anlamak

Bitigçi Sözlük Maddesi

anlamak

(-i, -den, nesnesiz)
· 7 meanings · 0 occurrences
  1. 1.

    (-i) Bir şeyin ne demek olduğunu, neye işaret ettiğini kavramak; fehmetmek.

  2. 2.

    Yeni bilgileri eskileriyle bir araya getirerek sonuç niteliğinde başka bir bilgi edinmek; fehmetmek.

  3. 3.

    Sorup öğrenmek.

  4. 4.

    Doğru ve yerinde bulmak.

  5. 5.

    Birinin duygularını, istek ve düşüncelerini sezebilmek; çakozlamak, fehmetmek.

  6. 6.

    (-den) Bir şey hakkında bilgisi bulunmak.

  7. 7.

    (nesnesiz, -den) Yarar sağlamak.

Tarihsel söz varlığı

Tarihsel Türkçedeki biçimleri

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç
Eski Anadolu Türkçesiağla-fiil
Kaynak çevriyazıları:Kâbûs-nâme: ağla-

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kâbûs-nâme: ağla-. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir sözün veya durumun ne bildirdiğini zihinde çözmek.

Tarihsel bağlam: Kâbûs-nâme'nin öğüt bölümlerinde ağla- dinleyenin sözü anlayıp davranışına yön vermesini anlatır.

Anlamsal gelişim notu: Bu anlamdaki ağla- genel dilden çekilmiş; işlevini anlamak ve kavramak üstlenmiştir. Ağlamak fiiliyle eş yazılılık tarihsel düzeyde ayrı tutulur.

Çağdaş arama bağı: anlamak, kavramak · sözcüksel değişim ve eş yazılı tarihsel madde · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • ağla- (yalın biçim)
    Tanıklık: Kâbûs-nâme, 1b/7, 11a/6, 15b/8, 81b/1, 81b/2, 97a/11, 98b/5 (yaprak yüzü–satır)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · anlamak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Entry history and citation

Loading the current content revision and documented editorial events.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

anlamaklık anlayış ayırmak denemek meraklı sınamak anlama bilmek girmek görmek okumak saymak sezmek seçmek

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.