Bitigçi Okul Sözlükleri

Sözcüklerle büyüyen
bir öğrenme yolculuğu.

Doğayı tanımak, birlikte yaşamak, araştırmak ve düşüncelerini anlatmak için. Sözcüklerin anlamlarını düzeyine göre keşfet; gerçek metinlerde nasıl kullanıldıklarını gör.

2316 madde · 4113 anlam · 4144 derlem tanığı

Üç çocuk birlikte fidan dikiyor; biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.
yardımlaşmak Bir işi yaparken birbirine yardım etmek.

SÖZCÜKLERİ KEŞFET

Her düzeyden sözcükler

2316 madde

argo

isim
LiseOkuma ve anlatma

Belirli toplulukların kullandığı, standart söyleyişten ayrılan özel söz ve anlamlar; her zaman küfür içermeyen dil kullanımı.

Derlem tanığıyla

argolaşmak

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Karşılıklı konuşmayı argo sözler kullanarak sürdürmek.

Derlem tanığıyla

argon

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Havada az miktarda bulunan, renksiz ve kokusuz bir soy gaz.

LiseDoğa ve bilim

Simgesi Ar, atom numarası 18 olan; oda koşullarında renksiz, kokusuz gaz hâlinde bulunan ve tepkimeye girme eğilimi çok düşük element.

Derlem tanığıyla

argüman

ad
LiseAraştırma ve düşünme

Bir iddiayı desteklemek veya ona karşı çıkmak için ileri sürülen gerekçe ve akıl yürütme.

Derlem tanığıyla

arı

isim, sıfat
İlkokulDoğa ve bilim

Çiçeklere konan ve vızıldayarak uçan küçük böcek; bazı türleri bal yapar.

OrtaokulDoğa ve bilim

Çoğu çiçeklerden beslenen, polen taşıyarak bitkilerin çoğalmasına yardım eden böcek.

LiseDoğa ve bilim

Zarkanatlılar içinde yer alan, çoğunlukla çiçek özü ve polenle beslenen; bazı türleri topluluk hâlinde yaşayan böceklerin ortak adı.

İlkokulOkuma ve anlatma

Kirli veya yabancı şeylerle karışmamış.

OrtaokulOkuma ve anlatma

İçine yabancı ya da niteliğini bozacak bir şey karışmamış, temiz kalmış.

LiseOkuma ve anlatma

Yabancı veya bozucu ögelerden arınmış, kendine özgü niteliğini koruyan; saf.

Derlem tanığıyla

arıkovanı

özel isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Yengeç takımyıldızı yönünde görülen, çok sayıda yıldızın bir arada bulunduğu yıldız kümesi.

LiseDoğa ve bilim

Yengeç takımyıldızı doğrultusunda yer alan, M44 veya Praesepe adlarıyla da bilinen açık yıldız kümesi.

Derlem tanığıyla

arılamak

fiil
OrtaokulOkuma ve anlatma

Bir kişide veya şeyde kusur bulunmadığını söylemek.

LiseOkuma ve anlatma

Bir kimseye ya da şeye yüklenen ayıp veya kusurun bulunmadığını bildirerek onu temize çıkarmak.

Derlem tanığıyla

arılar

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Çiçeklerden besin toplayan, uçabilen küçük böcekler.

OrtaokulDoğa ve bilim

Çoğunlukla çiçek özü ve çiçek tozuyla beslenen, bitkilerin tozlaşmasına katkıda bulunan böcekler.

LiseDoğa ve bilim

Zar kanatlılar içinde yer alan, çoğu çiçek özü ve polenle beslenen; türüne göre yalnız veya topluluk hâlinde yaşayan böcek grubu.

Derlem tanığıyla

arılaşmak

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Anlatımda gereksiz veya yabancılaştırıcı ögelerden sıyrılarak duru hâle gelmek.

Derlem tanığıyla

arılık

isim
LiseOkuma ve anlatma

Anlatımın gereksiz ve yabancılaştırıcı ögelerden uzak, yalın ve duru oluşu.

İlkokulDoğa ve bilim

Arı kovanlarının bir arada bulunduğu yer.

OrtaokulDoğa ve bilim

Arıcılık yapmak için kovanların yerleştirildiği alan.

LiseDoğa ve bilim

Arı kolonilerinin kovanlar içinde tutulduğu, bakım ve üretim işlerinin yürütüldüğü arıcılık alanı.

Derlem tanığıyla

arınmak

fiil
İlkokulBirlikte yaşam

Üzerindeki kirlerden temizlenmek.

OrtaokulBirlikte yaşam

Kir veya yabancı maddelerden kurtularak temiz duruma gelmek.

LiseOkuma ve anlatma

Sıkıntı veren duygu, düşünce veya ruhsal yüklerden kurtularak iç huzuruna kavuşmak.

Derlem tanığıyla

arıtıcı

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Suyun içindeki istenmeyen maddeleri ayırmaya yarayan araç.

LiseDoğa ve bilim

Bir akışkandan kirletici veya istenmeyen bileşenleri çeşitli fiziksel ya da kimyasal işlemlerle uzaklaştıran aygıt.

Derlem tanığıyla

arıtım

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir maddenin içindeki istenmeyen başka maddeleri ayırıp temizleme.

LiseDoğa ve bilim

Bir malzemenin saflığını veya kullanım niteliğini artırmak için istenmeyen bileşenlerinden ayrılması işlemi.

Derlem tanığıyla

arıtımevi

isim
LiseDoğa ve bilim

Bir maddenin istenmeyen bileşenlerinden ayrılıp saflaştırıldığı tesis.

Derlem tanığıyla

arıtmak

fiil
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir maddenin içindeki istenmeyen karışımları ayırıp onu temizlemek.

LiseDoğa ve bilim

Bir malzemeyi içindeki yabancı veya istenmeyen bileşenlerden ayırarak daha saf duruma getirmek.

Derlem tanığıyla

arıza

isim
İlkokulBirlikte yaşam

Bir aracın çalışmasını bozan sorun.

OrtaokulBirlikte yaşam

Bir aygıtın veya sistemin düzgün çalışmasını engelleyen bozukluk.

LiseBirlikte yaşam

Bir parça veya işleyişte ortaya çıkarak sistemin beklenen görevini yerine getirmesini engelleyen aksaklık.

Derlem tanığıyla

arızalanmak

fiil
OrtaokulBirlikte yaşam

Bir araç veya sistemde çalışmayı bozan sorun çıkmak.

LiseBirlikte yaşam

Bir aygıt ya da düzenek, oluşan bir bozukluk nedeniyle beklenen işlevini yerine getiremez olmak.

Derlem tanığıyla

arızalı

sıfat
OrtaokulBirlikte yaşam

Bir parçası veya işleyişi bozulmuş.

LiseBirlikte yaşam

Beklenen işlevini yerine getirmesini engelleyen teknik bozukluk taşıyan.

Derlem tanığıyla

arızasız

zarf
OrtaokulBirlikte yaşam

Bir aksaklık çıkmadan.

LiseBirlikte yaşam

Sürecin işleyişini bozan bir sorunla karşılaşılmaksızın.

Derlem tanığıyla

arı beyi

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Kovandaki yumurtlayan dişi arıya verilen ad.

OrtaokulDoğa ve bilim

Bal arısı topluluğunda yumurtlama görevini üstlenen ana arı için kullanılan ad.

LiseDoğa ve bilim

Bal arısı kolonisindeki üreme görevini yerine getiren dişi bireyi, yani ana arıyı belirten geleneksel ad.

Derlem tanığıyla

arı kovanı

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Bal arılarının yaşaması ve bal yapması için hazırlanan yuva.

OrtaokulDoğa ve bilim

Arıların barındığı, yavrularını büyüttüğü ve peteklerde bal biriktirdiği yapay yuva.

LiseDoğa ve bilim

Bal arısı kolonisini barındırmak ve peteklerin gelişimini sağlamak amacıyla hazırlanan, arıcılıkta kullanılan yuva düzeni.

Derlem tanığıyla

arı kuşu

isim
İlkokulDoğa ve bilim

Arı ve başka uçan böcekleri yakalayarak beslenen, renkli tüylü bir kuş.

OrtaokulDoğa ve bilim

İnce uzun gagasıyla uçan böcekleri yakalayan, sarı boğazı ve maviye çalan yeşil alt tarafıyla tanınan göçmen kuş.

LiseDoğa ve bilim

Meropidae familyasından, uçuş sırasında böcek avlayan, boğazı sarı ve alt gövdesi mavimsi yeşil Merops apiaster türü kuş.

Derlem tanığıyla

arı sütü

isim
İlkokulDoğa ve bilim

İşçi arıların yavru arıları ve ana arıyı beslemek için ürettiği koyu kıvamlı besin.

OrtaokulDoğa ve bilim

Genç işçi arıların başlarındaki bezlerden salgıladığı, arı larvaları ile ana arının beslenmesinde kullanılan madde.

LiseDoğa ve bilim

Genç işçi arıların baş bezlerinin salgılarından oluşan; larvaların beslenmesinde, ana arının gelişiminde ve yaşam boyu beslenmesinde rol alan besin.

Derlem tanığıyla

arif

sıfat
LiseOkuma ve anlatma

Sezgi ve deneyimiyle olayların inceliklerini kavrayabilen kişi için kullanılan.

Derlem tanığıyla

BİRİKEREK BÜYÜYEN SÖZLÜK

Bir sözcük, farklı öğrenme basamakları.

Düzeyi her anlam için ayrı öneriyoruz. Yakın çevredeki somut anlamlardan bilimsel ve soyut anlamlara ilerliyoruz. Örneğin bitkinin kökü ile bir sözcüğün kökü aynı öğrenme amacına hizmet etmiyor.

İlkokul 1–4. sınıf

Yakın çevreyi tanıma, birlikte yaşama ve öğrenme alışkanlıkları.

Ortaokul 5–8. sınıf

Araştırma yapma, bilgiyi karşılaştırma ve kavramlar arasında ilişki kurma.

Lise 9–12. sınıf

Soyut düşünme, bilimsel açıklama ve eleştirel okuma.

Tanıklar, düzeyler ve görsel içerikler hakkında

Tanımlar, öğrenme amaçları ve düzey önerileri BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında hazırlanır. Düzeyler sınıf bantlarına göre başlangıç önerisidir; her öğrencinin sözcük deneyimi farklıdır. Sözcük sıklığı tek başına düzey belirlemez; anlamın somutluğu, gerekli ön bilgi ve öğrenme amacı birlikte değerlendirilir.

Tanıklar Bitigçi derlemindeki cümlelerden seçilir. Alıntı, kaynağı ve derlem cümle numarasıyla gösterilir. Yalnız noktalama çevresindeki boşluklar okunabilirlik için düzenlenir; cümlenin bir bölümü seçilmişse belirtilir. Tanıklardaki dil, yazıldığı kaynağın dilidir.

Özgün çizim ve animasyonlar öğrenmeye yardımcı olmak için hazırlanır; kaynak metinden alıntı sayılmaz. Görseller alternatif metinle, animasyonlar durdurma ve adımlama denetimleriyle sunulur.

Sınıf bantları için: MEB İlkokul Türkçe, MEB Ortaokul Türkçe ve öğretim programları.

Seçili maddeleri metin olarak indirJSON indir