    (-den) → kısaltmak.

  16. 16.

    (nesnesiz) → yolmak.

  17. 17.

    ... ile temizlemek.

  18. 18.

    (-e, -i) İçeri girmesini sağlamak.

  19. 19.

    (nesnesiz) Tat veya koku duymak.

  20. 20.

    (-i, -de) Yol gitmek, mesafe katetmek.

  21. 21.

    (-i, -den) Bir şey çalmak.

  22. 22.

    Vücuttaki hasta bir organı ameliyatla çıkarmak.

  23. 23.

    (nesnesiz) Motor çalışması için gerekli olan elektrik veya yakıttan yararlanır duruma gelmek.

  24. 24.

    (nesnesiz) Göreve, işe başlatmak.

  25. 25.

    (-den) Görevden, işten çekmek.

  26. 26.

    (nesnesiz) → başlamak.

  27. 27.

    (nesnesiz) İçecek veya yiyecekten bir parça içmek veya yemek.

  28. 28.

    (nesnesiz, -den) Kazanç sağlamak.

  29. 29.

    Etkisini azaltmak.

  30. 30.

    Yer değiştirmek.

Compound Words

alsat, pürüzalır, esir almaca, soluk almadan, açığa almak, satın almak, akılalmaz, çakaralmaz

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Orhon Türkçesial-fiil

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir şeyi bulunduğu yerden edinmek ya da kendi denetimine geçirmek.

Çağdaş arama bağı: almak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • algalı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 32. satır
  • alıp ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 38. satır
  • almatın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 9. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7. satır
  • almış ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 2., 40. satırlar
  • altım ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 24., 26., 27., 28., 29., 34., 38. satırlar
  • altımız ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 2., 6. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 36., 38. satırlar
  • alı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 8. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 8. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 9., 10. satırlar
Eski Anadolu Türkçesial-fiil
Kaynak çevriyazıları:Kâbûs-nâme: al-

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kâbûs-nâme: al-. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir şeyi bulunduğu yerden edinmek veya kendi eline geçirmek.

Tarihsel bağlam: Kâbûs-nâme'de nesne edinme, söz kabul etme ve abdest alma gibi somut ve kalıplaşmış kullanımlar denetlendi.

Anlamsal gelişim notu: Edinme anlamı ve yardımcı fiil niteliğindeki birleşimler sürmüştür.

Çağdaş arama bağı: almak · çok anlamlılığın sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • al- (yalın biçim)
    Tanıklık: Kâbûs-nâme, 2a/8, 8a/5, 14b/4, 25a/2, 39b/5, 59b/4, 81a/7, 102b/13 (yaprak yüzü–satır)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

birür : y(a)guk : (e)rs(e)r : (e)dgü : (a)gı birür : tip (a)nça : boşgurur : (e)rm(i)ş : bil(i)g : bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g : (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28 · çevriyazı güveni A

(KT D2) tört : bul(u)n : kop : y(a)gı (e)rm(i)ş : sü sül(e)p(e)n : tört : bul(u)nd(a)kı : bod(u)n(u)g : kop (a)lm(ı)ş : kop b(a)z : kılm(ı)ş : b(a)şl(ı)g(ı)g : yük(ü)nt(ü)rm(i)ş : tizl(i)g(i)g : sökürm(i)ş : ilg(e)rü :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 30 · çevriyazı güveni A

(BK K6) bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi : ölt(ü)g : ol y(e)r[g(e)r]ü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A

k(a)p(ı)gka: <t(e)gi> : sül(e)yü : birm(i)ş t(a)bg(a)ç k(a)g(a)nka : ilin : tör(ü)sin : (a)lı birm(i)ş : türük : k(a)ra : k(a)m(a)g : bod(u)n : (a)nça tim(i)ş : ill(i)g bod(u)n [(e)rt(i)m : il(i)m : (a)mtı k(a)nı : k(e)mke :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 58 · çevriyazı güveni A

raklar çıkarup, datlu vü görklü ni'metler (6) kullarına rızk eyledi ki “Ve razekakum mine ’t-tayyibât” .66 ‘Al- mümeyyiz 'atâ kılup, (7 helâl ü harâm bildürüp, eyü ve yavuz ağlamağı mü’minlere rozi kıldı (8) ki “el-Mu ’minü keyyisun mumeyyizun”.67

Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 83 · çevriyazı güveni B

yegdür. (2) Nete ki Arastatalis eyitti: ^eş-^ebâbu nev'un mine’l-cunün" Câhil yigit-lerden G) olma, câhil igitden belâ kopar. Rozigârugdan naşib yigitlügügde al (4) ki kocalıkda almazsın. Şöyle ki ol-bir koca dedi: “Bunca mâl ki (5) ben yigit-lü-

Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 108 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · almak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

alıcı anmak arıcı atmak açmak marke nezle olmak alma alım alış amir flaş priz

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.