Bitigçi Okul Sözlükleri

Sözcüklerle büyüyen
bir öğrenme yolculuğu.

Doğayı tanımak, birlikte yaşamak, araştırmak ve düşüncelerini anlatmak için. Sözcüklerin anlamlarını düzeyine göre keşfet; gerçek metinlerde nasıl kullanıldıklarını gör.

2316 madde · 4113 anlam · 4144 derlem tanığı

Üç çocuk birlikte fidan dikiyor; biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.
yardımlaşmak Bir işi yaparken birbirine yardım etmek.

SÖZCÜKLERİ KEŞFET

Her düzeyden sözcükler

2316 madde

açlık grevi

isim
LiseBirlikte yaşam

Bir talebi duyurmak veya bir durumu protesto etmek için kişinin besin almayı bilinçli olarak reddettiği eylem.

Derlem tanığıyla

açlık şekeri

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Bir süre yemek yemeden önce kanda ölçülen şeker miktarı.

LiseDoğa ve bilim

En az birkaç saatlik açlıktan sonra ölçülen kandaki glikoz düzeyi.

Derlem tanığıyla

açma

isim
İlkokulBirlikte yaşam

Yumuşak, yağlı hamurdan yapılan kalınca çörek.

OrtaokulBirlikte yaşam

Mayalı ve yağlı hamurdan hazırlanıp çoğunlukla halka biçiminde pişirilen yumuşak çörek.

LiseBirlikte yaşam

Yağ içeren mayalı hamurun biçimlendirilip fırında pişirilmesiyle hazırlanan, yumuşak dokulu ve kalınca bir çörek türü.

Derlem tanığıyla

açmak

fiil
İlkokulBirlikte yaşam

Kapalı duran gözlerini bakabilecek duruma getirmek.

OrtaokulBirlikte yaşam

Göz kapaklarını ayırarak gözünü görmeye elverişli duruma getirmek.

LiseBirlikte yaşam

Göz kapaklarını birbirinden uzaklaştırıp gözün ön yüzünü ortaya çıkarmak.

Derlem tanığıyla

açmaz

isim
LiseAraştırma ve düşünme

Birbiriyle çatışan koşullar yüzünden çözüm üretmenin güçleştiği durum.

Derlem tanığıyla

ad

ad
İlkokulMatematik ve dil

Bir kişiyi veya şeyi belirtmek için kullandığımız söz.

OrtaokulMatematik ve dil

Bir varlığı veya kavramı dilde belirtmeye ve başkalarından ayırmaya yarayan sözcük veya söz grubu.

LiseMatematik ve dil

Bir varlık ya da kavrama dilsel olarak gönderimde bulunmayı sağlayan adlandırma.

Derlem tanığıyla

ada

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Çevresi bütünüyle suyla kaplı kara parçası.

LiseDoğa ve bilim

Deniz, göl veya akarsu içinde bulunan ve bütün kıyıları suyla çevrili kara alanı.

Derlem tanığıyla

adak

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Bir dileğin gerçekleşmesi umuduyla yapılacağına söz verilen iyilik, bağış veya dinî uygulama.

LiseBirlikte yaşam

Bir isteğin gerçekleşmesiyle ilişkilendirilerek yerine getirilmesi üstlenilen bağış, ibadet veya başka bir davranış.

Derlem tanığıyla

adale

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Vücudun hareket etmesini sağlayan, kasılıp gevşeyen yapı; kas.

LiseDoğa ve bilim

Kasılma yoluyla hareket veya kuvvet üreten doku ve bu dokudan oluşan yapılar için kullanılan ad.

Derlem tanığıyla

adalet

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

İnsanların haklarını gözetme, karar verirken taraf tutmama ve herkese hak ettiğini verme ilkesi.

İlkokulBirlikte yaşam

Kimseye haksızlık yapmadan herkesin hakkını gözetme.

LiseBirlikte yaşam

Karar ve uygulamalarda hakları, ilgili koşulları ve hakkaniyeti gözeterek haksızlığı önlemeyi amaçlayan ilke.

Derlem tanığıyla

adalet divanı

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Devletler arasındaki hukuk anlaşmazlıklarına bakan, Birleşmiş Milletlere bağlı uluslararası mahkeme.

LiseBirlikte yaşam

Bu kullanımda Uluslararası Adalet Divanı: Merkezi Lahey'de bulunan, yetkisi kapsamındaki devletler arası hukuk uyuşmazlıklarını karara bağlayan ve yetkili uluslararası organlara danışma görüşü veren Birleşmiş Milletler yargı organı.

Derlem tanığıyla

adalet kapısı

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

İnsanların haklarını aramak için başvurdukları mahkeme veya adliye için kullanılan mecazlı söz.

LiseBirlikte yaşam

Hak arama ve uyuşmazlıkları hukuk yoluyla çözme yeri olarak düşünülen yargı makamlarını anlatan mecazlı adlandırma.

Derlem tanığıyla

adalet sarayı

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Mahkemelerin ve adaletle ilgili birimlerin çalıştığı büyük bina.

LiseBirlikte yaşam

Yargı hizmetlerini yürüten mahkeme ve ilgili birimleri bir arada barındıran yapı.

Derlem tanığıyla

adam

isim
İlkokulBirlikte yaşam

Yetişkin erkek insan.

OrtaokulBirlikte yaşam

Çocukluk çağını geride bırakmış erkek kişi.

LiseBirlikte yaşam

Yetişkin bir erkeği belirten kişi adı.

Derlem tanığıyla

adamak

fiil
OrtaokulBirlikte yaşam

Zamanını ve gücünü bir amaca vermek.

LiseBirlikte yaşam

Yaşamının veya olanaklarının önemli bir bölümünü belirli bir amaç uğruna kullanmaya yönelmek.

Derlem tanığıyla

adamakıllı

zarf
OrtaokulOkuma ve anlatma

Bir durumun belirgin ölçüde gerçekleştiğini anlatan “iyice” anlamında söz.

LiseOkuma ve anlatma

Bir niteliğin ya da etkinin derecesinin yüksek olduğunu vurgulayan söz.

Derlem tanığıyla

adamcağız

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Kendisine acıma veya yakınlık duyulan adam için kullanılan söz.

LiseOkuma ve anlatma

Konuşanın bir erkeğe yönelik acıma, şefkat veya yakınlık tutumunu bildiren adlandırma.

Derlem tanığıyla

adamcık

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Kendisine acındığı veya şefkat duyulduğu belirtilen erkek için kullanılan söz.

LiseOkuma ve anlatma

Bir erkekten söz ederken onun güçsüzlüğüne veya zor durumuna karşı acıma ve şefkat duygusunu yansıtan adlandırma.

Derlem tanığıyla

adamlık

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

Dürüst, adil ve başkalarını gözeten bir insan gibi davranma niteliği.

LiseBirlikte yaşam

İnsana yakıştığı düşünülen dürüstlük, adalet ve sorumluluk gibi davranışları gösterme niteliği.

Derlem tanığıyla

adamotu

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Geniş yapraklı, kalın köklü ve zehirli bir bitki.

LiseDoğa ve bilim

Patlıcangillerden, toprağa yakın geniş yaprakları ve kalın kökü bulunan zehirli otsu bitki; Mandragora autumnalis.

Derlem tanığıyla

adam adama

zarf
OrtaokulBirlikte yaşam

Takım oyununda belirli bir rakip oyuncuyu yakından takip edip savunarak.

LiseBirlikte yaşam

Savunma görevini bir bölgeye göre değil, eşleşilen rakip oyuncunun hareketlerine göre yerine getirerek.

Derlem tanığıyla

adam adama savunma

isim
İlkokulBirlikte yaşam

Bir takımda her oyuncunun karşı takımdan belirli bir oyuncuyu durdurmaya çalıştığı savunma.

OrtaokulBirlikte yaşam

Her savunmacının bir rakip oyuncuyu takip ederek onun rahatça oynamasını engellemeye çalıştığı savunma biçimi.

LiseBirlikte yaşam

Savunma sorumluluğunun saha bölgelerinden çok bireysel rakip eşleşmelerine göre paylaştırıldığı takım savunması düzeni.

Derlem tanığıyla

adam azmanı

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Çok iri gövdeli birini anlatmak için kullanılan, kaba kaçabilen söz.

LiseOkuma ve anlatma

Olağanın çok üstünde iri yapılı kimseyi abartılı ve küçümseyici bir tonla niteleyen söz.

Derlem tanığıyla

adam başına

zarf
OrtaokulMatematik ve dil

Her bir kişi için, kişi başına.

LiseMatematik ve dil

Bir miktarın toplam kişi sayısına göre kişi başına düşen payını belirtecek biçimde.

Derlem tanığıyla

BİRİKEREK BÜYÜYEN SÖZLÜK

Bir sözcük, farklı öğrenme basamakları.

Düzeyi her anlam için ayrı öneriyoruz. Yakın çevredeki somut anlamlardan bilimsel ve soyut anlamlara ilerliyoruz. Örneğin bitkinin kökü ile bir sözcüğün kökü aynı öğrenme amacına hizmet etmiyor.

İlkokul 1–4. sınıf

Yakın çevreyi tanıma, birlikte yaşama ve öğrenme alışkanlıkları.

Ortaokul 5–8. sınıf

Araştırma yapma, bilgiyi karşılaştırma ve kavramlar arasında ilişki kurma.

Lise 9–12. sınıf

Soyut düşünme, bilimsel açıklama ve eleştirel okuma.

Tanıklar, düzeyler ve görsel içerikler hakkında

Tanımlar, öğrenme amaçları ve düzey önerileri BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında hazırlanır. Düzeyler sınıf bantlarına göre başlangıç önerisidir; her öğrencinin sözcük deneyimi farklıdır. Sözcük sıklığı tek başına düzey belirlemez; anlamın somutluğu, gerekli ön bilgi ve öğrenme amacı birlikte değerlendirilir.

Tanıklar Bitigçi derlemindeki cümlelerden seçilir. Alıntı, kaynağı ve derlem cümle numarasıyla gösterilir. Yalnız noktalama çevresindeki boşluklar okunabilirlik için düzenlenir; cümlenin bir bölümü seçilmişse belirtilir. Tanıklardaki dil, yazıldığı kaynağın dilidir.

Özgün çizim ve animasyonlar öğrenmeye yardımcı olmak için hazırlanır; kaynak metinden alıntı sayılmaz. Görseller alternatif metinle, animasyonlar durdurma ve adımlama denetimleriyle sunulur.

Sınıf bantları için: MEB İlkokul Türkçe, MEB Ortaokul Türkçe ve öğretim programları.

Seçili maddeleri metin olarak indirJSON indir