Bitigçi Okul Sözlükleri

Sözcüklerle büyüyen
bir öğrenme yolculuğu.

Doğayı tanımak, birlikte yaşamak, araştırmak ve düşüncelerini anlatmak için. Sözcüklerin anlamlarını düzeyine göre keşfet; gerçek metinlerde nasıl kullanıldıklarını gör.

2316 madde · 4113 anlam · 4144 derlem tanığı

Üç çocuk birlikte fidan dikiyor; biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.
yardımlaşmak Bir işi yaparken birbirine yardım etmek.

SÖZCÜKLERİ KEŞFET

Her düzeyden sözcükler

2316 madde

ağaçkakan

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Gagasıyla ağaç gövdelerine vurarak yiyecek arayan kuş.

OrtaokulDoğa ve bilim

Güçlü gagasıyla ağaçları oyan, gövdelerde besin arayan kuş.

LiseDoğa ve bilim

Ağaç gövdelerine tutunup güçlü gagasıyla odunu delebilen, çoğunlukla böceklerle beslenen kuşların ortak adı.

Derlem tanığıyla

ağaçlandırmak

fiil
İlkokulDoğa ve bilim

Bir yere ağaçlar dikerek orada ağaç yetişmesini sağlamak.

OrtaokulDoğa ve bilim

Bir alanda ağaç yetiştirmek amacıyla dikim ve bakım çalışmaları yapmak.

LiseDoğa ve bilim

Belirli bir alanın ağaç örtüsünü oluşturmak veya artırmak üzere ağaç yetiştirme çalışması yürütmek.

Derlem tanığıyla

ağaçlık

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir arada çok sayıda ağacın bulunduğu yer.

LiseDoğa ve bilim

Ağaçların topluca yetişerek bitki örtüsünde belirgin bir yer tuttuğu alan.

İlkokulDoğa ve bilim

Birçok ağacın birlikte yetiştiği yer.

Derlem tanığıyla

ağaç çileği

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Ahududu adı da verilen, küçük tanelerin birleşmesiyle oluşan meyve.

OrtaokulDoğa ve bilim

Ahududu bitkisinin, çok sayıda küçük meyvecikten oluşan ve genellikle kırmızı olan yenebilir meyvesi.

LiseDoğa ve bilim

Rubus idaeus bitkisinin toplu meyvesi için kullanılan ad; küçük, etli meyveciklerin bir araya gelmesiyle oluşur.

Derlem tanığıyla

ağaç kaplama

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Bir yüzeyin üzerine yerleştirilen ince ahşap tabaka.

LiseBirlikte yaşam

Bir taşıyıcı yüzeye ahşap görünüm veya özellik kazandırmak için uygulanan ağaç malzemeden örtü tabakası.

Derlem tanığıyla

ağaç oyma

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Resim basmak için ahşabın bazı yerlerini oyarak yüksekte kalan bölümlerine mürekkep sürme tekniği.

LiseOkuma ve anlatma

Ahşap kalıpta basılmayacak alanların oyulduğu, yüksekte bırakılan görüntünün mürekkeplenerek kâğıda aktarıldığı yüksek baskı tekniği.

Derlem tanığıyla

ağaç parkı

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Farklı ağaç türlerinin tanıtım ve araştırma amacıyla yetiştirildiği geniş bahçe.

LiseDoğa ve bilim

Çeşitli ağaç ve odunsu bitki türlerinin bilimsel inceleme, koruma ve eğitim amacıyla bir arada yetiştirildiği alan; arboretum.

Derlem tanığıyla

ağalanmak

fiil
OrtaokulBirlikte yaşam

Kendini başkalarından üstün görerek onlara buyurur gibi davranmak.

LiseBirlikte yaşam

Üstünlük taslayıp çevresindekilere hükmetmeye çalışan, kibirli bir tutum takınmak.

Derlem tanığıyla

ağalık

isim
LiseOkuma ve anlatma

Ağa olarak anılan kişinin toplumsal konumu, yetkisi veya bu konuma uygun görülen davranışları.

Derlem tanığıyla

ağarık

sıfat
LiseOkuma ve anlatma

Rengi açılmış, beyaza yaklaşmış.

Derlem tanığıyla

ağarmak

fiil
OrtaokulOkuma ve anlatma

Saç veya sakalın rengini yitirerek beyaza dönmeye başlaması.

Derlem tanığıyla

ağartı

isim
LiseOkuma ve anlatma

Beyaza çalan hafif aydınlık veya açık renkli görünüm.

Derlem tanığıyla

ağartmak

fiil
İlkokulBirlikte yaşam

Bir şeyin rengini beyazlaştırmak.

OrtaokulBirlikte yaşam

Bir şeyin rengini açarak daha beyaz görünmesini sağlamak.

LiseBirlikte yaşam

Bir nesnenin rengini çeşitli işlemlerle beyaza yaklaştırmak veya beyaza dönüştürmek.

Derlem tanığıyla

ağa kapısı

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Osmanlı'da yeniçeri ağasının görev yaptığı yönetim merkezi.

LiseBirlikte yaşam

Yeniçeri ağasının oturduğu ve ocakla ilgili idari işlerin yürütüldüğü resmî makam ve yapı topluluğu.

Derlem tanığıyla

ağbenek

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Arpa yapraklarını lekelendirip bitkinin gelişmesini zorlaştıran hastalık.

OrtaokulDoğa ve bilim

Arpa yapraklarında koyu renkli lekeler oluşturan, ürünün azalmasına yol açabilen bir mantar hastalığı.

LiseDoğa ve bilim

Pyrenophora teres mantarının arpada yol açtığı; yapraklarda ağsı veya benekli lekelerle belirip fotosentezi ve ürün verimini azaltabilen hastalık.

Derlem tanığıyla

ağda

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Şekerli sıvının veya pekmezin kaynatılarak koyu ve yapışkan bir hâle getirilmesiyle oluşan madde.

LiseBirlikte yaşam

Şeker çözeltisi ya da pekmezin yoğunlaştırılmasıyla hazırlanan, kıvamlı ve yapışkan macun; bazı türleri tüy almada da kullanılır.

Derlem tanığıyla

ağdalanmak

fiil
OrtaokulDoğa ve bilim

Sıvı bir madde koyulaşıp yapışkan duruma gelmek.

LiseDoğa ve bilim

Kıvamı yoğunlaşıp akışı yavaşlayarak yapışkan bir özellik kazanmak.

Derlem tanığıyla

ağdalı

sıfat
LiseOkuma ve anlatma

Çok sayıda alışılmadık sözcük ve karmaşık kuruluş içerdiği için anlaşılması güçleşen anlatım.

Derlem tanığıyla

ağdırmak

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Ağırlık etkisiyle dengesi bozulup bir yana veya aşağıya doğru eğilmek; daha çok eski ve edebî metinlerde kullanılır.

Derlem tanığıyla

ağıl

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Koyun ve keçilerin bir arada tutulduğu, çevresi kapatılmış yer.

LiseDoğa ve bilim

Küçükbaş hayvanları barındırmak veya topluca tutmak için sınırlandırılmış alan ya da barınak.

Derlem tanığıyla

ağılamak

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Zehir vermek veya zehirleyici etkiye uğratmak anlamında kullanılan eski söz.

Derlem tanığıyla

ağıllanmak

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Çevresi halka biçiminde sarılmak; halelenmek.

Derlem tanığıyla

ağır

sıfat
İlkokulDoğa ve bilim

Kaldırması veya taşıması çok güç olan.

OrtaokulDoğa ve bilim

Kaldırmak veya taşımak için fazla güç gerektiren.

LiseDoğa ve bilim

Kütlesi veya bulunduğu koşullardaki ağırlığı nedeniyle taşınması belirgin kuvvet gerektiren.

Derlem tanığıyla

ağırbaşlı

sıfat
OrtaokulBirlikte yaşam

Davranışlarında ölçüyü koruyan, sakin ve ciddi görünen.

Derlem tanığıyla

BİRİKEREK BÜYÜYEN SÖZLÜK

Bir sözcük, farklı öğrenme basamakları.

Düzeyi her anlam için ayrı öneriyoruz. Yakın çevredeki somut anlamlardan bilimsel ve soyut anlamlara ilerliyoruz. Örneğin bitkinin kökü ile bir sözcüğün kökü aynı öğrenme amacına hizmet etmiyor.

İlkokul 1–4. sınıf

Yakın çevreyi tanıma, birlikte yaşama ve öğrenme alışkanlıkları.

Ortaokul 5–8. sınıf

Araştırma yapma, bilgiyi karşılaştırma ve kavramlar arasında ilişki kurma.

Lise 9–12. sınıf

Soyut düşünme, bilimsel açıklama ve eleştirel okuma.

Tanıklar, düzeyler ve görsel içerikler hakkında

Tanımlar, öğrenme amaçları ve düzey önerileri BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında hazırlanır. Düzeyler sınıf bantlarına göre başlangıç önerisidir; her öğrencinin sözcük deneyimi farklıdır. Sözcük sıklığı tek başına düzey belirlemez; anlamın somutluğu, gerekli ön bilgi ve öğrenme amacı birlikte değerlendirilir.

Tanıklar Bitigçi derlemindeki cümlelerden seçilir. Alıntı, kaynağı ve derlem cümle numarasıyla gösterilir. Yalnız noktalama çevresindeki boşluklar okunabilirlik için düzenlenir; cümlenin bir bölümü seçilmişse belirtilir. Tanıklardaki dil, yazıldığı kaynağın dilidir.

Özgün çizim ve animasyonlar öğrenmeye yardımcı olmak için hazırlanır; kaynak metinden alıntı sayılmaz. Görseller alternatif metinle, animasyonlar durdurma ve adımlama denetimleriyle sunulur.

Sınıf bantları için: MEB İlkokul Türkçe, MEB Ortaokul Türkçe ve öğretim programları.

Seçili maddeleri metin olarak indirJSON indir